The better the question. The better the answer. The better the world works. У вас есть вопрос? У нас есть ответ. Решая сложные задачи бизнеса, мы улучшаем мир. У вас є запитання? У нас є відповідь. Вирішуючи складні завдання бізнесу, ми змінюємо світ на краще. Meilleure la question, meilleure la réponse. Pour un monde meilleur. 問題越好。答案越好。商業世界越美好。 问题越好。答案越好。商业世界越美好。

Financieringsmogelijkheden voor ondernemers: op elk potje past een dekseltje!

Investor engagement

Investor engagement

Financieringsmogelijkheden voor ondernemers: op elk potje past een dekseltje!

Wout Bobbink, 26 April 2018

Een aantal weken geleden maakte de Kamer van Koophandel het aantal starters in het eerste kwartaal van 2018 bekend: het hoogste aantal starters in vijf jaar en 10% meer ten opzichte van het eerste kwartaal van 2017!

En wat betekent meer starters? Meer concurrentie naar beschikbaar kapitaal! Ben je echter op zoek naar financiering? Wees gerust…

Er zijn in Nederland meer dan genoeg financieringsmogelijkheden. Het kan echter geen kwaad om eens wat research te doen naar welke vormen van financiering er allemaal beschikbaar zijn. Dit kan je helpen de financieringsvorm te kiezen die past bij jouw situatie en de fase van je bedrijf.

Dit verhoogt op zijn beurt de kansen dat je succesvol een geldbedrag zal ophalen. Onderstaand overzicht helpt je bij het maken van je keuze.

Ga je een investeerder benaderen? Zorg dan voor een goede financiële prognose die de potentie van je bedrijf aantoont! Lees hier hoe je begint met zo’n financieel plan.

1. De oprichters

Uitleg: heb je privé wat geld over? Een mooie bonus gehad? Een spaarrekening met genoeg ruimte om er wat vanaf te halen? Waarom zou je het dan niet in je bedrijf investeren! Investeren hoeft overigens niet per se in geld te zijn.

Ook de uren van een mede-oprichter of compagnon die je helpt met het opstarten van je bedrijf naast zijn/haar baan kan een investering zijn. Of wat dacht je van het gratis beschikbaar maken van bedrijfsruimtes, machines of wellicht een technologie licentie door een van de oprichters? Allemaal vormen van investering. Jezelf tijdelijk niet uitbetalen is daarnaast ook een optie.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: oprichters kunnen natuurlijk te allen tijde in hun eigen onderneming investeren. Echter zie je dit meestal voorkomen bij de oprichting van het bedrijf. Bij de oprichting van een bedrijf is er in veel gevallen namelijk nog geen omzet of externe financiering beschikbaar terwijl er toch opstartkosten gedekt moeten worden.

Qua hoogte van investering kun je het zo gek maken als je zelf wilt (en als je bankrekening toelaat). Voordeel van deze vorm van investering: als oprichter een stukje “skin in the game” hebben kan later als positief worden ervaren door een externe financier. Waarom zou een ander namelijk het risico nemen in jouw bedrijf te investeren als je hier zelf nooit toe bereid bent geweest?

2. The 3F’s: family, friends en fools

Uitleg: voor je naar professionele financiers stapt kan het de moeite waard zijn wat geld op te halen binnen je netwerk van family, friends en fools. Dit zijn vaak mensen uit je familiaire of sociale netwerk die dichtbij je staan en voornamelijk investeren vanuit vertrouwen in je idee of in jou als persoon. Verwacht van een dergelijke investeerder echter niet altijd een professionele blik op je plannen.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: deze financieringsvorm komt vaak voor bij de oprichting van een bedrijf om opstartkosten te dekken of, in het geval van startups, het gat naar een eerste ronde seed funding te overbruggen. Voordeel is dat het een snelle en goedkope manier is van geld ophalen, vooral gezien het risico dat de 3F’s nemen (waar ze zelf niet altijd van op de hoogte zijn: vandaar “fools”).

Meestal gaat het hier om niet al te grote bedragen die worden terugbetaald als lening (met of zelfs zonder rente) of worden geïnvesteerd in ruil voor een klein aandeelpercentage. Worden de bedragen, aandelenpercentages en mate van professionaliteit groter? Dan spreekt men van angel investors of informals.

3. Angels/informals

Uitleg: angel of informal investors zijn ervaren ondernemers die kapitaal beschikbaar hebben en dat investeren in nieuwe ondernemingen om andere ondernemers te helpen hun bedrijf te laten slagen. Angel investeringen starten rond de €50.000 en kunnen oplopen tot (meer dan) een miljoen, ook omdat er regelmatig in groepen wordt geïnvesteerd.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: kies voor een angel als je seed-funding zoekt binnen de grenzen van de bovengenoemde bedragen. Groot voordeel is dat angels “smart capital” bieden: niet alleen geld, maar ook netwerk en kennis voornamelijk binnen specifieke sectoren.

Zoek dus een angel die qua ervaring en sectorkennis bij jouw bedrijf past. Zie hier en hier twee overzichten van actieve angel investeerders in Nederland.

4. Crowdfunding

Uitleg: crowdfunding is tegenwoordig bijna niet meer weg te denken in het Nederlandse (en internationale) financieringsecosysteem. Bij crowdfunding financiert de “crowd” (het publiek) het kapitaal dat een onderneming nodig heeft.

Meestal gaat dit via een online platform waar enerzijds ondernemers investeringskansen aanbieden en aan de andere kant een grote groep personen kleine bedragen inlegt om in de investeringsbehoefte van de ondernemer te voorzien.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: over het algemeen zijn er drie vormen van crowdfunding: leningen, pre-orders/donaties en converteerbare leningen. Zoek je een lening maar krijg je deze niet losgepeuterd bij de bank omdat deze het risico te hoog vindt? Crowdfund dan een lening bij elkaar. Heb je een prototype beschikbaar en wil je de product/markt fit testen, maar kun je de productie/levering van de eerste batch daadwerkelijke producten niet financieren? Ga dan voor pre-orders/donaties.

Welbekende voorbeelden van hiervoor geschikte platformen zijn Kickstarter en Indiegogo. Deze platformen zijn voornamelijk geschikt voor producten/projecten/gadgets gericht aan de consumentenmarkt met een hoog design gehalte. Converteerbare leningen hebben daarnaast vooral als voordeel dat er nog geen aandelen worden weggegeven, dat waarderingsdiscussies worden uitgesteld tot een moment waarop de waarde van een bedrijf beter te bepalen is, en dat het een makkelijker, sneller en goedkoper proces is dan een daadwerkelijke aandelenoverdracht. Leapfunder is een voorbeeld van een platform dat werkt met converteerbare leningen.

Aangezien de investeerders achter crowdfundingplatformen lang niet altijd professionele investeerders zijn, zijn investeringsaanvragen via crowdfunding vaak beter geschikt voor proposities die niet al te complex of technisch zijn en passen bij het brede publiek (het is niet voor niets “crowd” funding). Denk bijvoorbeeld aan consumentproducten.

Ook bestaan er crowdfunding platformen met een bepaalde focus, dus hou daar rekening mee in je keuze. Oneplanetcrowd richt zich bijvoorbeeld specifiek op duurzame projecten met positieve impact. Check hier een lijst met crowdfundingplatformen in Nederland.

5. Subsidies

Uitleg: er zijn enorm veel financiële/fiscale regelingen (bijv. WBSO, InnovatieBox, vouchers) en vormen van subsidie (bijv. Horizon2020, regionale subsidies) beschikbaar. Vaak is het doel hiervan ondernemerschap, innovatie/R&D of economische groei te stimuleren binnen een bepaald geografisch gebied. Vandaar dat elke regio, elk land en zelfs bijvoorbeeld de gehele EU zijn eigen regelingen heeft.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: ALTIJD, kunnen we zeer kort over zijn. Subsidies zijn relevant tijdens vrijwel elke fase van je bedrijf. Van start-up tot corporate, van freelancer tot beursgenoteerd bedrijf.

Zoals gezegd wordt er vaak gericht op ondernemers binnen een bepaald gebied en zijn er ook veel sectorspecifieke regelingen. Zoek dus een subsidie die bij je bedrijf past. Voor een lijst met beschikbare subsidies/regelingen, check de website van het RVO.

Hou er rekening mee dat er vaak administratieve en rapportage vereisten plakken aan subsidie aanvragen en toekenningen. Je moet de kosten waar je subsidie voor aanvraagt verantwoorden en er kunnen verplichte audits op deze verantwoording plaatsvinden.

6. Venture capital / private equity

Uitleg: private equity is een verzamelnaam voor investeringsmaatschappijen die investeren in niet-beursgenoteerde ondernemingen. Venture capital (VC) is een vorm van private equity die zich specifiek richt op risicokapitaal. Men spreekt dus vaak van private equity wanneer wordt geïnvesteerd in grotere organisaties die al langer bestaan en van venture capital wanneer wordt geïnvesteerd in groei-en startkapitaal van jonge ondernemingen.

Over het algemeen hebben VCs een fonds ter beschikking van een bepaald formaat (bijvoorbeeld van €100 miljoen) dat moet worden geïnvesteerd binnen een bepaalde looptijd (bijvoorbeeld 10 jaar) in een portfolio van meerdere bedrijven met verschillende hoogtes van risico om het risico zo te spreiden. Doel is om binnen een jaar of 7 de opgekochte aandelen met winst door te verkopen.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: venture capital is voornamelijk geschikt voor bedrijven die de “seed stage” al voorbij zijn en op zoek zijn naar series A of series B. Het gaat hier dus voornamelijk om geld om ervoor te zorgen dat je bedrijf sneller groeit dan wanneer het organische groei doormaakt, bijvoorbeeld als je wil internationaliseren. Denk hierbij aan investeringen van €500.000 tot pak ‘m beet €20 miljoen.

Er wordt enkel en alleen geïnvesteerd als de product/markt fit van je product of dienst reeds bewezen is en als er gezonde en groeiende omzetstromen bestaan (behalve wellicht in de medische sector). Er zijn echter ook venture capitalists die seed fondsen hebben (vanaf zo’n €200.000) die startkapitaal bieden.

Het voordeel is dat VCs vaak meerdere rondes kunnen investeren, waar een angel of andere seed-investeerder dat niet altijd kan. Ook hebben VCs vaak een specifieke sector-focus en goede kennis/netwerk binnen deze sector. Voor een lijst van VCs actief in Nederland, kijk vooral even hier.

7. De bank

Uitleg: hoewel er een aantal banken zijn in Nederland die fondsen hebben opgezet voor durfkapitaal (o.a. Rabobank, ING en ABN AMRO), blijven banken per definitie over het algemeen meer risico avers dan bijvoorbeeld angels, seed-investeerders en VCs.

Dit betekent niet dat banken niet financieren, integendeel! Maar wel meer binnen het MKB, in bedrijven met lager risico (dan bijvoorbeeld start-ups) en vaak in situaties waarin je als ondernemer onderpand kan garanderen. Voor een beginnend start-up die niet binnen de focus van de fondsen past kan het dus moeilijk zijn een lening op te halen bij de bank. Een aantal banken in Nederland heeft echter wel samenwerkingsverbanden met crowdfundingplatformen.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: zoals gezegd nemen banken over het algemeen minder risico dan bijvoorbeeld VCs en angels. Kun je echter onderpand leveren dan is de bank een zeer goede optie. Zit je financieringsbehoefte daarom in werkkapitaal, voorraadfinanciering of in de aankoop van panden/machines, dan is de bank zeker een goede optie om te overwegen.

Ondernemers met een stabiele inkomstenstroom die al enkele jaren organisch groeien (en dus minder risico opleveren) kunnen zeker ook bij de bank aankloppen. Groot voordeel van bankfinanciering: je hoeft geen deel van je bedrijf af te staan waardoor dit op lange termijn wel eens een veel goedkopere manier van financiering kan zijn dan bijvoorbeeld een angel investeerder of VC.

8. Factoring

Uitleg: factoring is kortgezegd een vorm van debiteurenfinanciering. Heb je een factuur uitgestuurd naar een klant, maar neemt deze 60 dagen de tijd om te betalen? Dan kun je ervoor kiezen deze factuur tegen betaling te ‘verkopen’ aan een factoring bedrijf.

Het factoring bedrijf betaald je dan direct uit (of verstrekt je een krediet) zodat je niet 60 dagen hoeft te wachten tot de factuur betaald wordt door de klant. Ook kan een factoring bedrijf het risico van je overnemen dat een klant niet betaalt.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: allereerst spreekt het voor zich dat je debiteuren moet hebben om in aanmerking te komen voor factoring. Heb je nog geen betalende klanten, dan is factoring geen optie. Heb je wél klanten dan is factoring vooral prettig indien je met lange betaaltermijnen werkt.

Zijn grote corporates je klanten? Dan duurt het vaak even voor facturen betaald worden en daar heb je als kleine ondernemer vaak niet zoveel tegenin te brengen. Om dan je werkkapitaal op peil te houden kan factoring een goede keuze zijn. Kost je debiteurenbeheer je veel tijd en moeite of heb je vaak last van wanbetalers? Ook dan kan factoring van pas komen.

9. Leasing

Uitleg: moet je voor je bedrijf grote investeringen doen in activa zoals bijvoorbeeld computers en/of machines? Probeer te kijken of je deze kan leasen in plaats van aan te schaffen! Door te leasen in plaats van te kopen verlaag/verspreid je de betalingen van dergelijke bedrijfsmiddelen over een langere tijdsperiode in plaats van dat je in één keer met een smak geld moet komen aanzetten.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: als je een kapitaalintensief bedrijf bezit en dus afhankelijk bent van het gebruik van (soms dure) bedrijfsbezittingen zoals machines.

10. Leveranciers

Uitleg: doe je veel inkopen bij leveranciers? Probeer dan gunstige betalingsvoorwaarden met ze af te stemmen. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat wanneer je klanten lange betalingstermijnen hebben je ook een langere betalingstermijn met je leveranciers afspreekt zodat je geen problemen krijgt met je werkkapitaal positie. Anderzijds zou je juist ook een korting kunnen bespreken in het geval dat je je leveranciers snel betaalt.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: kies voor deze financieringsvorm wanneer je goede banden hebt met je leveranciers of wanneer je een goede onderhandelingspositie hebt ten opzichte van je leveranciers (bijvoorbeeld wanneer je een grote/belangrijke klant voor ze bent).

11. Inital Coin Offering

Uitleg: bij een Initial Coin Offering (ICO) pitcht een bedrijf middels een whitepaper een bepaald business idee en vraagt bij het algemene publiek een investering in Bitcoin en/of altcoins (andere cryptocurrencies dan Bitcoin) om dit idee te financieren. In ruil hiervoor krijgt de investeerder de nieuwe altcoin die door het bedrijf wordt gegenereerd tijdens de ICO.

Deze nieuw geproduceerde altcoin wordt ingezet binnen het bedrijf om de waarde ervan te verhogen. Zodra deze altcoin verhandelbaar wordt kunnen de investeerders deze doorverkopen. De ICO lijkt dus zeer op een IPO (beursgang, zie sectie 12 hieronder), maar gebruikt cryptocurrency in plaats van aandelen die in “normaal geld” kunnen worden omgezet. Zie hier een overzicht van digitale munten.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: het is mogelijk als niet-blockchain bedrijf een ICO te doen, maar over het algemeen zijn het gros van de ondernemingen die een ICO doen (momenteel) blockchain / cryptocurrency bedrijven. Dit vanwege het feit dat de nieuwe altcoin die wordt gegenereerd bij een ICO vaak een functie heeft binnen het bedrijf om de waarde ervan te vermeerderen. De speculatie dat deze waardevermeerdering daadwerkelijk gaat plaatsvinden is wat de investeerders aantrekt.

12. Initial Public Offering

Uitleg: de holy grail van financiering: de Initial Public Offering (IPO)! Een IPO is de beursgang van een bedrijf, wat betekent dat het het eerste moment is waarop een bedrijf aandelen in haar bedrijf aanbiedt aan het algemene publiek.

Dit betekent dat praktisch iedereen op de wereld in het bedrijf kan investeren door aandelen op te kopen tegen een bepaalde waarde, of dit nou individuen zijn of institutionele investeerders. Vóór een IPO is een bedrijf dus nog privaat of besloten, wat betekent dat het vaak een beperkt aantal investeerders heeft die risico/groeikapitaal hebben geïnvesteerd. Denk hierbij aan de oprichters, angels en VCs. Voorbeelden van IPOs zijn de beursgang van Spotify en geruchten rond een beursgang van het Nederlandse bedrijf Adyen.

Wanneer kies je deze financieringsvorm: voor een beursgang moet je als bedrijf op zijn minst jarenlange sterke groei en een bepaald netwerkeffect/schaalbaarheid kunnen aantonen. Groei kun je op meerdere manieren definiëren. Dit kan omzet of winst zijn, maar bijvoorbeeld ook het aantal klanten of actieve gebruikers.

Zo is Spotify bijvoorbeeld een verliesmakend bedrijf, maar groeit wel enorm (qua omzet en gebruikers). Ook moet je transparantie en vertrouwen kunnen bieden dat deze groei komende jaren zal doorzetten aangezien je het vertrouwen van het grote publiek moet winnen dat de waarde van het aandeel (dat ze vandaag de dag aankopen) zal stijgen in de toekomst zodat ze winst maken op hun investering.

Voor de investeerders die al vóór de beursgang een deel in het bedrijf bezaten kan een IPO (financieel gezien) erg goed uitpakken. Een IPO moet echter niet onderschat worden: het is een zeer kostbaar proces en resulteert in enorm veel rapportage vereisten richting het publiek, opgelegd door strenge regelgeving vanuit de overheid.