"Razem możemy pomóc"
Raport z badań rodzin zastępczych, 2007 Ostatnio coraz więcej można usłyszeć w mediach o rodzinnych formach opieki zastępczej. Wiąże się to z widoczną konsolidacją środowiska rodzin zastępczych oraz wyraźną publiczną artykulacją problemów i potrzeb osób sprawujących pieczę zastępczą. Ma to zapewne źródło także w próbach wypracowania zmian w obecnym systemie pomocy dziecku osieroconemu oraz jego rodzinie. Zgłaszane problemy warte są uwagi nie tylko z powodu liczebności grupy, której dotyczą - prawie 37 000 rodzin zastępczych wychowujących ok. 51 000 dzieci, ale także ze względu na kierunek, w którym ma się rozwijać rodzicielstwo zastępcze w Polsce.
Czy będzie to rozwój, czy regres?
Chcąc usłyszeć wyraźniej głos rodzin zastępczych, zarówno niespokrewnionych, jak i – po raz pierwszy w Polsce – rodzin spokrewnionych, przeprowadziliśmy ogólnopolskie badanie tychże rodzin. Chcemy, by uzyskane dane – reprezentatywne i rzetelne – posłużyły lepszemu poznaniu sytuacji rodziców zastępczych i przyczyniły się do budowy bardziej efektywnego systemu wsparcia dla nich oraz ich dzieci, by pokazały różnice w budowie takiego systemu dla różnych form rodzinnej opieki zastępczej.
Grupa badawcza:
Wykonanie badania zleciliśmy Ośrodkowi Badawczemu TNS OBOP w Warszawie. Sfinansowane zostało ono ze środków MPiPS, Departamentu do Spraw Kobiet, Rodziny i Przeciwdziałania Dyskryminacji, w ramach zadania publicznego „Rodzicielstwo zastępcze: Programy wspierające rozwój rodzicielstwa zastępczego”.
Badanie przeprowadzono na przełomie września i października 2007 r. na reprezentatywnej grupie 200 opiekunów rodzinnych form opieki, wychowujących dzieci w rodzinach zastępczych spokrewnionych, niespokrewnionych i rodzinnych domach dziecka. Ze względu na brak krajowego spisu rodzin zastępczych, jak również z uwagi na obowiązującą w Polsce ochronę danych osobowych, do doboru próby wykorzystaliśmy bazę ok. 1500 rodzin zastępczych posiadaną przez nas dzięki organizacji dwóch edycji ogólnopolskiego konkursu o tytuł „Przyjaciela Rodziny” ( w latach 2005 i 2006). Korzystaliśmy także z danych przekazanych za zgodą rodzin zastępczych przez współpracujące z nami Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie oraz Stowarzyszenie Zastępczego Rodzicielstwa. Próba obejmowała rodziny zastępcze i rodzinne domy dziecka z całej Polski. Dobrana została z zachowaniem podziału na pięć makroregionów: makroregion północny obejmujący województwa zachodniopomorskie oraz pomorskie, makroregion wschodni dla województw warmińsko - mazurskiego, podlaskiego, lubelskiego i podkarpackiego, makroregion zachodni dla województwa kujawsko-pomorskiego, lubuskiego i wielkopolskiego, makroregion centralny w skład, którego weszły województwa mazowieckie, łódzkie i świętokrzyskie oraz piąty makroregion południowy dla województw dolnośląskiego, opolskiego, śląskiego i małopolskiego.
Metoda:
Badanie przeprowadzono metodą CATI, czyli techniką stosowaną przy realizacji badań ilościowych. Polega ona na przeprowadzaniu wywiadów telefonicznych (nasze badanie obejmowało 33 pytania) z wykorzystaniem skryptu komputerowego.
Dzięki tej metodzie mogliśmy uzyskać stosunkowo szybką realizację badania, a także, co istotne dla obu organizacji, obniżenie kosztów badania (w porównaniu do techniki wywiadu osobistego). Liczymy na to, że wyniki badań staną się podstawą do przeprowadzenia w przyszłości kolejnych analiz, obejmujących szerszą liczbę zagadnień oraz większą liczbę podmiotów - nie tylko opiekunów zastępczych ale i ich dzieci naturalne, dzieci przyjęte pod opiekę oraz ich rodziców, a także instytucje wspomagające te podmioty.
Mamy nadzieję, że informacje z wynikami naszych badań będą źródłem cennej wiedzy dla wszystkich Powiatowych Centrów Pomocy Rodzinie, Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej i Ośrodków Adopcyjno-Opiekuńczych, a także organizacji pozarządowych i innych instytucji działających na rzecz dziecka i rodziny.
Pobierz raport (pdf, 1,8mb)
