Impulse 12

Onderneming van het Jaar® 2012: de visie achter de titel

“We moeten een maatschappelijk project uitdragen.”

  • Share

Bij de uitreiking van de Onderneming van het Jaar® 2012 riep CEO Guido Vanherpe van La Lorraine Bakery Group zijn medewerkers op het podium om de titel mee in ontvangst te nemen. Dat gebaar illustreert perfect hoe de award ondernemerschap in de eerste plaats als teamwork ziet. De winnaar heeft dan ook enorm geïnvesteerd in zijn team en plukt daar terecht de vruchten van. Vandaag in goede, maar een paar jaar eerder ook in kwade dagen.

Wat drijft een winnaar van de Onderneming van het Jaar®? Waar ligt de meerwaarde van de wedstrijd voor bedrijf, economie en samenleving? Welk beeld blijft bij de jury hangen nadat de presentaties gegeven, de dossiers gewogen en de trofeeën uitgereikt zijn? Impulse legde die vragen op de tafel waar vier ervaringsdeskundigen omheen zaten: Guido Vanherpe, CEO van Onderneming van het Jaar® 2012 La Lorraine Bakery Group; Vic Swerts en Dirk Coorevits, het managementduo van de vorige winnaar Soudal; en juryvoorzitter baron Paul Buysse.

De titel Onderneming van het Jaar® ging de voorbije achttien jaar naar zeer uiteenlopende bedrijven in grootte, sector, structuur en stijl. Zit er een rode draad in hun profiel?

Paul Buysse: “Ik zie er zelfs twee. Ten eerste: hardnekkigheid. De guts en de passie om grote tegenslagen te overwinnen. Ten tweede: fierheid. De passie om de beste te zijn. Bij de finale van de Onderneming van het Jaar® zien we telkens weer dat bedrijfsleiders fier zijn op hun kunde en hun team.”
Guido Vanherpe: “Die hardnekkigheid herken ik ook in ons bedrijf. Vier jaar geleden legde een brand onze fabriek in Ninove in de as. Een zware periode. Mensen vroegen me soms of ik nooit het gevoel had dat ik er moest uitstappen. Dat is geen moment in mij opgekomen. Als ondernemer heb je een ijzersterk geloof in de lange termijn. Problemen op korte termijn, hoe groot ook, daar stap je overheen omdat je op lange termijn denkt. Dat is de passie die je drijft om elke dag voort te doen.”
Vic Swerts: “Die passie zit in je DNA als ondernemer. Een tegenslag blijft een tegenslag. Maar een echte ondernemer weet er het positieve uit te halen. In 1993 is ook Soudal afgebrand. Eén van mijn naaste medewerkers zei toen 'Ontsla me maar, want het is misschien mijn schuld'. Een menselijke reactie, maar zo zag je dat die man geen ondernemersbloed had. Zelf heb ik toen ook het hele spectrum van emoties doorgemaakt. Maar opgeven? Nooit. We hebben de brand bekeken als een opportuniteit en een nieuwe, betere fabriek gebouwd. In '93 waren we met een klein team. Twintig jaar later zijn we een bedrijf met 1.500 medewerkers. Ook dat is die passie voor ondernemen: mensen motiveren, bekwame medewerkers rond je verzamelen. Ik laat me graag begeleiden door ‘straffe mannen’.”
Guido Vanherpe: “Wat je niet kapot maakt, maakt je sterker. Ook als team. We hebben altijd enorm veel geïnvesteerd in onze medewerkers, al kregen we af en toe de reactie dat we misschien wat te snel gingen. Maar wat reserve in organisatie en structuren komt op moeilijke momenten van pas. De brand was letterlijk en figuurlijk de vuurproef voor ons team. Geslaagd met glans: al daags nadien konden we de 20% broden en patisserie leveren die 80% van onze omzet vormen.”

Zoiets kan toch alleen als de passie voor ondernemen leeft op alle niveaus van een onderneming?

Guido Vanherpe: “Hoe houd ik de ‘entrepreneurial spirit’ levend in mijn bedrijf? Dat is één van mijn hoofdbekommernissen. Als je groeit, moet je onvermijdelijk organiseren en structuren opzetten. Tegelijk voel je dan dat de ondernemingsdynamiek in gevaar kan komen. Als CEO is het je verantwoordelijkheid erover te waken dat er geen eilanden ontstaan. In grotere structuren heeft ieder teamlid een dubbele uitdaging: goed functioneren binnen de eigen taak, en tegelijk buiten de eigen grenzen denken. Ik heb bij multinationals als Procter & Gamble en Unilever gewerkt. Op het vlak van analyse en synthese een ontzettend leerzame tijd. Maar ik zag er ook dat het voor zulke ondernemingen niet eenvoudig is om de ‘entrepreneurial spirit’ levend te houden.”
Vic Swerts: “Grote spelers uit mijn sector, bijvoorbeeld Bayer of BASF, kampen met hetzelfde probleem. Zelf maak ik er een punt van alle nieuwe medewerkers vanaf een bepaald niveau in te prenten: ‘Je mag hier meer doen dan van je wordt verwacht’. Ik toom liever iemand in dan dat ik hem of haar de hele tijd moet aanporren.”
Guido Vanherpe: “Met een volledig en hecht team, van management tot werkvloer, kan je verbazend veel doen als je duidelijk ja of nee weet te zeggen. Duidelijkheid wordt gewaardeerd, ook door de vakbonden. We hebben binnen La Lorraine een goed project en een logische visie. Dat wordt zéér breed gedragen. Het contrast is groot als je ziet wat er in de maatschappij gebeurt… Politici, vakbonden en ondernemers zitten vast in hun stellingen. Ik zie daar een rol voor de Onderneming van het Jaar®. Zo'n initiatief is belangrijk om sterke bedrijven te erkennen. Maar we moeten breder gaan, een maatschappelijk project uitdragen.”

In de hoop het niet altijd even positieve imago van het ondernemen bij te sturen?

Dirk Coorevits: “De Onderneming van het Jaar® is een hoogmis van het ondernemerschap. Je laat aan de buitenwereld zien wat bedrijven kunnen realiseren. Het zou mooi zijn als zoiets bijdroeg tot een mentaliteitsverandering bij politiek en publiek. Maar zeker ook bij de media. Ik vond dat bijzonder schrijnend in de berichtgeving rond Ford Genk. Heel veel nieuws over al die jobs die verloren gaan. Dat ondertussen talloze ondernemers jobs creëren, daar hoor je veel te weinig over.”
Guido Vanherpe: “Bedrijven hebben een grote maatschappelijke waarde en dat wordt onvoldoende gezien. We moeten verder investeren in hun imago. De Onderneming van het Jaar® is hét evenement dat op een georganiseerde manier ondernemerschap in de kijker zet op basis van objectieve criteria. Je kan wel aanvoelen dat je goed bezig bent, maar het is toch heel anders als je plots van buitenaf de erkenning daarvan krijgt.”
Paul Buysse: “De titel heeft inderdaad een grote impact. We hebben beursgenoteerde bedrijven gekend waarvan de koers steeg de dag nadat ze de titel gewonnen hadden. Precies daarom gaan we te werk met zoveel professionalisme en ernst. Als je je bedrijf mooier voorstelt dan het is, dan val je door de mand. Je wordt gefilterd uit honderden bedrijven die aan de basiscriteria voldoen. Elk geselecteerd bedrijf krijgt twintig minuten om zichzelf te presenteren. De jury stelt dan geen vragen en geeft geen opmerkingen. Zo voorkomen we dat een goede communicator in dialoog gaat met de jury en haar zou beïnvloeden. Ooit stonden we op het punt een bedrijf tot overwinnaar uit te roepen, toen een jurylid ons een probleem bij dat bedrijf signaleerde. We hebben toen de hele procedure stilgelegd en dat verhaal gecheckt. Het bleek te kloppen. Dus hebben we de jury opnieuw samengeroepen en zijn we van voren af aan begonnen. We werken met grote ernst, in eer en geweten.”

Hoe ervaart een deelnemer die 'ongenadige' doorlichting door de jury?

Guido Vanherpe: “Ik vond het voortraject al een zeer interessante intellectuele oefening. Eigenlijk kwam het erop neer dat we onszelf als bedrijf een spiegel voorhielden. Je presentatie en je verschijning voor de jury moet je bovendien goed voorbereiden. We konden deels voortbouwen op de presentaties die we gewoonlijk geven aan onze klanten. Maar er worden geen vragen gesteld, dus moesten we in de huid van de jury kruipen en ons afvragen wat die mensen over ons wilden weten. Dat is ook een barometer voor de waarde van de titel. Hij heeft niets te maken met een populariteitspoll. Het gaat puur om inhoud.”
Vic Swerts: “Ons team werkte al jaren prima, en naar aanleiding van de Onderneming van het Jaar® hebben we dat niet veranderd. We wisten dat we het goed deden. Maar dan kom je in die finale… Ik zag naast me Arseus, Waterleau, Willy Naessens Group. En ik dacht: hola, zo simpel wordt dat hier niet. Win je dan toch, dan is dat subliem. Het is leuk jezelf te benchmarken in een objectieve competitie naast andere sterke bedrijven. Ook als je niet wint! Deelnemen levert altijd iets op.”
Guido Vanherpe: “Zodra we vernamen dat we genomineerd waren, hebben we dat aan het hele team verteld. Zonder peptalk of zo. Eerder onder het motto 'we doen ons ding en we zien wel wat het wordt'. Om het in onze vakterminologie te zeggen: het wordt sowieso een goeie taart. Winnen we, dan is dat een mooie kers er bovenop. Nu wil ik de tijd nemen om die spirit te laten voortleven in en rond onze onderneming. De enorme impact op ons personeel had ik verwacht, maar het ging nog veel verder. Klanten feliciteerden ons en zeiden dat ze de bevestiging zagen van hun jarenlange goede samenwerking met La Lorraine. Onze HR-afdeling kreeg 's anderendaags al een spontane sollicitatie van iemand die in de zaal zat tijdens de finale.”

Is de titel van Onderneming van het Jaar® dan ook interessant als commercieel uithangbord?

Dirk Coorevits: “Dat is te kort door de bocht. De grote waarde van de prijs ligt niet in massa's nieuwe klanten of zo. Wel in de interne dynamiek die je erdoor versterkt. Je mensen gaan zich meer identificeren met het bedrijf. En zoals Guido zegt, je krijgt spontane sollicitaties van betere kandidaten. De Onderneming van het Jaar® is ook een kwaliteitslabel voor HR.”
Paul Buysse: “Je moet in de eerste plaats meedoen omdat je de passie hebt om te winnen. Misleid jezelf niet met drogredenen als ‘ik maak toch geen kans’ of ‘de andere kandidaten zijn veel sterker’. Een dossier is een dossier, een jaarverslag een jaarverslag, een balans een balans. Maar tijdens je presentatie kan je precies door zorgzaamheid en gedrevenheid veel verschil maken. De Onderneming van het Jaar® is geen populariteitstest. Het is een objectieve graadmeter voor de kwaliteit van je hele team en je hele bedrijf.”