8 minuten leestijd 1 mrt 2017
Ingenieurs bij olieopslagtanks

Klimaatgerelateerde verslaglegging wordt een hot topic

We praten met voormalig SEC-voorzitter Mary Schapiro en Unilever CFO Graeme Pitkethly over een nieuw framework voor verslaglegging van de effecten van klimaatverandering.

Al minstens 25 jaar worden we ons steeds bewuster van de enorme potentiële impact van klimaatverandering. Maar tot voor kort was er geen algemeen aanvaard verslagleggingsframework dat door ondernemingen gebruikt kon worden voor het verstrekken van klimaatgerelateerde toelichtingen aan hun stakeholders. Mede hierdoor zijn er grote verschillen tussen de mate waarin ondernemingen verslag uitbrengen over deze kwesties, en is de toelichting in veel gevallen beperkt. Het rapport van de Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD), dat in december 2016 werd uitgebracht, probeert hierin verandering te brengen.

Eind 2015 werd de Task Force gevraagd om dit werk te verrichten door Mark Carney, president van de Bank of England en voorzitter van de Financial Stability Board, op verzoek van de ministers van financiën en de presidenten van de centrale banken van de G20-landen. De 32 leden van de Task Force waren afkomstig uit uiteenlopende takken van industrie, en van banken, vermogensbezitters, vermogensbeheerders, kredietbureaus, verzekeraars en consultants. Het doel was te komen tot een breed en flexibel framework dat voorziet in zowel de behoeften van de bedrijven die klimaatgerelateerde toelichtingen geven, als in die van hun stakeholders.

Mary Schapiro, voormalig voorzitter van de US Securities & Exchange Commission en speciaal adviseur van Michael Bloomberg (de voorzitter van de TCFD), zegt dat de vraag van beleggers, kredietverstrekkers en verzekeraars naar 'voor beslissingen bruikbare' klimaatgerelateerde financiële informatie een kritiek punt heeft bereikt.

In het rapport worden 11 aanbevolen toelichtingen beschreven, onderverdeeld in vier categorieën (governance, strategie, risicomanagement en statistieken & doelstellingen). Hierbij wordt bewust de aanpak gevolgd die ondernemingen al gebruiken voor andere soorten toelichtingen. Daarnaast biedt de TCFD ook algemene en sectorspecifieke richtlijnen voor financiële en niet-financiële ondernemingen.

De nadruk lag op de financiële impact van klimaatverandering en milieu op bedrijven.

Risico's en kansen

Volgens Schapiro biedt het voorgestelde framework in één keer een oplossing voor drie problemen:

  1. Bedrijven hebben behoefte aan een coherent framework voor verslaglegging dat efficiënt en kosteneffectief is.
  2. Vermogensbezitters, beleggers en financiële intermediairs hebben behoefte aan beknopte en betrouwbare informatie die zinvolle vergelijkingen tussen bedrijven mogelijk maakt en ondersteuning biedt voor beslissingen over kapitaaltoewijzing en het nemen van risico's.
  3. Regelgevers en beleidsmakers willen beter zicht krijgen op de risico's die in het financiële systeem ontstaan als gevolg van klimaatgerelateerde effecten.

Het is de bedoeling dat de financiële toelichtingen waar de TCFD om vraagt, deel gaan uitmaken van de reguliere financiële verslaglegging van bedrijven, omdat dit de plek is waar ook over de andere materiële risico's wordt gesproken. "Na verloop van tijd", zegt Graeme Pitkethly, vicevoorzitter van de TCFD en CFO van Unilever, "zou de toepassing van het framework moeten leiden tot een betere dialoog over materiële risico's tussen bedrijven en hun stakeholders, zodat de effectenkoersen van het bedrijf nauwkeuriger bepaald kunnen worden. Uiteindelijk proberen we te komen tot een eerlijke waardering en koersvorming, die recht doet aan de niveaus van de risico's en de kansen".

De Task Force heeft meer dan 120 bijeenkomsten met geïnteresseerde partijen georganiseerd en de bijna 400 reeds bestaande initiatieven rond klimaatgerelateerde effecten geanalyseerd en gecatalogiseerd. Het streven was om gebruik te maken van deze enorme hoeveelheid eerder geïnvesteerd werk, maar daarbij tevens een reeks aanbevelingen te formuleren met een andere, zeer specifieke focus.

"Bij veel frameworks ligt de nadruk op de manier waarop bedrijven het milieu beïnvloeden; wij hebben ons gericht op de financiële impact van de klimaatverandering en het milieu op bedrijven", legt Schapiro uit. "Dat is een belangrijk onderscheid".

Het was ook van cruciaal belang dat er een duidelijke weg gewezen werd door de wirwar van klimaatgerelateerde initiatieven. "Vanwege alle concurrerende richtlijnen konden bedrijven gemakkelijk de moed opgeven en zeggen dat het allemaal gewoon te ingewikkeld is", zei Schapiro. "Maar deze aanbevelingen bieden hen een coherent, informatief framework voor openbaarmaking".

Een flexibel framework

Pitkethly betoogt dat het framework voor verslaglegging flexibel moet zijn in plaats van dwingend, omdat bedrijven uit uiteenlopende sectoren enorm van elkaar verschillen en daarom op heel andere manieren zullen worden beïnvloed door de twee hoofdcategorieën van klimaatgerelateerde risico's die door de TCFD zijn geïdentificeerd: de fysieke gevolgen van klimaatgerelateerde gebeurtenissen en de risico's (en kansen) voor hun bedrijf in verband met de transitie naar een koolstofarme economie.

Hij is van mening dat Unilever, een leverancier van consumentenartikelen met twee miljard klanten per dag in 190 landen, meer wordt blootgesteld aan fysieke risico's dan aan transitierisico's. Toch hebben de meeste fysieke oorzaken niet zoveel gevolgen, omdat ze een lokaal karakter hebben en de activiteiten van Unilever zo wijd over de hele wereld verspreid zijn, zegt hij.

Voor bedrijven in andere, meer CO2-intensieve industrieën, zoals energie of mijnbouw, zijn de fysieke en transitierisico's waarschijnlijk veel meer geconcentreerd op bepaalde locaties en op specifieke, essentiële aspecten van hun activiteiten. Het framework van de TCFD probeert deze verschillen op te vangen door een flexibele en pragmatische aanpak te volgen bij het opstellen van het verslagleggingskader.

Een belangrijk element van deze flexibiliteit is de intentie van de TCFD dat bedrijven het framework als uitgangspunt moeten kunnen gebruiken om zelf een eigen aanpak te ontwikkelen voor de verslaglegging van klimaatgerelateerde financiële effecten, zonder dat dit buitensporige extra kosten met zich meebrengt. De Task Force denkt dat de benadering van de bedrijven tijdens het ontwikkelen van hun processen voor klimaatgerelateerde verslaglegging geleidelijk zal verschuiven van een hoofdzakelijk kwalitatieve aanpak naar meer kwantitatieve toelichtingen.

"Hoewel er wel wat [extra] kosten zullen zijn, gaat het voornamelijk om kosten die toch wel zullen ontstaan doordat bedrijven hun bestaande informatieverplichtingen nakomen. De vraag van beleggers naar deze informatie blijft toenemen", zegt Schapiro. Ze voert ook aan dat, naarmate klimaatgerelateerde verslaglegging meer gemeengoed wordt, er tools en analytische technieken zullen worden ontwikkeld die de compliancekosten voor bedrijven helpen verlagen.

De waarde van vrijwillige invoering

Zowel Schapiro als Pitkethly erkennen dat het framework van de TCFD een zekere overlap vertoont met andere kaders, zoals de EU-richtlijn voor bekendmaking van niet-financiële informatie, die in januari 2017 van kracht is geworden, en het framework van de International Integrated Reporting Council (IIRC). Maar er zijn weinig directe overlappingen, omdat de twee genoemde initiatieven breder zijn en zich bezighouden met méér zaken dan alleen klimaatgerelateerde financiële effecten.

"Ik denk dat veel grote ondernemingen al in belangrijke mate gereed zijn om de nieuwe richtlijnen in te voeren", zegt Pitkethly, "Hieruit blijkt dat de markt al beweegt in de richting van meer en betere openbaarmaking. Mijn enige zorg is dat ondernemingen de flexibiliteit moeten hebben om hun eigen verhaal in hun eigen woorden te vertellen. En ik denk dat het TCFD-framework die flexibiliteit biedt".

Maar in tegenstelling tot de EU-richtlijn is het TCFD-framework vrijwillig. Het is afhankelijk van de acceptatie door bedrijven of dit framework breed zal worden toegepast. Daarom heeft de Task Force zoveel input gevraagd van uiteenlopende bedrijven en financiële intermediairs, legt Schapiro uit: "We wisten dat onze aanpak praktisch en pragmatisch moest zijn voor bedrijven, omdat we ernaar streven dat het framework zo breed mogelijk en zonder enige wettelijke verplichting wordt toegepast. Om die reden was de input vanuit de bedrijven essentieel".

Pitkethly betoogt dat dwang zou leiden tot "een proliferatie van zinloze boilerplate-toelichtingen" en dat een vrijwillige aanpak daarom het beste is. Hij erkent wel dat dit zowel 'pushing' als 'pulling' van informatie vereist. Bedrijven én hun stakeholders moeten inzien dat openbaarmaking voordelen heeft voor het bevorderen van een betere dialoog en voor een efficiëntere prijsbepaling.

Ook als bedrijven ervoor kiezen niet deel te nemen omdat het framework vrijwillig is, zegt hij, is de oplossing wederom gelegen in een betere dialoog. Het is dan aan de stakeholders om te vragen: "Waarom denkt u dat u op dit gebied geen materiële risico's loopt?"

Vier aanbevelingen voor toelichtingen

1. Governance

Geef een toelichting op de governance van de organisatie met betrekking tot klimaatgerelateerde risico's en kansen.
Aanbevolen toelichtingen:

  • Beschrijf het toezicht van het bestuur op klimaatgerelateerde risico's en kansen
  • Beschrijf de rol van het management bij het beoordelen en beheren van klimaatgerelateerde risico's en kansen
2. Strategie

Geef een toelichting op de werkelijke en potentiële effecten van klimaatgerelateerde risico's en kansen op de activiteiten, de strategie en de financiële planning van de organisatie.
Aanbevolen toelichtingen:

  • Beschrijf de klimaatgerelateerde risico's en kansen op korte, middellange en lange termijn die door de organisatie zijn geïdentificeerd
  • Beschrijf de impact van klimaatgerelateerde risico's en kansen op de activiteiten, strategie en financiële planning van de organisatie
  • Beschrijf de potentiële impact van verschillende klimaatscenario's, inclusief een scenario met 2°C opwarming, op de activiteiten, strategie en financiële planning van de organisatie
3. Risicomanagement

Geef een toelichting op de manier waarop de organisatie klimaatgerelateerde risico's identificeert, beoordeelt en beheerst.
Aanbevolen toelichtingen:

  • Beschrijf de processen van de organisatie voor het identificeren en beoordelen van klimaatgerelateerde risico's
  • Beschrijf de processen van de organisatie voor het beheersen van klimaatgerelateerde risico's
  • Beschrijf hoe de processen voor het identificeren, beoordelen en beheersen van klimaatgerelateerde risico's zijn geïntegreerd in het algemene risicomanagement van de organisatie
4. Statistieken en doelstellingen

Geef een toelichting op de statistieken en doelstellingen die worden gebruikt bij het beoordelen en beheersen van relevante klimaatgerelateerde risico's en kansen.
Aanbevolen toelichtingen:

  • Beschrijf de statistieken die de organisatie gebruikt om klimaatgerelateerde risico's en kansen te beoordelen volgens de strategie en het risicomanagementproces van de organisatie
  • Beschrijf de emissies van broeikasgassen in Scope 1 (direct), Scope 2 (energie indirect) en, indien van toepassing, Scope 3 (overige indirect) en de bijbehorende risico's
  • Beschrijf de doelstellingen die de organisatie hanteert om klimaatgerelateerde risico's en kansen te beheersen en de prestaties aan de doelstellingen af te meten

De waarde van scenarioanalyse

 

Een belangrijk element in de aanbevelingen van de TCFD is dat bedrijven kunnen overwegen hun strategische en financiële planning te ondersteunen met scenarioanalyses en dat ze verslag kunnen uitbrengen over de uitkomsten van de analyses en de voorgestelde reacties daarop. De suggestie is om uit te gaan van het basisscenario voor een wereldwijde temperatuurstijging sinds het begin van de industriële revolutie met maximaal 2°C, maar om ook een planning te maken en te rapporteren over "een redelijke variatie aan toekomstscenario's, zowel gunstiger als minder gunstig".

Graeme Pitkethly zegt dat Unilever nog niet intensief gebruikmaakt van scenarioanalyses, maar hij voegt eraan toe: "In mijn tijd bij de TCFD is me duidelijk geworden dat scenarioanalyses bedrijven kunnen helpen om intern na te denken en te praten over de gevolgen van klimaatverandering, wat betreft de fysieke risico's en de transitierisico's. Ik denk dat we scenarioanalyses in meer kwalitatieve zin gaan gebruiken om onze interne besluitvorming en strategische langetermijnkeuzes te ondersteunen".

Samenvatting

Bedrijven kunnen overwegen om scenarioanalyses te gebruiken ter ondersteuning van de strategische en financiële planning, en om verslag uit te brengen over de uitkomsten van de analyses en de voorgestelde reacties daarop.

Over dit artikel