Law Alert

Εταιρικοί Μετασχηματισμοί (Ν. 4601/2019)

  • Share

Ο Νόμος 4601/2019 (ΦΕΚ Α’ 44/09.03.2019, εφεξής «ο Νόμος») αποτελεί μια σημαντική τομή στο δίκαιο των εταιρικών μετασχηματισμών, καθώς για πρώτη φορά εισάγεται ενιαίο πλαίσιο ρύθμισής τους σε επίπεδο εταιρικού δικαίου. Η συγκέντρωση των εφαρμοστέων ρυθμίσεων σε ενιαίο νομοθέτημα με σκοπό την πάταξη της πολυδιάσπασης και πολυνομίας καθώς και η απλοποίηση της τυπικής διαδικασίας με μείωση των αντίστοιχων υποχρεώσεων, αναμένεται να λειτουργήσει ευεργετικά για τη βελτιστοποίηση και ανάπτυξη των επιχειρηματικών σχημάτων, προάγοντας τη λειτουργία της αγοράς. Με τον Νόμο, επιχειρείται η αναμόρφωση και συστηματοποίηση του δικαίου των εταιρικών μετασχηματισμών, η ενοποίηση του εφαρμοστέου νομοθετικού πλαισίου ώστε να καλύπτει κάθε μορφή μετασχηματισμού με τρόπο συμβατό προς το ενωσιακό δίκαιο, και η άρση τυχόν συγκρούσεων μεταξύ φορολογικού και εταιρικού δικαίου.

Κύριο μέλημα του νομοθέτη είναι η διευκόλυνση των μετασχηματισμών με τα χαρακτηριστικά της καθολικής διαδοχής και της συνέχισης της νομικής προσωπικότητας, η αντιμετώπιση των διαδικασιών με ενιαίο τρόπο, ανεξάρτητα από το είδος του μετασχηματισμού ή τις εταιρικές μορφές που συμμετέχουν σε αυτόν και η εξισορρόπηση των συμφερόντων των μετόχων ή εταίρων μειοψηφίας και των πιστωτών των μετασχηματιζόμενων εταιρειών.

Για λόγους σαφήνειας, στο άρθρο 4 διευκρινίζεται ότι οι διατάξεις του ν.δ. 1297/1972, των νόμων 2166/1993 και 4172/2013, καθώς και άλλων νόμων, φορολογικού ή αναπτυξιακού περιεχομένου, διατηρούνται σε ισχύ ως προς τις φορολογικές ρυθμίσεις και τα πλεονεκτήματα ή κίνητρα που αναφέρονται σε μετασχηματισμούς που αποτελούν αντικείμενο του Νόμου. Επιπλέον, με το άρθρο 147 καταργούνται οι σχετικές με τους μετασχηματισμού διατάξεις των άρθρων 66 έως 89 του ΚΝ 2190/1920 που είχαν παραμείνει σε ισχύ.

Ως έναρξη ισχύος των σχετικών διατάξεων του Νόμου ορίζεται η 15η Απριλίου 2019 (ά. 157 παρά. 1).

Ι. Προβλεπόμενοι Μετασχηματισμοί
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του Νόμου, ως μετασχηματισμοί επιχειρήσεων νοούνται οι διεπόμενες από το εταιρικό δίκαιο νομικές πράξεις και διαδικασίες με τις οποίες μεταβάλλεται η υπόσταση ενός εταιρικού φορέα άσκησης επιχείρησης, χωρίς κατά κανόνα να μεσολαβήσει λύση και εκκαθάρισή του ούτε μεταβίβαση των περιουσιακών του στοιχείων με τους κανόνες της ειδικής διαδοχής.
Οι βασικές κατηγορίες μετασχηματισμών που προβλέπει ο Νόμος είναι τρεις (3): συγχωνεύσεις (άρθρα 6 επ. του Νόμου), διασπάσεις (άρθρα 54 επ. του Νόμου) και μετατροπές (άρθρα 104 επ. του Νόμου).
Ως συγχώνευση ορίζεται η πράξη με την οποία επιτυγχάνεται η απόκτηση, με καθολική διαδοχή από υφιστάμενη ή νεοϊδρυόμενη εταιρεία, των περιουσιακών στοιχείων άλλων εταιρειών που λύονται χωρίς εκκαθάριση (άρθρο 6).
Ως διάσπαση ορίζεται η πράξη μεταβίβασης με καθολική διαδοχή, της περιουσίας μιας εταιρείας που λύεται χωρίς εκκαθάριση σε δύο τουλάχιστον νεοϊδρυόμενες εταιρείες (άρθρο 55).
Ως μετατροπή ορίζεται η πράξη μεταβολής της εταιρικής μορφής μια εταιρείας, χωρίς να προηγηθεί λύση της και χωρίς να μεσολαβήσει διαδοχή (καθολική ή ειδική) στην περιουσία της (άρθρο 104).

ΙΙ. Βασικές Καινοτομίες
ΙΙ.Α. Φάσμα μετασχηματισμών
Βασική καινοτομία του Νόμου είναι η δραστική επέκταση του φάσματος των επιτρεπτών μετασχηματισμών, ήτοι το επιτρεπτό του μετασχηματισμού με τη συμμετοχή δύο ή περισσότερων εταιρειών του ίδιου ή διαφορετικού τύπου, χωρίς δέσμευση από τυχόν κριτήριο μεγέθους ή προϋπόθεση υπαγωγής σε αναπτυξιακό νόμο. Επομένως, ο γενικός κανόνας είναι ότι όλοι μπορούν να συγχωνευθούν με όλους, όλοι μπορούν να απορροφήσουν όλους, όλοι μπορούν να διασπαστούν σε όλους και όλοι μπορούν να μετατραπούν σε όλους.
Συγκεκριμένα, το άρθρο 2 του Νόμου προβλέπει ως υποκείμενα εταιρικών μετασχηματισμών τις Ανώνυμες Εταιρείες, τις Εταιρείες Περιορισμένης Ευθύνης, τις Ιδιωτικές Κεφαλαιουχικές Εταιρείες, τις Ομόρρυθμες, τις Ετερόρρυθμες, τις Ετερόρρυθμες κατά μετοχές, τις κοινοπραξίες, τις Ευρωπαϊκές Εταιρείες, τους Αστικούς Συνεταιρισμούς και τις Ευρωπαϊκές Συνεταιριστικές Εταιρείες.
ΙΙ.Β. Μετασχηματισμός ως τρόπος αναβίωσης Πρόσθετη καινοτομία του Νόμου είναι η δυνατότητα μετασχηματισμού από εταιρείες που έχουν λυθεί, ως τρόπος αναβίωσής τους. Συγκεκριμένα, στο άρθρο 3 του Νόμου εισάγεται ο γενικός κανόνας ότι επιτρέπεται κατ’ αρχήν ο μετασχηματισμός εταιρείας που βρίσκεται σε στάδιο λύσης και εκκαθάρισης (πτωχευτικής ή μη) εφόσον δεν έχει αρχίσει η διανομή του προϊόντος της εκκαθάρισης και δεν παραβιάζονται οι διατάξεις περί ελάχιστου κεφαλαίου της οικείας εταιρικής μορφής.
ΙΙ.Γ. Μερική διάσπαση – Απόσχιση Κλάδου Σημαντική καινοτομία του Νόμου αποτελεί και ο νομικός ορισμός της έννοιας του κλάδου αλλά και η λεπτομερής ρύθμιση της μερικής διάσπασης και της απόσχισης κλάδου, έννοιες γνωστές στο φορολογικό δίκαιο. Συγκεκριμένα, στο άρθρο 54 παρ. 3 του Νόμου, ως κλάδος δραστηριότητας ορίζεται το σύνολο των στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού, τα οποία συνιστούν από οργανωτική άποψη, αυτόνομη εκμετάλλευση, δηλαδή σύνολο ικανό να λειτουργήσει αυτοδύναμα. Το ζήτημα της μερικής διάσπασης ρυθμίζεται ρητά στο άρθρο 56 του Νόμου με ουσιώδη τυπολογικά γνωρίσματα αφενός τη διατήρηση της νομικής αυτοτέλειας της διασπώμενης εταιρείας και αφετέρου την απόσπαση από αυτήν ενός ή περισσότερων κλάδων δραστηριότητας, οι οποίοι μεταβιβάζονται με το πλεονέκτημα της καθολικής διαδοχής στην επωφελούμενη εταιρεία, έναντι της διάθεσης εταιρικών συμμετοχών της τελευταίας (και ενδεχομένως ποσού σε μετρητά που δεν υπερβαίνει το 10% της ονομαστικής αξίας των εταιρικών αυτών συμμετοχών), προς τους μετόχους ή εταίρους της διασπώμενης.
Ως προς το ζήτημα της απόσχισης κλάδου, στο άρθρο 57 του Νόμου ορίζεται ότι η απόσχιση πραγματοποιείται είτε με απορρόφηση, είτε με σύσταση μίας ή περισσότερων νέων εταιρειών, είτε με απορρόφηση και σύσταση μίας ή περισσότερων νέων εταιρειών, ενώ και πάλι διαφυλάσσεται η νομική αυτοτέλεια της διασπώμενης εταιρείας, χωρίς όμως οι εταιρικές συμμετοχές ή το χρηματικό ποσό που διατίθενται από την επωφελούμενη ή τις επωφελούμενες να περιέρχονται στους εταίρους ή μετόχους της, αλλά στην ίδια τη διασπώμενη εταιρεία.
ΙΙ.Δ. Απλοποίηση τυπικής διαδικασίας
Ο Νόμος προβλέπει περαιτέρω μια σειρά διατάξεων προς απλοποίηση των τυπικών διαδικασιών μετασχηματισμού, όπως ενδεικτικά:
α) τη δυνατότητα δημοσίευσης σχεδίου σύμβασης συγχώνευσης και διάσπασης μόνο στην ιστοσελίδα κάθε μετασχηματιζόμενης εταιρείας και όχι στο Γ.Ε.ΜΗ.(άρθρα 8 παρά. 2 και 60 παρά. 2 του Νόμου),
β) την απαλλαγή από την υποχρέωση σύνταξης και υποβολής στη συνέλευση ή στους εταίρους των εταιρειών που μετέχουν στο μετασχηματισμό, επεξηγηματικής έκθεσης των διαχειριστικών οργάνων και των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, εφόσον όλοι οι εταίροι συμφωνούν (άρθρα 9 παρά. 5, 61 παρά. 5, 106 παρά. 4 του Νόμου),
γ) ειδικά στην περίπτωση συμμετοχής προσωπικής εταιρείας σε μετασχηματισμό, υποχρέωση εξέτασης σχεδίου σύμβασης συγχώνευσης από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες μόνο κατόπιν ειδικού αιτήματος ενός τουλάχιστον από τους εταίρους της (άρθρα 28 και 81 του Νόμου),
δ) στην περίπτωση συμμετοχής προσωπικής εταιρείας, ΕΠΕ και ΙΚΕ σε μετασχηματισμό, απαλλαγή από την υποχρέωση σύνταξης επεξηγηματικής έκθεσης, εφόσον όλοι οι εταίροι της μετασχηματιζόμενης προσωπικής εταιρείας ή ΕΠΕ ή ΙΚΕ είναι συγχρόνως και διαχειριστές της (άρθρα 40 παρά. 2, 43 παρά. 3, 90 παρά. 2, 93 παρά. 3 του Νόμου), και
ε) διαθεσιμότητα των εγγράφων που αφορούν το μετασχηματισμό στην ιστοσελίδα κάθε μετασχηματιζόμενης εταιρείας και παροχή αντιγράφων αυτών, κατόπιν αιτήματος των εταίρων μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (άρθρα 11, 63, 107 του Νόμου).

IΙΙ. Βασικά βήματα μετασχηματισμού
Με την επιφύλαξη ειδικότερων διατάξεων για το οικείο είδος μετασχηματισμού, η πραγματοποίησή του περιλαμβάνει γενικώς τα ακόλουθα βήματα:
α) σύνταξη σχεδίου σύμβασης συγχώνευσης ή διάσπασης από τα ΔΣ ή τους διαχειριστές των εταιρειών που συμμετέχουν σε αυτή (εναρκτήρια πράξη της συγχώνευσης και της διάσπασης) (άρθρα 7 και 59 του Νόμου),
β) καταχώρηση και δημοσίευση του σχεδίου συγχώνευσης ή διάσπασης στο Γ.Ε.ΜΗ, ένα μήνα πριν από τη λήψη απόφασης, με δυνατότητα απαλλαγής σε περίπτωση ανάρτησης στην ιστοσελίδα κάθε συμμετέχουσας εταιρείας (άρθρα 8 και 60 του Νόμου),
γ) σύνταξη λεπτομερούς επεξηγηματικής έκθεσης επί του σχεδίου συγχώνευσης ή διάσπασης και επί της προτεινόμενης σχέσης ανταλλαγής ή, κατά περίπτωση, επί της επικείμενης απόφασης των μετόχων ή των εταίρων για τη μετατροπή ( εναρκτήρια πράξη της μετατροπής) από το ΔΣ ή τους διαχειριστές των εταιρειών που συμμετέχουν σε αυτήν ή της υπό μετατροπή εταιρείας και υποβολή της έκθεσης στη ΓΣ ή στους εταίρους, εκτός αν όλοι οι μέτοχοι ή οι εταίροι συμφωνούν εγγράφως να μην συνταχθεί έκθεση (άρθρα 9, 61 και 106 του Νόμου),
δ) εξέταση του σχεδίου σύμβασης συγχώνευσης ή διάσπασης από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες και σύνταξη σχετικής έκθεσης προς τη συνέλευση ή τους εταίρους των εταιρειών, η οποία δεν είναι απαραίτητη εφόσον οι μέτοχοι ή οι εταίροι συμφωνούν εγγράφως στη μη εξέταση του σχεδίου, (άρθρα 10 και 62 του Νόμου),
ε) λήψη απόφασης από τη ΓΣ ή τους εταίρους για τη συγχώνευση, τη διάσπαση ή τη μετατροπή(άρθρα 14, 66 και 108 του Νόμου),
στ) κατάρτιση της σύμβασης συγχώνευσης ή διάσπασης με ιδιωτικό έγγραφο, εκτός αν πρόκειται για ΑΕ, ΕΠΕ, Ευρωπαϊκές Εταιρείες, Αστικούς Συνεταιρισμούς και Ευρωπαϊκές Συνεταιριστικές Εταιρείες ή αν συντρέχουν άλλοι λόγοι που προβλέπονται στο νόμο, οπότε απαιτείται συμβολαιογραφικό έγγραφο (το διαδικαστικό αυτό βήμα απουσιάζει στη μετατροπή) (άρθρα 15 και 67 του Νόμου),
ζ) προληπτικός έλεγχος νομιμότητας όλων των προπαρασκευαστικών πράξεων και διατυπώσεων της συγχώνευσης, διάσπασης και μετατροπής από το αρμόδιο κατά περίπτωση διοικητικό όργανο (Υπουργό Οικονομίας και Ανάπτυξης, Περιφερειάρχη ή Υπηρεσία Γ.Ε.ΜΗ) και πραγματοποίηση συστατικής δημοσιότητας της συγχώνευσης, της διάσπασης ή της μετατροπής στο Γ.Ε.ΜΗ, καθώς και πρόσθετης (δηλωτικής) δημοσιότητας όπου συντρέχει περίπτωση (π.χ. ενημέρωση του μητρώου συνεταιρισμών)(άρθρα 17, 69 και 112 του Νόμου),
η) επέλευση των αποτελεσμάτων της συγχώνευσης, διάσπασης ή μετατροπής (Άρθρα 18, 70 και 113 του Νόμου).

ΙV. Προστασία Πιστωτών
Ως προς το θέμα προστασίας των πιστωτών, ο Νόμος προβλέπει στα άρθρα 13, 65 και 114 ότι μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από την ολοκλήρωση των διατυπώσεων δημοσιότητας του σχεδίου συγχώνευσης ή διάσπασης ή της απόφασης για μετατροπή, οι πιστωτές των εταιρειών ή της εταιρείας (σε περίπτωση μετατροπής), των οποίων οι απαιτήσεις γεννήθηκαν πριν το χρόνο της δημοσίευσης έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν κατάλληλες εγγυήσεις, εφόσον αποδεικνύουν ότι η οικονομική κατάσταση των εταιρειών εξαιτίας του μετασχηματισμού καθιστά απαραίτητη την παροχή τέτοιων εγγυήσεων και δεν έχουν ήδη λάβει τέτοιες εγγυήσεις.

V. Ευθύνη διαχειριστών και μελών Διοικητικού Συμβουλίου (ΔΣ) Ο Νόμος στα άρθρα 19, 71 και 115 προβλέπει ευθύνη των μελών ΔΣ ή των διαχειριστών των εταιρειών που μετέχουν στο μετασχηματισμό, έναντι των μετόχων ή εταίρων τους, για κάθε πταίσμα τους κατά την προετοιμασία και πραγματοποίηση του μετασχηματισμού, με δυνατότητα έγερσης των σχετικών αξιώσεων από ειδικό εκπρόσωπο, με στόχο την αποφυγή πολλών δικών και τον εξορθολογισμό του κόστους για ενάγοντες και εναγομένους. Η ευθύνη αφορά την αποκατάσταση τυχόν άμεσης ζημίας που υφίστανται οι μέτοχοι ή οι εταίροι, εξαιτίας του μετασχηματισμού, που δεν θίγει την ευθύνη των ίδιων προσώπων για ζημία τρίτων (άρθρα 19 παρά. 3, 71 παρά. 3, 115 παρά. 2 του Νόμου) κατά τις γενικές διατάξεις περί αδικοπραξίας (ΑΚ 914 επ.), ΠΚ 98 και προφανώς ούτε την (εσωτερική) ευθύνη τους έναντι του νομικού προσώπου με βάση τις ειδικότερες διατάξεις κάθε εταιρικού τύπου (ενδεικτικά για ΑΕ, άρθρο 102 επ. Ν. 4548/2018).

VI. Ακυρότητα μετασχηματισμού
Σύμφωνα με τα άρθρα 20, 72 και 116 του Νόμου, ο μετασχηματισμός κηρύσσεται άκυρος με δικαστική απόφαση, εφόσον παραλείφθηκε η έγκρισή του από μία από τις εταιρίες που συμμετέχουν σε αυτόν με απόφαση συνέλευσης ή εταίρων (σε περίπτωση συγχώνευσης ή διάσπασης), ή μία από τις αποφάσεις αυτές είναι άκυρη ή ακυρώσιμη (σε κάθε περίπτωση). Ωστόσο, για λόγους προστασίας των δικαιωμάτων εταίρων και πιστωτών αλλά και για την ασφάλεια των συναλλαγών, προβλέπονται μηχανισμοί διάσωσης του κύρους του μετασχηματισμού: εφόσον το υφιστάμενο ελάττωμα εξαλειφθεί ή ιαθεί με οποιονδήποτε τρόπο μέχρι τη συζήτηση της αίτησης για την κήρυξη της ακυρότητας, η συγχώνευση, η διάσπαση και η μετατροπή δεν κηρύσσονται άκυρες (άρθρα 20 παρά. 2, 72 παρά. 2, 116 παρά.2 του Νόμου).
Επιπλέον, σε περίπτωση ακυρότητας ή ακυρωσίας απόφασης της Γενικής Συνέλευσης (ΓΣ) ή των εταίρων, το δικαστήριο δύναται να μην κηρύξει την ακυρότητα της συγχώνευσης, της διάσπασης ή της μετατροπής, εφόσον κρίνει ότι αυτή είναι δυσανάλογη σε σχέση με το ελάττωμα της απόφασης, με δυνατότητα έγερσης αξίωσης αποζημίωσης στον αιτούντα για τη ζημία που του προκάλεσε το ελάττωμα (άρθρα 20 παρά.4, 72 παρά.4, 116 παρά.4 του Νόμου).
Σε περίπτωση που η απορροφώσα ή η επωφελούμενη είναι εισηγμένη σε ρυθμιζόμενη αγορά εταιρεία, δεν μπορεί να κηρυχθεί ακυρότητα λόγω άκυρης ή ακυρώσιμης απόφασης, παρέχεται όμως η ανωτέρω αξίωση αποζημίωσης (άρθρα 20 παρά. 4, 72 παρά. 4, 116 παρά. 4 του Νόμου). Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση που κηρύσσει την ακυρότητα της συγχώνευσης, διάσπασης ή μετατροπής δεν θίγει το κύρος των συναλλαγών της απορροφώσας, της επωφελούμενης ή της προερχόμενης από μετατροπή εταιρείας που έγιναν μετά την καταχώριση του μετασχηματισμού και πριν τη δημοσίευση της απόφασης για την ακυρότητα στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ) (άρθρα 20 παρά. 8, 72 παρά. 10, 116 παρά. 8 του Νόμου).

Πατήστε εδώ για να δείτε το alert σε pdf.

Πατήστε εδώ για Αγγλικά.


H παρούσα έκδοση περιέχει πληροφορίες σε περιληπτική μορφή και κατά συνέπεια προορίζεται μόνο για γενική πληροφόρηση και καθοδήγηση. Δεν προορίζεται να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο μιας λεπτομερούς έρευνας ή της άσκησης επαγγελματικής κρίσης. Ούτε η EYGM Limited, αλλά ούτε κάποιο άλλο μέλος του παγκόσμιου οργανισμού της EY αναλαμβάνει την ευθύνη για οποιαδήποτε τυχόν ζημία σε οποιοδήποτε πρόσωπο ενεργεί ή απέχει από κάποια ενέργεια, ως αποτέλεσμα χρήσης οποιουδήποτε υλικού αυτής της έκδοσης. Για οποιοδήποτε συγκεκριμένο θέμα, θα πρέπει να απευθύνεστε στον κατάλληλο σύμβουλο.

ΕΥ | Assurance | Tax | Transactions | Advisory

Πληροφορίες για την ΕΥ

Η ΕΥ κατέχει ηγετική θέση παγκοσμίως στον χώρο των ελεγκτικών, φορολογικών, χρηματοοικονομικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών. Η βαθιά γνώση και η ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχουμε συμβάλλουν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης στις κεφαλαιαγορές και τις οικονομίες σε ολόκληρο τον κόσμο. Δημιουργούμε ηγετικά στελέχη που συνεργάζονται για να τηρήσουν τις υποσχέσεις μας προς όλους τους εταίρους μας. Mε τον τρόπο αυτό συμβάλλουμε σημαντικά στη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου για τους ανθρώπους μας, για τους πελάτες μας και για τις κοινωνίες μας.

Το λογότυπο ΕΥ αναφέρεται στον παγκόσμιο οργανισμό και μπορεί να αναφέρεται σε μία ή περισσότερες από τις εταιρείες μέλη της Ernst & Young Global Limited, καθεμία από τις οποίες αποτελεί ξεχωριστή νομική οντότητα. Η Ernst & Young Global Limited, μια βρετανική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης δια εγγυήσεως, δεν παρέχει υπηρεσίες σε πελάτες. Για περισσότερες πληροφορίες για τον οργανισμό μας, παρακαλούμε επισκεφθείτε το ey.com

Γενικές πληροφορίες για τις φορολογικές υπηρεσίες της EY παγκοσμίως

Η επιχείρησή σας θα πετύχει μόνο εάν στηριχτείτε σε ισχυρά θεμέλια και την αναπτύξετε με βιώσιμο τρόπο. Στην EY πιστεύουμε ότι η διαχείριση των φορολογικών σας υποθέσεων με υπευθυνότητα και προνοητικότητα μπορεί να κάνει τη διαφορά. Έτσι, οι 38.000 πλήρως καταρτισμένοι φορολογικοί σύμβουλοι σε περισσότερες από 140 χώρες παρέχουν εξειδικευμένη επαγγελματική εμπειρία, συνέπεια και απόλυτη δέσμευση στην παροχή υπηρεσιών υψηλής ποιότητας – όπου και αν βρίσκεστε και όποιες φορολογικές υπηρεσίες και αν χρειάζεστε.

© 2018 EY
All Rights Reserved
ey.com