6 minuten leestijd 1 jun 2020
Vier vragen over toezicht, diversiteit en de menselijke maat

Vier vragen over toezicht, diversiteit en de menselijke maat

Door

Auke de Bos

EY Nederland Partner Assurance

Teamplayer, Integer. Energiek. Draagt vanuit zijn bestuurlijke positie doorlopend bij aan de actieve rol die accountants in de maatschappij vervullen.

6 minuten leestijd 1 jun 2020

Tweede Kamerleden Roald van der Linde (VVD) en Henk Nijboer (PvdA) over menselijkheid in de politiek en de (on)zin van een vrouwenquotum.

Hoe zien politici de invloed van de menselijke factor bij de effectiviteit van politiek en toezicht en wat is de rol van diversiteit? EY stelde vier vragen aan Roald van der Linde (VVD) en Henk Nijboer (PvdA).

Wees onderdeel van de samenleving. Zorg dat je bedrijf een menselijk gezicht heeft
Roald van der Linde

1. Hoe hangt de effectiviteit van politiek af van de menselijke factor?

Van der Linde: “Ik ben ervan overtuigd dat je in Den Haag verreweg het meest bereikt als je met elkaar op goede voet staat. Natuurlijk zijn we het vaak oneens, maar je moet je coöperatief kunnen opstellen. We hebben ook met de SP amendementen ingediend die productief waren. Dat werkt alleen als je elkaar kent en vertrouwt.”

Nijboer: “De menselijke kant is ook in de politiek zeer belangrijk. Bij menselijk contact spreekt men vaak over de ‘zachte kant’. Maar misschien is de inhoud wel de zachte kant en zijn de mensen juist de harde kant? Je kunt soms inhoudelijk best dicht tot elkaar komen, terwijl de onderliggende omgang heel lastig kan zijn. De onderlinge verstandhouding, weten wat men wezenlijk belangrijk vindt en daar samen aan tegemoetkomen, is de manier om iets te volbrengen in het leven. Dat geldt in de politiek, maar zeker ook in bedrijven en zelfs gewoon met je buren. Het helpt als je weet wat voor mensen waardevol is en als je daar enigszins in mee kunt bewegen. Zowel in politiek als in het dagelijks leven is het niet nodig om voortdurend strijd te hebben.”

Politici hebben het wel vaker over de BV Nederland. Daar heb ik een hekel aan
Henk Nijboer

2. In hoeverre lijkt de Tweede Kamer als controleur van het regeringsbeleid op een raad van commissarissen?

Nijboer: “Ik begrijp de vraag wel, maar democratie is onvergelijkbaar met de governance van een bedrijf. Politici hebben het wel vaker over de BV Nederland. Daar heb ik een hekel aan. Een land is echt iets wezenlijk anders dan een onderneming. Wij werken met een volksvertegenwoordiging die de gevoelens en geluiden van de samenleving naar boven probeert te halen, die wetten formuleert en het land beter probeert te maken. Er zijn natuurlijk wel elementen die in beide systemen terugkomen. De controlerende taak van de Kamer heeft elementen van toezicht bij bedrijven. Maar instemming van de Kamer is veel sterker dan bijvoorbeeld die van de raad van commissarissen. De werelden liggen te ver uit elkaar. Politiek gaat over alles, is veel ruimer en heeft een veel grotere bestuurlijke impact.”

Van der Linde: “Daar komt de politiek niet zo goed vanaf, vrees ik. In die vergelijking zou je een raad van bestuur van zeventien mensen hebben en een raad van commissarissen van 150 mensen die te pas en te onpas willen meesturen. Ik ben het met Henk eens: een land is geen BV. We zijn wetgever en we controleren namens meer dan zeventien miljoen mensen de regering. En die controlerende rol zouden we veel scherper moeten uitoefenen. Hoeveel accountants zitten er in de Tweede Kamer? Geen? Als wij toch het controlerend orgaan zijn, ook bijvoorbeeld op het gebied van accountants, dan kunnen we dat veel beter inrichten. Die stappen zetten we gelukkig wel, langzamerhand. We zijn bezig met een groot programma “inzicht in kwaliteit”. Aan de Comptabiliteitswet is een artikel toegevoegd dat gaat over de gewenste opstelling van de Kamer wanneer een minister om geld vraagt. Wat kost het een plan en wat levert het op? Dat zijn heel basale vragen die in bedrijven ook worden gesteld. Ook ex post moeten we beter kijken wat er is gerealiseerd. Het kritisch doorvragen en evalueren, zoals ook commissarissen en accountants dat doen, kan in de Kamer veel beter.”

 Henk Nijboer, PvdA 

Onze controlerende rol zouden we veel scherper moeten uitoefenen
Roald van der Linde

3. In hoeverre is diversiteit van belang binnen het toezicht?

Nijboer: “Ik ben voorstander van een wettelijk vrouwenquotum, zowel voor de raad van bestuur als de raad van commissarissen. Ik ben echter ook voor diversiteit op het gebied van leeftijd, opleiding, achtergrond. We denken altijd dat we als Nederland vooroplopen. Maar dat is echt niet zo. Het Nederlandse bedrijfsleven loopt hopeloos achter, zeker in de bancaire sector. Er bestaat te weinig diversiteit, terwijl diversiteit loont. Dat wil echter niet zeggen dat de besluitvorming in divers samengestelde teams eenvoudiger verloopt. Dat is heel iets anders. Bedrijven zeggen al tien jaar dat het belangrijk is, maar er is te weinig veranderd. Dat is teleurstellend. Dan verhardt de politiek ook. Stel als rvc gewoon voor dat elke aftredende man wordt vervangen door een vrouw, net zo lang tot het is geregeld. Er is kwaliteit genoeg. Als je het echt belangrijk vindt, dan stuur je op resultaat heb ik geleerd. Het bedrijfsleven loopt hier wel dertig jaar achter op de politiek.”

Van der Linde: “Ik vind diversiteit enorm belangrijk. Het is echt niet meer van deze tijd dat de toplagen van Nederlandse bedrijven hoofdzakelijk door mannen worden bevolkt. Ik vind de discussie over het vrouwenquotum echter sleets. Tegelijkertijd vind ik alle bezwaren ertegen ook sleets. Het haalt het slechtste in de discussie naar boven. Het is soms bedreigend. Het halen van de doelstelling lukt soms net niet. Dan krijg je weer een discussie over het glazen plafond enzovoort. Bedrijven moeten het gewoon regelen. Punt. Als je er positief mee omgaat dan zie je ook heel veel mogelijkheden. De talentklasjes zitten vaak op een leeftijd van dertig tot 35 jaar. Dat is nu juist de leeftijd dat veel vrouwen zwanger zijn. Daar moet wat mee gebeuren. Talentvolle vrouwen verdienen maatwerk. Ik daag alle rvc’s uit om zich daar actief mee te bemoeien.”

Roald van der Linde, VVD

We denken altijd dat we als Nederland vooroplopen. Maar dat is echt niet zo
Henk Nijboer

4. Heeft u nog een oproep aan commissarissen?

Van der Linde: “Wees onderdeel van de samenleving. Zorg dat je bedrijf een menselijk gezicht heeft. Je CEO regelmatig op de televisie, je lokale mensen sociaal actief in hun eigen gemeente. Ik merk dat bedrijven heel terughoudend zijn met media – je zou eens een fout kunnen maken! Ik zou elke rvb en rvc de oefening gunnen die wij hier dagelijks hebben: een televisiecamera op elke verdieping, met een journalist die elk moment van de dag uitleg kan vragen over het besluit dat je zojuist hebt genomen. Je zou er leuk mee kunnen experimenteren: op vergaderdagen op de meest onverwachte plekken camera’s plaatsen. Te pas en te onpas vragen stellen, liefst met wat onverwachte voorinformatie. En dan kijken wat er gebeurt met mensen, hoe hun inlevingsvermogen is. Ik vind überhaupt dat bestuurders en commissarissen veel vaker naar buiten moeten treden. Als de mensen je niet kennen dan vinden ze je niet aardig en als ze je niet aardig vinden dan gunnen ze je niets.”

Nijboer: “Politiek kan geen goed gedrag afdwingen, we kunnen alleen fout gedrag afstraffen. Ik zou daarom commissarissen willen oproepen om de invloed die ze wettelijk hebben ook aan te wenden voor de maatschappelijke rol van ondernemingen. Het belangrijkste uitgangspunt zou hierbij moeten zijn: het bijdragen aan de maatschappij, het beter regelen van werknemersbelangen en maatschappelijke belangen en het aandeelhoudersbelang beperken. Niet de volle lobby inzetten voor belastingverlaging, maar meer focus op investeringen die de maatschappij ten goede komen.”

  • Over Roald van der Linde en Henk Nijboer

    Roald van der Linde en Henk Nijboer zijn Tweede Kamerlid voor respectievelijk de VVD en de PvdA. Van der Linde is woordvoerder op het gebied van financiële markten, staatsdeelnemingen, rijksuitgaven en pensioenen. Hij was eerder director van Netherlands Financial Investments en werkte als ambtenaar op Financiën (projectleider team ABN AMRO) en als ambassademedewerker in Washington. Nijboer heeft de portefeuilles financiën, wonen, ruimtelijke ordening en gaswinning onder zijn hoede. Voorafgaand aan zijn Kamerlidmaatschap was hij onder andere ambtenaar op het ministerie van Financiën, lid van Provinciale Staten van Groningen en wetenschappelijk onderzoeker naar gedragseconomie en sociale zekerheid.

Samenvatting

Commissarissen zouden hun wettelijke invloed ook moeten aanwenden voor de maatschappelijke rol van ondernemingen, stelt Henk Nijboer (Tweede Kamerlid PvdA). Ook hij vindt dat bedrijven hun menselijke gezicht meer moeten laten zien. Diversiteit hoort daarbij. “Het is echt niet meer van deze tijd dat de toplagen van Nederlandse bedrijven hoofdzakelijk door mannen worden bevolkt.” De discussie over het vrouwenquotum vindt hij echter sleets, terwijl Nijboer juist vóór is. “We denken altijd dat we als Nederland vooroplopen. Maar dat is echt niet zo.”

Over dit artikel

Door

Auke de Bos

EY Nederland Partner Assurance

Teamplayer, Integer. Energiek. Draagt vanuit zijn bestuurlijke positie doorlopend bij aan de actieve rol die accountants in de maatschappij vervullen.