I.R.I.S. Group staat klaar voor de volgende grote sprong

Jean-Pierre De Muelenaere (I.R.I.S. Group) over ondernemen

Van doctoraatsthesis tot multinationale onderneming

  • Share

I.R.I.S. Group, ofte Image Recognition Integrated Systems Group, startte in 1987 met een hecht team gedreven vrienden van de universiteit. Vandaag stelt de spin-off van de UCL meer dan 500 mensen tewerk in binnen- en buitenland en speelt hij mee in de top drie van de wereldmarkt voor intelligent elektronisch documentenbeheer.

Blijkbaar had de bekroning van I.R.I.S. Group tot L'Entreprise de l’Année® in 2002 een voorspellende kracht. De technologische en internationale focus, de stabiliteit en betrouwbaarheid op lange termijn en de unieke technologie van wereldklasse vormden destijds al de basis van de financiële resultaten die de jury van L'Entreprise de l’Année® overtuigden. I.R.I.S. Group heeft zich sindsdien ontpopt tot een wereldwijde marktleider onder het motto ‘Document to Knowledge’.

Van document tot kennis

‘Van document tot kennis’: I.R.I.S. Group wil de productiviteit en expertise van zijn klanten versterken via een beter beheer van hun documenten, data en informatie. Daarvoor heeft het twee divisies. I.R.I.S. Products & Technologies ontwikkelt producten en diensten voor intelligente documentenherkenning. Daarnaast biedt I.R.I.S. Professional Solutions ondernemingen en overheden hoogstaande consulting en expertise en complete oplossingen voor een doeltreffende registratie en beheer van elektronische documenten en informatiestromen. Het kan ook zijn klanten helpen bij het ontwerpen van complexe IT-infrastructuren en hen bijstaan via managed services.

“Technologie en innovatie”, zo vat Pierre De Muelenaere de I.R.I.S. Group van toen en nu samen. Deze CEO is uniek onder zijn soortgenoten: hij stond aan de wieg van zijn bedrijf en is er na 25 jaar nog altijd actief. Zijn motivatie is al die jaren amper veranderd. Hij blijft ondernemer én onderzoeker. Pierre De Muelenaere baseerde zijn bedrijf bij zijn start op een doctoraatsthesis. “Ik richtte mijn bedrijf op om de resultaten daarvan op een industriële manier te verzilveren. Als ingenieur in de micro-elektronica en artificiële intelligentie had ik voor mijn doctoraatsproef een prototype ontwikkeld van het eerste product van ons bedrijf: een OCR-machine (Optical Character Recognition) die automatisch de tekst van papieren documenten kan herkennen en encoderen.” Deze machine werd Texiris 1.0 gedoopt en legde de basis voor de ontplooiing van de I.R.I.S. Group.

Berekend risico

Technologie ontwikkelen en commercialiseren zonder adequate financiering is onmogelijk. Daarom blijven risicobeheer en financiering tot op de dag van vandaag een belangrijke factor in de groei van I.R.I.S. Group. Destijds kwam Ackermans & van Haaren als eerste geldschieter over de brug. De Belgische holding investeerde 1,85 miljoen euro in de starter. De andere aandeelhouders waren de UCL en de oprichters zelf. Van in het begin was het risico berekend. “Wij zijn altijd al goed gekapitaliseerd geweest”, licht Pierre De Muelenaere zijn financiële strategie toe. “Onze financiële ratio’s waren en zijn zeer conservatief. Op het einde van afgelopen jaar, bijvoorbeeld, hadden we een netto cashpositie van om en bij de 11 miljoen euro. Dat is een stevige positie voor een onderneming met een zakencijfer van 100 miljoen euro en een solide cashflow.”

I.R.I.S. is vrij snel rendabel geworden. Na een investeringsperiode draaide het break-even in 1990 en vanaf 1991 werd de onderneming winstgevend.

I.R.I.S. Group leerde het risico intern én extern te spreiden. Ze gelooft dan ook sterk in partnerships. Die zijn alleszins de verklaring bij uitstek voor zijn internationale groei. “In 1998 tekenden we een wereldwijde licentieovereenkomst met HP na een harde competitie met onze voornaamste Amerikaanse concurrent”, herinnert Pierre De Muelenaere zich. “Dat leverde ons naast een enorme geloofwaardigheid flink wat zelfvertrouwen op. Dat was ook een van de redenen waarom we besloten naar de beurs te trekken. In die tijd sprak een beursgang nochtans niet voor zich voor een klein bedrijf als het onze. Een deel van de raad van bestuur was van oordeel dat die beursgang te vroeg was en dat we beter nog enkele jaren wachtten. Het was uiteindelijk de meest ondernemingsgerichte visie die de bovenhand haalde.”

Beursgang als groeikans

I.R.I.S. Group had haar moment goed gekozen. “Na onze beursgang in 1999 evolueerden de financiële markten veel minder gunstig. We hebben die unieke kans met een zekere flair benut”, verduidelijkt Pierre De Muelenaere. “Wat achteraf belangrijk bleek, is dat we zonder beursgang wellicht onze wereldwijde groei hadden gemist. Dat was dan ook een bepalend moment voor onze groep.” Daarna ‘sloten’ de financiële markten zich en dat bleef zo gedurende enkele jaren. Naast een substantiële kapitaalsverhoging om de groei te financieren, leverde de IPO I.R.I.S. Group ook flink wat binnenen buitenlandse erkenning op, onder meer in de vorm van de ‘Best Belgian IPO Award’ van 1999, uitgereikt door de Brussels Stock Exchange (BXS).

Na de beursgang kwam de groei van I.R.I.S. Group in een stroomversnelling. “We hebben onze groei heel snel opgevoerd door zowel ons zakencijfer, onze rentabiliteit als ons aantal medewerkers te vermenigvuldigen. Meer dan 10 keer voor het inkomen, bijna 10 keer voor het personeel. Vandaag blijven we een kmo, maar dan op internationale schaal en met veel meer middelen, vooral op het vlak van R&D. We mogen stellen dat de beurskapitalisatie de basis legde van het innovatie- en internationalisatiebeleid van de groep.”

Ondertussen dragen de partnerships nog altijd bij aan de groei van I.R.I.S. Group. “We hebben momenteel heel veel én heel verschillende partners”, maakt Pierre De Muelenaere een stand van zaken op. “Onze klantenportefeuille is gediversifieerd en internationaal. Op wereldvlak werken we samen met zowat 200 partners. Ons succes danken we in belangrijke mate aan grote groepen zoals Adobe, Canon, Fujitsu, HP, IBM, etcetera. We leren veel van hen bij, maar bovenal danken we onze grote volumes aan hen.” Leverancier en klanten leven in symbiose. “We zijn altijd op zoek naar win-winsituaties”, doet Pierre De Muelenaere de partnerstrategie verder uit de doeken.

“Als iedereen wint bij de samenwerking, dan zijn we des te stabieler op lange termijn, waardoor we het risico kunnen verlagen en een echte langetermijnvisie kunnen ontwikkelen. Winsten op te korte termijn zijn niet altijd interessant omdat we in complexe markten werken waarin het belangrijk is om je voor langere tijd te engageren. Daarom geloven wij sterk in partnerships op lange termijn.”

De samenwerking met buitenlandse partners bood I.R.I.S. Group ook ondernemingskansen om internationaal te groeien en om zijn Research & Development verder uit te bouwen. Die R&D is cruciaal voor een technologische vernieuwer. Het eerste product van I.R.I.S. Group was een OCR-oplossing (Optical Character Recognition) voor een markt in volle ontwikkeling en waarin niet minder dan 50 ondernemingen, waarvan sommige zeer goed gekapitaliseerd, actief waren. “Het was een hypercompetitieve markt. Alleen al in de Verenigde Staten hadden we zeventien concurrenten”, herinnert Pierre De Muelenaere zich. “In Frankrijk waren er drie, in Duitsland twee, in Spanje één, enzovoort. Van meet af aan mikten wij op een plaats in de top vijf, zonder zeker te zijn van onze overlevingskansen. Vrij snel evolueerde de OCR-markt in de richting van goedkopere oplossingen. Zo werden de uitdagingen in prijs en onderzoek en ontwikkeling almaar zwaarder. De prijzen daalden, de volumes groeiden onvoldoende, de concurrentie was intens en de technologische uitdagingen werden groter.” Om te overleven bleken het schaaleffect, het aangaan van partnerships en een oordeelkundige diversificatie de gepaste antwoorden voor I.R.I.S..

Na haar beursgang bleef I.R.I.S. Group producten ontwikkelen voor de consumermarkt, waar de prijsdruk relatief hoog is, maar ontwikkelde ze daarnaast ook een ontwikkelingsstrategie, gericht op de kwaliteitsbewuste corporate klanten die veel duurdere producten aankopen. De groep bleef dus actief op de consumentenmarkt maar zocht de internationaal aantrekkelijkere want winstgevendere en grotere corporate markt op. “We hebben onze omzet onder consumenten sinds de beursgang nog altijd verdriedubbeld”, zegt Pierre De Muelenaere. “Maar het leeuwendeel van onze omzet danken we nu aan die enorme corporate wereld daarnaast. Daar nemen we zowel grote, kleine als middelgrote budgetten voor onze rekening. We hebben ons businessmodel sinds onze beursgang volledig vernieuwd. Vooral onze focus is gevoelig vergroot. We dekken nu een internationale markt efficiënt af, want alleen daar slagen we erin om te blijven groeien op lange termijn.” Duurzaamheid is niet toevallig een sleutelbegrip in de groeistrategie van I.R.I.S. Group.

Verandering en verbetering

I.R.I.S. Group wil voor alles op lange termijn blijven ondernemen en groeien. Het spreekt voor zich dat de groep daarbij moeilijke momenten heeft gekend. Maar ze is er altijd in geslaagd de geest te bewaren van een klein bedrijf dat een grote wereld wilde veroveren. De studenten van weleer hebben zich via ‘trial & error’ tot de ondernemers van vandaag ontpopt. “Wij werken nog altijd in de geest van een kleine onderneming die steeds groter wil worden en weet dat er geen andere opties zijn”, vertelt Pierre De Muelenaere. “Maar noem ons geen familiebedrijf en zeker ook niet ‘mijn’ bedrijf. Ik ben op dit ogenblik maar een kleine aandeelhouder van de onderneming en de kracht van I.R.I.S. schuilt in haar project en in haar managementstructuur, en niet in een enkele persoon. Wat in mijn ogen belangrijk is, is dat deze onderneming zo lang mogelijk de teamspirit van een spin-off blijft behouden, van een klein bedrijf dat blijft geloven in ondernemerschap. Op basis van onze alertheid en flexibiliteit kunnen we samen almaar meer ondernemen en vernieuwen. Dat is wat ons eigenlijk drijft. In onze geest willen wij altijd een klein bedrijf blijven.”

Blijft de vraag naar de drijfveer voor het persoonlijke ondernemerschap van Pierre De Muelenaere. Zijn persoon en de onderneming lijken onmiskenbaar vervlochten. Zelf spreekt Pierre De Muelenare met veel warmte maar ook enige relativeringszin over de groep. “I.R.I.S. is een mooi project. Het is boeiend en opwindend om nieuwe producten uit te vinden en te verkopen. Voor een ingenieur als ik, die gepassioneerd is door creëren, is dit gewoon een droom. Als bedrijf hebben we enorm veel geluk. We worden constant intellectueel uitgedaagd, we kunnen echte talenten aantrekken en samenwerken met partners van het hoogste niveau waar we enorm veel van kunnen leren. Toch is het niet altijd evident om zo’n project te beheren, je voelt je immers altijd verantwoordelijk”, beklemtoont hij. “Het is zoals je eigen kind. Bij problemen wil je het onmiddellijk te hulp schieten. Als CEO word je doorgaans geconfronteerd met alle grote problemen in je onderneming. En na 25 jaar begint dat soms te wegen. Persoonlijk heb ik mezelf steeds nieuwe uitdagingen vooropgesteld om gemotiveerd te blijven. Ik heb mezelf bijvoorbeeld altijd beloofd nog een jaar te blijven op voorwaarde dat ik iets nieuws zou mogen ondernemen waarop ik fier kan zijn. Verandering, verbetering en innovatie: dat is de constante drijfveer bij I.R.I.S. Group.”

I.R.I.S. Group heeft nochtans redenen om op haar lauweren te rusten. Haar markt is geconsolideerd. Er resten maar drie wereldspelers in de OCR-markt. “Een Amerikaanse, een Russische en wij”, concludeert Pierre De Muelenaere. Zijn groep is wereldwijd gekend en geapprecieerd. Op dit ogenblik halen de meer dan 500 medewerkers van de I.R.I.S. Group een omzet van meer dan 100 miljoen euro. De groep en haar CEO hebben alle mogelijke toonaangevende prijzen van het land gewonnen, van Manager van het Jaar (2002) tot L'Entreprise Entreprise de l’Année (2002).

De overname, een nieuwe kans

De belangrijkste succeselementen voor die waardering vat Pierre De Muelenaere als volgt samen: “Technologische en internationale focus, onze betrouwbare en duurzame groei, de steeds vorderende financiële resultaten en onze techniek van wereldklasse.” Die succeselementen van I.R.I.S. Group zijn er sindsdien alleen maar sterker op geworden. Toch wil de CEO een volgende sprong maken. Op dit ogenblik ligt zijn dossier over de vriendelijke overname door de sleutelpartner Canon op tafel. Daarmee heeft I.R.I.S. in 2009 een partnership ondertekend. Daarna heeft Canon geleidelijk aan 17% van de I.R.I.S.-aandelen verworven.

Recentelijk heeft Canon aangeboden om het volledige I.R.I.S.-kapitaal over te nemen aan 44,50 euro per aandeel, wat een aanzienlijke meerwaarde is op de aandelenkoers. “Het aanbod van Canon is zowel interessant voor de aandeelhouder als voor de onderneming”, licht Pierre De Muelenaere toe. “Die verandering in de aandeelhoudersstructuur zou ons toelaten om onze internationale groei veilig te stellen zowel wat de verkoop van onze diensten als producten betreft. Op dit ogenblik verkopen we onze producten in verschillende landen (nvdr.: I.R.I.S.’ consumer-producten worden momenteel in ongeveer 90 landen verkocht) en hebben we filialen in verschillende Europese landen (België, Frankrijk, Nederland, Duitsland, Luxemburg,…) en Azië (Hong Kong) en Noord-Amerika (Delray Beach). Dat zijn mooie resultaten, maar we danken ons Europees zakencijfer aan een klein aantal landen. In de VS halen we amper een inkomensaandeel van 7% en in Azië zijn we nog minder ontwikkeld. Voor een onderneming als I.R.I.S. zou het logischer zijn om 20% van onze inkomsten te realiseren in de VS en 10% in Azië. Wij moeten dus per land meer verkopen en in meer landen. Dat is nu de uitdaging bij uitstek: onze internationale voetafdruk gevoelig versterken om wereldwijde groei op lange termijn te verzekeren.”

I.R.I.S. Group hoopt dus via deze vriendelijke overname haar verdere innovatie en internationalisering te versnellen en tegelijkertijd het risico daarvan te beheren. In tegenstelling tot met de beursgang heeft de overname door Canon de unanieme steun van de raad van bestuur. Daarmee toont deze haar geloof in de overname als de beste manier om de objectieven van de I.R.I.S. Group te bewerkstelligen: duurzame ontplooiing op lange termijn.