Zijn nutsbedrijven klaar voor energiesysteem 2.0?

4 minuten leestijd 7 jun 2019

Energiesysteem 2.0 wordt gekenmerkt door veranderende omstandigheden die de waarde van activa beïnvloeden en tot complexe investeringsscenario's leiden.

Transactionele activiteiten worden nog steeds gedomineerd door netwerkovereenkomsten. Vaak wordt gezegd dat je het geldspoor moet volgen om te weten te komen hoe de dynamiek binnen een sector werkt. De energie- en nutssector haalt het nieuws door miljardendeals. In 2017 leverde de verkoop van netwerken maar liefst 100,3 miljard USD op (op een totaal aantal transacties van 200,2 miljard USD). Er is veel vraag naar deze activa onder investeerders die een stabiel langetermijnrendement zoeken.

Achter de megadeals duiden kleinere beleggingen in energie er echter op dat de sector een nieuw pad inslaat. Uit deze investeringen – vaak in de vorm van A- en B-financieringen – blijkt dat bestaande nutsbedrijven zich herpositioneren en dat nieuwkomers de markt betreden. Er wordt ingezet op een nieuw energiesysteem.

Belangrijke factoren voor energiesysteem 2.0

Door het hoge tempo van door technologie en consumenten gestimuleerde veranderingen, is het lastig om precies te voorspellen hoe het nieuwe energiesysteem eruit zal zien. Wel is duidelijk dat de volgende factoren een belangrijke rol spelen:

Een nieuw model voor energieopwekking

Pieken worden gedekt door een basislast en een opwekkingspiek, waarbij de opwekking van conventionele en duurzame energie wordt versterkt door opslag en gasgeneratoren met een open cyclus. Onder druk van een groeiende pijplijn met toegestane projecten zonder financiering, loopt het tijdperk van inkoopovereenkomsten voor de ontwikkeling van duurzame energie ten einde. Net zoals conventionele opwekking concurreert met energietarieven, wordt de winnaar bij deze projecten bepaald door plaatsing in omgevingen met veel zonuren en in goed gekozen onderdelen van het net. Conventionele partijen kunnen aan vraagpieken voldoen door grootschalige opslag dankzij kortetermijnovereenkomsten met energie-inkopers, aangevuld met gasturbines met open cyclus en betere opschalingspercentages. De beschikbaarheid van gas en de gasprijzen zullen steeds belangrijker worden bij het bepalen van de prijs voor elektriciteit.

Een grotere rol voor elektriciteitsnetwerken

Netwerkexploitanten zullen het transport van hoogspanningsgelijkstroom tussen markten gaan verzorgen, en de bestaande wisselstroom- en verbindingsinfrastructuur blijven beheren. De manier waarop deze bedrijven worden getaxeerd, zal echter binnen tien jaar veranderen, doordat ze steeds vaker concurreren met – en deels ook mogelijk worden gemaakt door – opslag van elektriciteit in accu's.

Een nieuw leven en een nieuw model voor distributiesystemen

Discussies rondom opslag achter de meter zullen snel plaatsmaken voor discussies over investeringen in opslag in transformatoren en verdeelstations. Hierdoor kan de belasting binnen het netwerk worden beheerst en zal de piek op termijn verdwijnen. Aangezien daardoor minder kapitaaluitgaven nodig zijn, komen huidige modellen voor de waardering van deze systemen onder druk te staan. Nutsbedrijven moeten dan ook investeren in meer technologieën en methoden die hun omzet en winst uit het netwerk doen toenemen. 

Nieuwe verkoopmodellen op basis van digitale technologie

Er zullen digitale retailers opkomen die naar een bereik van vijf miljoen klanten streven en de risico's proberen af te dekken door financiële of fysieke integratie met systemen met een open cyclus, opslagsystemen en systemen voor opwekking van een basisbelasting. Retailers die gewend zijn om te concurreren met kleinschalige aanbieders van elektriciteit of elektriciteit en gas, krijgen te maken met nieuwe concurrentie van bedrijven met een groot klantenbestand en een focus op technologie. Dit zijn bedrijven die staan te trappelen om via grootschalige investeringen nieuwe gebruikers te bereiken via bestaande platforms. Margegebaseerde retail zal grotendeels verdwijnen, terwijl de drempel om in te stappen steeds hoger wordt. Nieuwe retailers zullen nauwelijks ontkomen aan het leasen van digitale platforms om effectief te concurreren en klanten binnen te halen via een relatief duurder platform.

Nieuwe secundaire markten en technologieën

Aspecten als cybersecurity, marktmodellering en belastingstromen, frequentierespons, opschalingstechnologieën en systeemplanning op basis van gegevensanalyses zullen hun intrede doen in de reguliere elektriciteitsmarkt. Er zal nieuwe regelgeving komen onder invloed van belanghebbenden die graag lagere prijzen willen genereren dankzij meer innovatie en concurrentie. De verrekentermijnen in het opwekkingsproces worden korter. Wat de netwerken betreft, zullen de waarde van de gereguleerde activa, prijsafspraken, kostentoewijzingen en service classificaties veranderen. In dit digitale tijdperk zal bovendien privacy een grote rol gaan spelen bij het beschermen van de zakelijke belangen. Kortom: het systeem zal veranderen, net als de rol die nutsbedrijven daarin voor zichzelf zien weggelegd.

Meer investeringen in energieservices en -opslag

De investeringen in deze nieuwe gebieden zijn vooral gericht op energieservices, -technologieën (zoals accu's) en -handel. We verwachten dat deze trend de komende 12 maanden zal versnellen doordat de marktvoordelen van vroegtijdige investeringen in grootschalige opslag (ter ondersteuning van de frequentierespons) steeds duidelijker worden.

Inmiddels zijn in de marge start-ups en digitale platforms ontstaan, die de afgelopen twee jaar 746 miljoen USD hebben opgehaald in A- en B-financieringsronden. Naar verwachting komt er in de retailhoek steeds meer aandacht voor digitale technologie; bedrijven zullen op zoek gaan naar kleine innovatieve start-ups die ze kunnen overnemen.

Naarmate de sector zichzelf hervormt, zullen regelgevende instanties en netwerkexploitanten zich meer gaan richten op problemen rondom de marktstructuur. Zo zullen ze de verrekentermijnen korter willen maken om meer ruimte te bieden voor investeringen. 

Complexe voorwaarden geven een voorsprong aan ter zake kundige energie-investeerders

Energiesysteem 2.0 wordt gekenmerkt door complexiteit, ook voor investeerders. Wie waarde wil genereren, moet continu waakzaam blijven en méér weten dan alleen in welke richting de markt zich beweegt.

Hoe gaan trends zich ontwikkelen? Hoe passen bedrijven zich aan? Welke technologieën worden essentieel en welke spelers in het energiesysteem gaan hier gebruik van maken? Vragen als deze kunnen niet onbeantwoord blijven.

Rendementen zullen niet alleen afhangen van technologieën en rollen, maar ook van wettelijke afspraken, omzetherstel, prijssignalering en acties van andere partijen. 

Financial engineering wordt minder belangrijk dan diepgaande kennis van de sector én inzicht in het systeem. Aspecten als weten op welke knoppen er moet worden gedrukt en met welke mix van beleidsinstrumenten doelen het beste kunnen worden bereikt, worden cruciaal.

In energiesysteem 2.0 zal het succes van investeringen afhangen van het vermogen om een overkoepelende visie te ontwikkelen op het samenspel van sectoren, technologieën en sociale actoren dat bepaalt wie er wint en wie er verliest. Zijn de nutsbedrijven er klaar voor?

Samenvatting

Energiebedrijven en netbeheerders die succesvol willen zijn in de energiemarkt van morgen, moeten naar het complete plaatje kijken en zich voorbereiden op systeem 2.0.

Over dit artikel