Buitenlandse investeerders zetten Belgische verkeerslichten op oranje op vlak van aantrekkelijkheid

Verkiezingen en verhoogd optimisme onder investeerders creëren momentum om het tij te keren

  • Share

View this page in French 

Brussel, 8 mei 2014 – Uit de Barometer van de Belgische Attractiviteit, een jaarlijks rapport van EY dat de perceptie van België als investeringslocatie in kaart brengt, blijkt dat de aantrekkelijkheid van België op een keerpunt zit. Het aantal bedrijven dat de voorbije drie jaar geïnvesteerd heeft in België bereikt een nieuw dieptepunt. Bovendien ziet het er naar uit dat de volgende jaren buitenlandse investeerders amper nog in ons land zullen investeren. Investeerders maken zich immers meer dan ooit zorgen om de hoge loonlasten, de torenhoge fiscale en parafiscale druk en de gebrekkige mobiliteit. Toch zien investeerders enkele lichtpunten, met name de traditioneel sterke troeven van ons land en het heersende positivisme over de aantrekkelijkheid van de Europese markt. Met enkele ingrijpende maatregelen op vlak van loonlasten, fiscaliteit en mobiliteit moet ons land in staat zijn om dit momentum ten volle te benutten en België terug op de kaart te plaatsen als aantrekkelijke investeringslocatie.

De ondervraagde bedrijfsleiders (die reeds in België actief zijn) hebben nog nooit zo weinig geïnvesteerd in België. Het aantal ondernemers dat de afgelopen drie jaar geïnvesteerd heeft in België is inmiddels gezakt tot een onrustwekkende 33%. Ter vergelijking, in 2011 lag dit percentage nog op 62%. Daarenboven steeg het aantal ondernemingen dat de afgelopen drie jaar in het algemeen geen enkele investering heeft gerealiseerd van 49% vorig jaar naar 65% dit jaar. Deze cijfers versterken nog de negatieve trend die zich al voordoet sinds 2011.

Ook in de toekomst lijkt deze trend zich verder te zullen zetten. Net zoals vorig jaar geeft immers slechts 20% van de buitenlandse investeerders aan plannen te hebben om de komende jaren te investeren in België.  Ondanks de vorming van onze regering is deze interesse om in België te investeren in 2012 gedaald tot zijn laagste niveau en sindsdien zo gebleven. Daarenboven liet 76% van de bedrijven weten volgend jaar geen investeringen te plannen in België, een alarmerende stijging met 8% ten opzichte van vorig jaar.

Dat is problematisch. Indien slechts een op vijf van de ondervraagde ondernemingen nieuwe investeringsprojecten plant, zoals het EY rapport vaststelt, zal dit de toekomstige groei van België ernstig hypothekeren. België heeft net nood aan nieuwe investeringen, vooral in hoogtechnologische bedrijfstakken, waar de buitenlandse bedrijven dominant aanwezig zijn”, meent Leo Sleuwaegen, Professor International Business Strategy en Partner Vlerick Business School.

Loonkosten en belastingdruk blijven boosdoeners voor investeerders

Deze slechte cijfers kunnen verklaard worden doordat België slecht scoort op domeinen waar bedrijven het meeste belang aan hechten bij het nemen van investeringsbeslissingen. Mobiliteit en logistiek (36%) en hoge loonkosten (36%) zijn immers de voornaamste factoren waar bedrijven rekening mee houden en net deze elementen zijn ook in ons land belangrijke pijnpunten volgens de respondenten. Wat erg naar voor komt is dat de negativiteit omtrent de fiscale druk nu deze van de hoge loonkost overstijgt. In 2013 gaf 35% van de respondenten aan dat de hoge belastingdruk in België hun voornaamste zorg was. Ondertussen is dat aantal gestegen tot maar liefst 57%.

Ook de hoge loonkosten blijken steeds zorgwekkender te worden voor buitenlandse investeerders, van 46% in 2013 naar 51% in 2014.  Vooral bij kleinere bedrijven wordt deze loonlast als ondraaglijk ervaren. Ook de administratieve druk wordt steeds meer als een last gezien (64% ten opzichte van 37% in 2013). In het algemeen blijft de hoge belastingdruk in België de belangrijke bezorgdheid van buitenlandse investeerders. Tevens is de verkeersmobiliteit een probleem. Bijna 4 op 10 van de ondervraagde investeerders meent dat dit een negatief effect heeft op de competitiviteit van België.

België kan wel profiteren van sterke troeven en groeiend optimisme in Europa

België kan zich wel optrekken aan een groeiend Europees optimisme en  aan het potentieel van ons land om de crisis te overwinnen. In totaal geeft 82% van de buitenlandse investeerders aan dat ons land de crisis wel zal kunnen doorstaan, dat stemt overeen met het Europees gemiddelde. Meer respondenten dan vorig jaar zien de aantrekkelijkheid van België als investeringssite over een periode van drie jaar verbeteren (van 28% naar 35%). Evenwel ligt dit percentage sterk achter op het Europees gemiddelde van 54%.

Ons land blijkt nog steeds een aantal sterke troeven in huis te hebben om investeerders te behagen. De belangrijkste troeven zijn de diversiteit en goede scholing van onze werknemers (29%), ons stabiel economisch klimaat (35%) en de grootte van de Belgische markt (37%). Ook de centrale ligging in Europa en de zin voor innovatie die buitenlandse investeerders hier ervaren, zorgen voor de positieve trend. Een opmerkelijke bevinding uit het onderzoeksrapport is dat 36% van de investeerders gelooft dat de Belgische groei gestuurd zal worden door de informatie- en communicatietechnologie, gevolgd door de logistieke distributiesector (23%).

Brussel blijft buitenlandse investeerders aantrekken

Ook dit jaar vallen er een aantal regionale verschillen op. Brussel wordt voor het tweede jaar op rij gepercipieerd als aantrekkelijkste regio (38%), net voor Vlaanderen (34%) en ruim voor Wallonië (11%). Deze hoge score voor Brussel moet echter wat genuanceerd worden. Bij de groep van respondenten die reeds activiteiten in België hebben, spant Vlaanderen immers de kroon (47%), gevolgd door Brussel (33%) en Wallonië (15%). Brussel heeft zijn populariteit te danken aan de buitenlandse investeerders die nog geen vestiging hebben in België en de voor- en nadelen van elke regio dus minder kennen. 44% van deze ondernemers kiest in dat geval immers voor Brussel. 35% geeft aan simpelweg niet te kunnen kiezen wegens onvoldoende kennis van de aantrekkelijkheid van elke regio. Dat geeft vooral aan dat de troeven van onze regio’s in het buitenland onvoldoende op de kaart gezet worden bij bedrijven die België nog niet echt kennen.

Deze cijfers geven aan dat zowel Vlaanderen als Wallonië nog heel wat ‘zwevende’ investeerders kunnen aantrekken indien ze hun kwaliteiten beter in de verf zouden zetten. Daarnaast kunnen de drie regio’s een grotere aantrekkelijkheid ontwikkelen door in te zetten op innovatie en creativiteit. Ook een betere ondersteuning van onze hightech industrie en de KMO’s zal ongetwijfeld helpen om buitenlandse investeerders te overtuigen van de troeven van hun regio.” meent Herwig Joosten, Managing Partner Tax van EY.

Belgische aantrekkelijkheid staat op een scharniermoment

Het geloof in de heropleving van de Europese markten en de troeven van België maken dat ons land zich op een kantelpunt bevindt. Met enkele structurele maatregelen moet België dan ook in staat zijn dit groeiend optimisme te vertalen naar een aantrekkelijker investeringsklimaat.

Volgens Rudi Braes, Managing Partner EY België, heeft België immers alle kaarten in handen om het tij te keren. “Het groeiend Europees vertrouwen is hoopgevend voor de toekomst. Het geeft aan dat ook België het potentieel heeft om de crisis om te buigen tot een stijging in het aantal buitenlandse investeringen. Alleen zullen beleidsmakers hiervoor dan ook de juiste keuzes moeten maken. Anders dreigen we potentiële investeerders te verliezen aan andere Europese landen die het groeiend vertrouwen in de Europese markten wél optimaal hebben benut. De verkiezingen van 25 mei bieden alvast een momentum om de juiste prioriteiten voor de toekomst te leggen.”

Daarbij moet gekeken worden naar de klassieke pijnpunten van ons land. De vraag naar lagere loonkosten en een lagere belastingdruk dringt zich alsmaar meer op en moet hoog op de agenda van onze politici staan. Uit het perceptie-onderzoek komt naar voor dat dit bijvoorbeeld al kan door het systeem van de automatische loonindexering te hervormen. Buitenlandse bedrijven hebben hierover een zeer uitgesproken mening. Amper één derde van de buitenlandse investeerders is van mening dat de indexering behouden moet blijven. Daarnaast moet de notionele interestaftrek behouden blijven. 67% van de investeerders hecht immers belang aan dit typisch Belgisch mechanisme.

Daarnaast lijkt België ook met een imagoprobleem te kampen door te weinig duidelijkheid in en teveel wijzigingen aan de wetgeving. Zo blijkt 23% van de bedrijven actief in België niet op de hoogte te zijn van de maatregelen die de overheid heeft getroffen om de competitiviteit op te krikken. Voor bedrijven die niet actief zijn in België loopt dat percentage zelfs op tot 65%. Van de bedrijven die wel op de hoogte zijn van de maatregelen om de loonlast te verlagen, meent minder dan 30 % dat ze substantieel zullen bijdragen tot een verbetering van de competitiviteit van België. Ze worden dus ervaren als ruim onvoldoende. Er wacht de overheid daarnaast ook de belangrijke taak om voor meer rechtszekerheid te zorgen en de Belgische troeven beter te verkopen. Daarenboven kunnen ook de energieprijzen in België competitiever, en moet de administratieve last verminderd worden en procedures vereenvoudigd.

Rudi Braes, Managing Partner EY België beaamt dit volmondig: “Het vertrouwen in België blijft hoog maar de concurrentie neemt alsmaar toe. De beleidsmakers dienen de juiste hefbomen te gebruiken om de Belgische attractiviteit voor buitenlandse investeerders op lange termijn te waarborgen. We hopen dan ook dat deze jaarlijkse studie oriënterend kan werken bij het maken van de juiste keuzes na 25 mei".

Herwig Joosten, Managing Partner Tax EY België, sluit af met enkele bedenkingen:: “Vooral de negatieve perceptie omtrent administratieve druk die wordt opgelegd door de overheid is opvallend. In 2011 was die perceptie nog 30 %, in 2014 is dat gevoel meer dan  verdubbeld tot liefst 64 %. 8 op 10 bedrijven die reeds aanwezig zijn in België menen dat de administratieve druk te hoog is. Ongetwijfeld heeft dit deels te maken met de diverse belastingverhogingen van afgelopen jaren. 1 op de 3 ondervraagde bedrijven reeds aanwezig in België meent dat deze  belastingverhogingen een substantieel negatief effect hebben op de attractiviteit van België.”

– Einde persbericht –

Over de Barometer van de Belgische Attractiviteit

Met de jaarlijkse Barometer van de Belgische Attractiviteit – die in 2014 aan zijn elfde editie toe is – houdt EY de vinger aan de pols van het Belgische investeringsklimaat. De barometer wordt sinds vorig jaar in 2 delen gepubliceerd waarbij de nadruk van het 1e deel op de perceptie van de buitenlandse investeerders ligt. In het 2e deel, dat in de loop van juni gepubliceerd zal worden, zal de nadruk op de reëel geplande investeringen in België liggen. De studie is gebaseerd op een tweevoudige, originele methodologie die ten eerste de ‘waargenomen’ attractiviteit weergeeft van België en zijn concurrenten aan de hand van een representatief panel van 200 internationale beslissers en ten tweede de echte attractiviteit van België weergeeft voor directe buitenlandse investeerders aan de hand van de European Investment Monitor (EIM) van Oxford Intelligence..