4 minuten leestijd 9 apr 2020
Hoe je leiderschap toont in een nieuwe realiteit

Hoe je leiderschap toont in een nieuwe realiteit

Door

EY Nederland

Multidisciplinaire organisatie voor zakelijke diensten

4 minuten leestijd 9 apr 2020
Related topics COVID-19 Ondernemerschap

Bestuurders moeten hun organisaties door de crisis heen leiden, maar óók oog hebben voor een toekomst die er op tal van gebieden anders uit zal zien.

Koninklijke FrieslandCampina en DSM Nederland hebben beide in China ongeveer vijfduizend  mensen voor hen werken. Daardoor moesten de ondernemingen direct vanaf het begin van de uitbraak van COVID-19 vol aan de bak. Wat betekende dit voor hun leiders?

Onder leiding van oud-premier Jan Peter Balkenende organiseerde EY begin april een webcast onder de titel ‘Leiderschap in een nieuwe realiteit’. Het hoofdbestanddeel van die online sessie betrof de ervaringen van topbestuurders van FrieslandCampina en DSM. CEO Hein Schumacher van FrieslandCampina en President Edith Schippers van DSM Nederland deelden bij die gelegenheid hun inzichten op het gebied van het tonen van leiderschap in crisistijd.

Luister hier de webcast Leiderschap in een nieuwe realiteit terug:

Als oud-minister van Volksgezondheid (2010-2017) heeft Edith Schippers veel waardering en begrip voor de moeilijke omstandigheden waarin haar opvolger en diens collega’s hun werk moeten doen. Ze zegt: “Kenmerk van een crisis is dat je besluiten moet nemen terwijl je enorm veel niet weet. Het gaat om de gezondheid van mensen, soms zelfs om hun levens, en dat is uiterst emotioneel en complex. Wat ik herken is dat als we terugkijken veel mensen in ieder stadium al hadden geweten wat je had moeten doen aan het begin. Aan het eind van de crisis waren we allemaal de beste crisismanagers. Ik leef mee met de bewindslieden want ik weet hoe moeilijk het is.”

Bij DSM willen wij onze maatschappelijke waarde als bedrijf laten zien. Ook nu en juist nu.
Edith Schippers,
President van DSM

Het begin: voorbereiden, improviseren en communiceren

Door de aanwezigheid van hun ondernemingen in China hebben zowel Schippers als Schumacher het gevoel dat ze eerder een goed beeld van de ernst van de situatie hadden  De buitenwereld liep vaak een stapje achter . Schippers: “Ons werd gevraagd of al die maatregelen tegen corona niet wat overdreven waren, of we daarin niet doorschoten? Ik ben blij dat we het zo hebben aangepakt want op die manier hebben we besmettingen in onze fabrieken voorkomen.” Schumacher herkent. “Als de crisis net op je afkomt, dan is het vooral voorbereiden en improviseren. Je moet je protocollen op orde hebben, locatie-kritische werkzaamheden benoemen, de troepen scheiden in A- en B-ploegen. Wij zijn vrij rigoureus geweest in onze maatregelen op productielocaties. Daardoor draaien  ze tot op de dag van vandaag - fingers crossed natuurlijk - normaal.”

Transparant over ontwikkelingen

Schumacher en Schippers zeggen beiden niet genoeg te kunnen benadrukken hoe belangrijk communicatie in tijden van crisis is. Om contact te houden met medewerkers zet DSM websites, e-mail en groepsapps in. Schippers treedt samen met een bedrijfsarts op als host van een weekly chat voor medewerkers. Wat houdt hen het meeste bezig? Schippers: “Eigenlijk gewoon hun gezondheid. Als thuiswerkers zitten we allemaal naar schermen te kijken, de hele dag. We voelen ons allemaal verplicht om voortdurend aan het werk te zijn. Je ziet dat mensen daar soms uitgeput van raken, dat ze mentaal problemen krijgen. Daarom lanceren wij een nieuw portaal gericht op de mentale en fysieke gezondheid van medewerkers. Met simpele tips, dat je wel moet blijven bewegen bijvoorbeeld. Heel basaal eigenlijk.”  Ook Schumacher steekt veel energie in communicatie. Hij heeft chat- en online koffiesessies met medewerkers en plaatst regelmatig video’s waarin hij mensen een hart onder de riem steekt en zaken toelicht. Hij houdt ook  sessies met melkveehouders die zich zorgen maken over hun inkomenspositie. “De verwachting is dat landbouwprijzen de komende tijd over de hele wereld onder druk komen te staan . Naar de boeren zijn wij transparant over die ontwikkelingen. Ik ben heel duidelijk geweest dat ik een neerwaartse druk  verwacht. Ik zeg erbij wat wij eraan doen en wat zij zelf kunnen doen om die neergang enigszins te beperken. Ik probeer oog te hebben voor hun zorgen.”

Van business as unusual tot de periode na de crisis

De fase die zijn bedrijf nu ingaat, omschrijft Schumacher als “business as unusual”. Het is een fase waarin de kerntaak, het leveren van voedsel aan de wereld, centraal staat. Hij constateert dat hierdoor veel energie vrijkomt in de organisatie. “Als je echt focust op de  basisprocessen – het produceren, marketen, verkopen en distribueren van voedingsmiddelen – is  dat een radicale shift van mensen en middelen. Daardoor komen er ook financiële middelen vrij, bijvoorbeeld van projecten waar je nu mee bent gestopt. Je kunt in dit soort situaties immers niet halfzwanger alle dingen blijven doen.” 

In deze fase van ‘business as unusual’ draait het om de basisprocessen, verbonden blijven en de lange termijn.
Hein Schumacher,
CEO van FrieslandCampina

Tien ballen in de lucht

Op haar beurt denkt Schippers nu al actief na over de volgende fase, de periode na de crisis. Dat is niet altijd eenvoudig, stelt ze vast: “Het is een kwestie van tien ballen in de lucht houden. Om kwart over zeven ’s ochtends gaat hier het systeem aan en dat gaat door tot ’s avonds laat. Toch moet je mensen vrij maken om na denken over de toekomst en er zelf actief bij betrokken zijn, dat is ook leiderschap.” Ook Schumacher ervaart dat nadenken over de volgende fase niet altijd gemakkelijk is. “Ik moet je zeggen dat bij mij nu soms ook de headspace ontbreekt om daar gestructureerd over na te denken, maar je moet er wel goed over nadenken. In onze organisatie wordt daar onder andere op de strategieafdeling over nagedacht.”

Ondernemingen midden in de samenleving

Voor zowel FrieslandCampina als DSM geldt dat beide ondernemingen belang hechten aan hun positie in de samenleving. Schippers: “Bij DSM willen wij onze maatschappelijke waarde als bedrijf laten zien. In een gesprek met de minister van Volksgezondheid werd bijvoorbeeld duidelijk dat er een gebrek is aan desinfecterende middelen. Wij maken die nu voor onze eigen locaties, waarop de minister vroeg of wij dat ook niet konden leveren aan de gezondheidszorg. Hoewel dat voor ons helemaal geen normale activiteit is, hebben wij gekeken of dat zou lukken terwijl het ministerie de benodigde vergunningen regelde. De eerste 130 duizend liter is als schenking naar de gezondheidszorg gegaan en we zijn nu bezig met een tweede batch van 200 duizend liter. Ik zou andere bedrijven willen oproepen: laat zien dat je middenin de samenleving staat en dat je iets wilt betekenen.” 

Samen sta je sterk

Die oproep is bij Schumacher van FrieslandCampina niet aan dovemans oren gericht. “Een belangrijke les van China was voor ons  dat wij in een vroeg stadium zijn gaan praten met de overheden in de landen waar we actief zijn. Juist nu moet je als bedrijf de overheid opzoeken. Het besef dat we elkaar ontzettend hard nodig hebben, is misschien uiteindelijk wel een heel positieve spin-off van deze crisis. Daardoor hebben we in China middenin de crisis toegang kunnen krijgen tot de provincie Hubei, het epicentrum van de crisis daar, en zijn we erin geslaagd om daar kindervoeding te doneren.” 

Speciaal voor Nederland put Schippers hoop uit het feit dat de voormalige ceo van DSM, Feike Sijbesma, door het kabinet is benoemd tot speciaal gezant in de strijd tegen corona. Ze zegt: “Uiteraard heb ik contact met hem. Feike heeft een enorm netwerk in het bedrijfsleven. In zijn nieuwe rol verbindt hij de netwerken van bedrijfsleven en overheid. Samen sta je sterk, is het adagium.”

Advies

Als antwoord op de vraag voor een laatste advies reageert Schippers: “Ik zou alle leiders willen oproepen: besteed aandacht aan je medewerkers! Ze hebben veel onzekerheden over de toekomst. En ook al kun je misschien niet op al hun vragen antwoord geven, ik kan niet genoeg benadrukken: hou contact met elkaar.” Schumacher pleit ervoor dat leiders vertrouwen geven aan hun mensen, daarnaast maakt hij ook een ander punt. “Ik hoorde in een webcast van EY voor commissarissen de oproep om ‘eerlijk, ethisch en uitlegbaar’ te handelen. Ik heb dat opgeschreven, want voor mij persoonlijk is het belangrijk om naar al mijn stakeholders actief en transparant te communiceren. En in dat verband klinkt eerlijk, ethisch en uitlegbaar als een uitstekend devies.”

COVID-19

Relevante inzichten in hoe u kunt reageren op de ontwikkelingen en hoe u de veerkracht van uw onderneming kunt vergroten.

Lees meer

Samenvatting

‘Leiderschap in een nieuwe realiteit’ was de webcast die EY begin april organiseerde. Topbestuurders Hein Schumacher, CEO van FrieslandCampina en Edith Schippers, President van DSM deelden bij die gelegenheid hun inzichten op het gebied van het tonen van leiderschap in crisistijd.

Over dit artikel

Door

EY Nederland

Multidisciplinaire organisatie voor zakelijke diensten

Related topics COVID-19 Ondernemerschap