Government & Public Sector

  • Share

Nieuwe financieringsmodellen voor bodemsanering in Wallonië

View this page in French

EY onderzocht in opdracht van het Waalse Gewest nieuwe mogelijkheden voor de financiering van de sanering van orphan sites. Dat zijn verontreinigde terreinen waarvan de vervuiler niet gekend is, waarvan de vervuiler de saneringskosten niet wil of niet kan betalen of die de vervuiler niet zelf wil saneren. Nieuwe financieringsmechanismen kunnen het herstel en de reconversie van deze sites versnellen en tegelijk de financiële bijdrage van de overheid beperken.

De totale kosten voor de reconversie van verontreinigde terreinen lopen voor Wallonië in de miljarden. Ze kunnen wellicht niet helemaal door de overheid zelf gedragen worden. Elders in Europa en ook in Noord-Amerika staat men voor een gelijkaardige uitdaging. Uiteenlopende financieringsmechanismen werden er al uitgeprobeerd, sommige met succes. EY onderzocht deze oplossingen en de voorwaarden om ze met succes toe te passen.

Private partners

Tot nu toe hebben private partners in Waalse bodemsaneringsprojecten maar een geringe rol gespeeld. Dat is gedeeltelijk te wijten aan een gebrek aan juridische zekerheid, aan transparantie en aan informatie. Ook hebben de terreinen zelf maar een beperkte aantrekkelijkheid. Enerzijds zijn de financiële verwachtingen van investeringen in gronden niet groot, anderzijds ontbreekt een strategische visie. Het rendement op een investering in een orphan site wordt doorgaans als te laag ervaren om de saneringskosten in het kader van een vastgoedproject te verantwoorden.

Ook moet in een financieringsmodel waarbij private spelers betrokken zijn de relatie tussen de financieringsbronnen en het gebruik ervan zeer duidelijk zijn. EY selecteerde een aantal mechanismen waarbij dit het geval was en gaf ze een haalbaarheidscore. Het resulterende overzicht met mogelijkheden kan door de Waalse overheid als een leidraad worden gebruikt.

Financieringsmodellen en hun voorwaarden

EY analyseerde de financieringsstrategieën voor de sanering van orphan sites van Vlaanderen, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Nederland, Frankrijk en Quebec. De studie haalde ook goede praktijken uit Duitsland, Oostenrijk en de Verenigde Staten aan. Daarna spitste EY zijn aandacht toe op de mogelijkheden om de kosten van de sanering van orphan sites niet enkel door de overheid te laten dragen. Enerzijds werd de haalbaarheid van verschillende financieringsmodellen onderzocht, anderzijds werd nagegaan onder welke omstandigheden deze modellen optimaal werken.

De betrokkenheid van private partners en lokale overheden blijkt erg belangrijk te zijn. In projecten die met succes werden uitgevoerd, was die altijd groot. De overheden zijn er bij deze projecten in geslaagd een klimaat van vertrouwen en samenwerking tot stand te brengen. Ook blijkt dat private partners bereid zijn meer bij te dragen in een project als ze de garantie hebben dat de inzet van hun middelen samengaat met efficiënte en transparante mechanismen.

Bij de projecten met positieve resultaten werd doorgaans voldaan aan dezelfde voorwaarden:

  • het bestaan en de handhaving van wetgeving inzake milieuverantwoordelijkheid
  • een heldere financieringsstrategie binnen een duidelijk territoriaal kader
  • strenge regels voor het beheer van de middelen
  • focus op excellentie en knowhow
  • aandacht voor bewustwording en promotie.

Conclusies van de studie

Om de overheidskosten voor het herstel en de reconversie van verontreinigde terreinen te verminderen legde EY diverse aanbevelingen voor:

  • het strikt toepassen van het principe ‘de vervuiler betaalt’, in combinatie met het zoeken naar een financieel compromis met de falende verantwoordelijke vervuilers
  • het verbeteren van de aantrekkelijkheid van het territorium door een schaarstebeleid voor greenfields, de recyclage van brownfields of voormalige industriegronden en strategische planning op lange termijn op verschillende regionale niveaus
  • het verbinden van extra belastingsinkomsten aan de sanering en de revitalisering van brownfields
  • het aanbieden van voordelen ter compensatie van de financiële bijdrage van particuliere bedrijven aan een speciaal fonds voor de sanering en de reconversie van brownfields.

Deze maatregelen, hoe relevant en effectief ze ook lijken, zullen enkel werken indien de overheid de juiste marktomstandigheden en operationele mechanismen weet te verzekeren, te beginnen met de eerbiediging van de regels van goed bestuur, de niet-competitiviteit en de transparantie. Gebeurt dit, dan kan er vertrouwen en samenwerking tussen publieke en private actoren ontstaan. De particuliere sector kan dan een belangrijke bijdrage leveren aan de regionale inspanning om verontreinigde terreinen te saneren en een herbestemming te geven.

Connect with us

Stay connected with us through social media, email alerts or webcasts. Or download our EY Insights app for mobile devices.