5 minuten leestijd 1 mrt 2019
Een jaar na dato is de AVG niet langer voer voor juristen alleen

Geen angst voor wildwesttaferelen na PSD2

Door

EY Nederland

Multidisciplinaire organisatie voor zakelijke diensten

5 minuten leestijd 1 mrt 2019

Gijs Boudewijn, adjunct-directeur Betaalvereniging Nederland, brengt nuance aan bij de zorgen over wildwesttaferelen bij de invoering van PSD2.

In aanloop naar de invoering van PSD2 worden in de media wildwesttaferelen geschetst over hoe er straks met betaalgegevens van de consument zal worden omgesprongen. Gijs Boudewijn, adjunct-directeur van Betaalvereniging Nederland, brengt nuance en geeft in gesprek met Jennifer van Eekelen en Pieter Kuijsten van EY zijn visie op wat PSD2 oplevert voor het Nederlandse betalingsverkeer.

De kogel is – na wat vertraging – ook in Nederland door de kerk. In december 2018 werd de PSD2 wetgeving goedgekeurd wat concreet betekent dat partijen van buiten de bancaire sector vanaf 19 februari 2019 nieuwe diensten kunnen gaan aanbieden als consumenten hen toegang tot hun betaalrekening toestaan. De vraag die onvermijdelijk opkomt is of PSD2 daarmee nu echt vooruitgang biedt. Er blijkt een simpel en een minder simpel antwoord mogelijk op die vraag.

Te beginnen met de eenvoudige variant: “Er is de afgelopen jaren sprake van flinke vernieuwing bij banken. Ze moderniseren hun apps en bieden online allerlei nieuwe functionaliteiten. Ik denk dat dat niet los valt te zien van het feit dat PSD2 eraan kwam. Dat was voor veel banken een prikkel tot innovatie omdat ze zich realiseerden dat er straks derde partijen in hun wereld komen. Dus PSD2 deed eigenlijk zijn werk al voordat deze er echt was.”

Dan de wat complexere variant. Daarbij gaat het om de vraag of de nieuwe toetreders straks ook werkelijk nieuwe waardevolle diensten gaan bieden. “De tijd zal het leren. Naar verluid hebben op dit moment ongeveer twintig partijen interesse in een vergunning getoond. Dat lijkt niet heel veel, maar wat we ons moeten realiseren is dat Nederland qua betalingsverkeer al vele jaren aan de top meespeelt. Vernieuwing realiseren in een land waar miljoenen verslaafd zijn geraakt aan bijvoorbeeld iDEAL en Tikkie is niet zo makkelijk als in landen waar het betalingsverkeer nog minder modern is. Wanneer je als fintech je kansen wilt beproeven kies je waarschijnlijk eerder voor een land waar wat meer frictie is. Daar kun je je makkelijker onderscheiden. Waar mogelijk wat spanning kan optreden is bij de partijen die een vergunning aanvragen voor betalingsinitiatie, waarbij klanten buiten de omgeving van de bank een betaling initiëren en autoriseren. Levert dat ons vooruitgang op? In de media wordt in elk geval duidelijk dat er zorgen leven of consumenten met een gerust hart die derde partijen kunnen vertrouwen. “

Formeel is dat geen verantwoordelijkheid van de bank. Het gaat om een relatie tussen een derde partij met een PSD2 vergunning en de consument. Maar het gaat natuurlijk niet om de juridische werkelijkheid. “Het is echt niet zo dat banken zich zitten te verkneukelen dat het straks mis gaat en dan met het vingertje kunnen wijzen. Het is in ieders belang dat we een efficiënt en veilig betalingsverkeer bieden, zodat het vertrouwen in het Nederlands betalingsverkeer blijft.”

Boudewijn is overigens niet bang voor wildwesttaferelen na invoering. “Laten we vooral blijven nadenken en het hoofd koel houden. We moeten niet doen alsof iedereen zomaar kan inpluggen op de betaalomgeving van een bank. Er zitten behoorlijk zware eisen aan het vergunningsproces: je wordt echt door de mangel gehaald. Tevens gelden per september 2019 aanvullende eisen voor sterke cliëntauthenticatie en veilige communicatie naar de consument. Maar dat neemt niet weg dat het wel lastig is dat je als bank je klant niet kunt ontraden om met bepaalde partijen in zee te gaan, op momenten dat je dat eigenlijk misschien wel zou willen om die klant te beschermen.”

Hoe lossen we dat dilemma op? “Allereerst is het zo dat consumentenorganisaties de rol van adviseur kunnen pakken. Zij mogen consumenten wel adviseren over wat ze wel/niet moeten doen. Verder onderzoekt de Betaalvereniging Nederland momenteel de mogelijkheden om te komen tot een soort transparantielabel voor rekeninginformatiediensten – enigszins te vergelijken met het Thuiswinkel waarborgcertificaat - dat klanten het vertrouwen kan geven dat ze te maken hebben met een partij die op een zorgvuldige en transparante wijze werkt. Het is daarbij wel zaak dat we dat zo eenvoudig mogelijk maken en de consument niet overvoeren met informatie. Gewoon, een standaard antwoord in begrijpelijk taal op de belangrijkste vijf of zes vragen die een consument heeft. Een klant kan doorklikken in het certificaat en daarin de meer technische informatie lezen die op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming gegeven moet worden. Maar voor veel consumenten gaat dat te ver. Ze willen of kunnen de complexiteit van wat het betekent om toestemming te geven aan derden niet helemaal begrijpen. Wat ook nog meespeelt is dat we rekening moeten houden met kwetsbare groepen zoals ouderen of visueel gehandicapten. Ook daarvoor moeten we gezamenlijk met de belangengroepen oplossingen bedenken.”

Terug naar de concurrentie en innovatie die PSD2 zou moeten aanjagen. Nederland liep internationaal zoals gezegd voorop met onder meer iDEAL. Nu PSD2 meer concurrentie in het betalingsverkeer brengt, gaat dat dan grote consequenties hebben voor het gebruik van iDEAL? “Die suggestie hoor ik wel vaker. Ik geloof daar niet zo in, althans niet op korte termijn. iDEAL is een ijzersterk merk onder consumenten en de groei in het gebruik is nog steeds enorm. Bovendien zie je ook interesse vanuit het buitenland, waar men ziet dat iDEAL echt goed werkt.”

Boudewijn is vanuit zijn rol bij Betaalvereniging Nederland ook goed op de hoogte over wat er internationaal gebeurt en hoe de (politieke) hazen in Brussel lopen. Wat ziet hij daar als belangrijke onderwerpen? “Praktisch gezien gaat het onder meer om meer duiding over hoe de eisen uit PSD2 – open banking – en GDPR – omgang met persoonsgegevens – samenkomen. Bij de totstandkoming van PSD2 zag je wat dat betreft heel goed de Brusselse verkokering. Eigenlijk zijn de eisen vanuit GDPR er pas op het laatste moment in ondergebracht. Dat leidt nu bij de praktische invoering tot lastige vraagstukken. Je kunt een geweldige customer journey voor je klant bedenken maar dat kan op gespannen voet staan met privacy- en security eisen. En een onderwerp wat in de verdere toekomst gaat spelen is wat je als ‘PSD2 and beyond’ zou kunnen bestempelen: in Brussel en Frankfurt leeft sterk het besef dat betalingsverkeer ook een geopolitiek onderwerp is, waarbij we niet volledig afhankelijk moeten zijn van niet-Europese spelers. Als we dit goed neerzetten, kan Europa in dit domein ook op wereldniveau een rol gaan claimen. De onderliggende doelstellingen (concurrentie, innovatie en veiligheid) van PSD2 bieden een goede basis voor de toekomstige ontwikkelingen.”

Gijs Boudewijn
adjunct-directeur Betaalvereniging Nederland

Samenvatting

Gijs Boudewijn, adjunct-directeur Betaalvereniging Nederland, brengt nuance aan bij de zorgen over wildwesttaferelen bij de invoering van PSD2 en gaat in gesprek met Jennifer van Eekelen en Pieter Kuijsten van EY zijn visie op wat PSD2 oplevert voor het Nederlandse betalingsverkeer.

Over dit artikel

Door

EY Nederland

Multidisciplinaire organisatie voor zakelijke diensten