De aanpassing van de EU-richtlijn voor verslaggeving is slechts een eerste stap in de goede richting

Integrated reporting geeft een reëel beeld van de werkelijke waarde. Het is een blijvertje

  • Share

Het jaarverslag als louter financiële verantwoording is binnenkort verleden tijd. De Europese Unie legt de laatste hand aan een amendement op de richtlijn voor verslaggeving waarbij ook niet-financiële factoren gewicht in de schaal leggen.

Het was al duidelijk dat financiële verslaggeving alleen niet meer genoeg is en dat ook duurzaamheidaspecten meegenomen moeten worden. Tot nu toe was echter onduidelijk voor wie die richtlijn bedoeld was en wat er precies in kaart gebracht moesten worden. Het amendement maakt een einde aan die onduidelijkheid. Als het amendement wordt geaccepteerd gaan de nieuwe regels gelden voor bedrijven met meer dan 500 medewerkers en een balanstotaal van minstens € 20 mln of een netto omzet van € 40 mln. Ook is nu helder dat het met name gaat om duurzaamheid, diversiteit, mensenrechten en anti-corruptie.

De richtlijn speelt in op belangrijke maatschappelijke tendensen, zoals de behoefte aan transparantie en maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo). Financiële cijfers vertellen lang niet altijd meer het hele verhaal. Sterker nog, het zijn in toenemende mate immateriële waarden die de beurswaarde van een bedrijf bepalen. Bedrijven komen niet meer weg met algemene verklaringen over duurzaamheid; er wordt van hen verwacht dat ze concreet aangeven welke stappen ze hebben gezet op het gebied van mvo en wat ze bereikt hebben.

Met deze richtlijn zet de EU een stap in de richting van een bedrijfsvoering gericht op waardecreatie en duurzame groei. Dat komt mede door de toevoeging van het ‘comply or explain’ beginsel. Mvo wordt de standaard en bedrijven die daar niet in mee willen gaan, zullen dat met redenen moeten omkleden.

Er zijn echter wel kritische kanttekeningen te plaatsen. Zo ontbreekt de link met zogeheten 'integrated reporting', een gemiste kans. Hoewel het Europees Parlement in haar resolutie van 6 februari nog aanhaalde dat geïntegreerde verslaggeving over duurzaam ondernemen over tien jaar de wereldwijde norm wordt, lijkt de EU-richtlijn deze ontwikkelingen te negeren.

De International Integrated Reporting Council werkt momenteel samen met bedrijven, beurzen, beleggers en beleidsmakers aan een raamwerk voor een nieuwe, integrale manier van rapporteren. Dit raamwerk wordt deze maand gepubliceerd en zal naar verwachting eind 2013 klaar zijn. Het zou logisch geweest zijn om daarop voor te sorteren; geïntegreerde verslaggeving is echt een blijvertje. Het is belangrijk om alle relevante, zowel financiële als niet-financiële factoren in de bedrijfsvoering in hun samenhang te presenteren. Bedrijven opereren immers niet in een vacuüm. Geïntegreerde verslaggeving verbindt de historische, meestal financiële informatie met strategische informatie die relevant is voor het toekomstige beleid en maakt inzichtelijk welke waardecreërende of -onttrekkende elementen er in een bedrijf zitten. Dat geeft een reëel beeld van de werkelijke waarde van een onderneming.

Een rapportage die zicht biedt op de strategie en de plek van organisaties in hun omgeving is meer dan ooit een 'license to operate'. Dat is een flinke uitdaging, want de mix van alle relevante factoren levert een ander plaatje op dan een verslag dat louter gebaseerd is op cijfers. Maar er is ook de optie om nog een stap verder te gaan door alles om te zetten in een financiële waarde. Toen Puma in haar jaarverslag behalve de financiële cijfers ook zaken meenam als de negatieve impact van de activiteiten in haar hele toeleveranciersketen op het milieu, bleek de milieu-impact € 145 mln te zijn. Verrekening van deze milieu-impact zou de nettowinst van ruim € 200 mln behoorlijk onder druk zetten. Dat geeft direct het belang van deze vorm van rapportage aan: zij stelt stakeholders in staat beslissingen te nemen op basis van een reëel toekomstperspectief.

In de nabije toekomst dient een universele meeteenheid te worden gecreëerd die geschikt is om alle relevante aspecten van ondernemerschap in kaart te brengen, van diversiteit en mensenrechten tot milieubelasting. Dat vereist flink wat creativiteit. Veel ondernemers vrezen dat de richtlijn uit Brussel zal leiden tot een hogere rapportagelast. Dat is niet terecht. De aspecten waar het om gaat zijn bij grote ondernemingen intern allang bekend. Het enige verschil is dat deze informatie tot nu toe binnenshuis bleef.

Integrale verslaggeving zal dan ook niet zozeer leiden tot meer, maar vooral tot anders rapporteren. Overigens is de EU-richtlijn meer dan een administratieve oekaze. In feite is het een spiegel van wat er in de maatschappij leeft. Het samenvoegen van verschillende rapportages tot een holistisch verslag is meer dan het slaan van een nietje tussen twee afzonderlijke verslagen; het is een uiting van een andere manier van kijken, denken en handelen. Een manier die getuigt van besef van onze impact op de wereld, en van de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen voor de omgeving waarin we opereren, de mensen die erbij betrokken zijn, en onze ecologische voetafdruk. We zitten in een paradigmaverschuiving — van de korte naar de lange termijn, van kwantiteit naar kwaliteit en van welvaart naar welzijn. De EU-richtlijn is een eerste stap in de goede richting. Kijkend naar de enorme uitdagingen die op ons liggen te wachten, mag de volgende stap niet lang uitblijven.

Dr. Nancy Kamp- Roelofs is director EY Accountants en Hugo Hollander RA is partner EY Accountants.
Dit artikel verscheen eerder in Het Financieele Dagblad