5 minuten leestijd 13 mei 2020
5 aandachtspunten voor opvolgers van familiebedrijven tijdens de coronacrisis

Vijf aandachtspunten voor opvolgers van familiebedrijven tijdens de coronacrisis

Door

Machiel Gosschalk

EY Nederland Manager Familiebedrijven

Machiel Gosschalk begeleidt opvolgers en huidige eigenaren van familiebedrijven van EY in het traject van overname, opleidingen en behoud van familieharmonie.

5 minuten leestijd 13 mei 2020
Related topics Familiebedrijven COVID-19

Familiebedrijven verwachten hard geraakt te worden door de coronacrisis. Hoe kun je als opvolger van een familiebedrijf het beste omgaan met de coronacrisis? 

Uit recente berichtgeving in het FD blijkt dat familiebedrijven verwachten hard geraakt te worden door de coronacrisis. 43% van de 270.000 familiebedrijven houdt rekening met een winstdaling, waarvan 25% verwacht zelfs geen winst of rode cijfers te noteren. 

De uitdagingen voor opvolgers in het familiebedrijf

Voor veel opvolgers binnen familiebedrijven is dit de eerste crisis die ze meemaken als leidinggevende of onderdeel van het familiebedrijf. Geen boek of studie heeft hen kunnen voorbereiden op deze crisis. Wat wordt er nu van hen verwacht en hoe gaan zij hiermee om?

Gebrek aan ervaring in combinatie met de huidige crisis brengt het risico met zich mee dat opvolgers impulsief handelen, zich focussen op het ‘blussen van brandjes’ en zich storten op het hier en nu. Deze vorm van emotioneel crisismanagement kan zorgen voor onzekerheid, ondoordachte acties, gebrek aan focus en verschoven prioriteiten. De volgende aandachtspunten kunnen opvolgers helpen in crisistijden.

1. Houd oog voor je (nieuwe) lange-termijn doelen

Juist in turbulente tijden is het van cruciaal belang om de toekomst op lange(re) termijn niet uit het oog te verliezen. Deze focus op de lange termijn is een onderscheidende factor van het familiebedrijf die we niet verloren moeten laten gaan. Vergelijk het als een boot op zee die door de golven, de wind en de stroming in alle richtingen wordt meegevoerd. Het is essentieel voor de schipper om te weten welk punt op de horizon de eindbestemming is en alle zeilen bijzet om daar aan te komen. Logischerwijs zijn opvolgers nu bezig met het doorstaan van de eerste heftige golven zodat het schip niet zal breken.

Tijn van Elderen, CEO bij Brabantia (ook een familiebedrijf ) geeft hierover het volgende advies: “Kostenbesparingen zullen hoog op de agenda staan. Vergeet echter niet om ook na te denken over de periode die hierna zal aanbreken. Pak kansen die zich voordoen, ook wanneer deze normaliter niet per se als eerst gekozen zouden worden en zet in op innovatie! “

Waar de opvolger in het familiebedrijf vol vertrouwen start aan zijn of haar taken in het familiebedrijf, van kinds af aan gevoed is met alle ins en outs van de organisatie, de passie van de voorgaande generaties en een zeer hoge mate van betrokkenheid en vertrouwen, blijkt de daadwerkelijke kunst van het leidinggeven een vak apart. Dit maakt de opvolger in sommige situaties onbewust onbekwaam.

2. Reflecteer en maak gebruik van kennis en ervaring van derden

Als buitenstaanders is het natuurlijk makkelijk praten. Wel merken we op dat de opvolgers zichzelf kunnen over-classificeren en geneigd zijn te weinig deskundigheid of ervaringen in te winnen. Ons advies zou ten eerste zijn om kritisch te blijven op je eigen capaciteiten en een continue zelfreflectie toe te passen. Ten tweede is het belangrijk om je te laten ondersteunen op de punten waar je zelf ervaring of capaciteit mist. Blijf daarom ontvankelijk voor kennis en ervaring. Dit kun je extern inwinnen, maar zoek dit in eerste instantie dichtbij. Denk daarbij aan ouders die (deels) niet meer actief zijn in het bedrijf, de Raad van Commissarissen en gelijkgestemde bedrijven die in dezelfde situatie verkeren. Dit kan zorgen voor de gewenste helikopterview en heldere doelen.

Een crisis biedt ook kansen. En zeker voor opvolgers. Voor opvolgers is dit namelijk het moment om zich te positioneren als de nieuwe leider (zover dit nog niet duidelijk was) en/of aan de buitenwereld te bewijzen dat zij niet alleen de nieuwe leider zijn, maar ook de juiste. Het familiebedrijf kenmerkt zich namelijk door sterk leiderschap mét behoud van een sterk familiegevoel, een hoge mate van betrokkenheid en sociale verbinding. Als een opvolger deze aspecten op een juiste manier combineert en in ogenschouw neemt, toont hij of zij krachtig leiderschap. Immers kan een aanwijsbare leider helpen bij snelle besluitvorming en het hebben van daadkracht.

Daisy Vliegenthart-Goedhart, CDA statenlid Gelderland (voor familiebedrijven) voegt hierover toe: “Besteed tevens aandacht aan de onzekerheid die nu heerst. Het oog voor hoe een crisis je raakt op zowel privé als zakelijk gebied mag niet onderbelicht blijven.”

3. Betrek medewerkers in de keuzes die gemaakt moeten worden

Medewerkers voelen zich bij familiebedrijven vaak onderdeel van de familie, wat maakt dat zij meevoelen met de familie, hart voor de zaak hebben en zowel in goede als in slechte tijden zich bereid zijn in te zetten. Dit maakt hen flexibel, welwillend en meedenkend om gezamenlijk deze pittige tijd te doorstaan. Anderzijds kan het sterke leiderschap tot overmatig handelen vanuit de ik-persoon leiden en afbreuk doen aan het familiegevoel en de verbondenheid met medewerkers in de organisatie. Het is belangrijk om juist in deze tijd de ideeën van medewerkers te omarmen maar ook een luisterend oor te bieden.

4. Zoek zowel zakelijke als emotionele steun bij familie

Ook binnen de familie is er behoefte om meegenomen te worden in de strategische keuzes van het bedrijf, zeker als de crisis betekent dat het familiebedrijf een wezenlijk andere koers moet gaan varen onder leiding van een relatief jonge, soms onervaren opvolger. Gebeurt dit onvoldoende, dan kan dit leiden tot de situatie van ongewenst passief aandeelhouderschap. Wordt er wel veel gedeeld, helpt dit de opvolger om ambassadeurs te verenigen die de strategische doelen van het familiebedrijf ondersteunen en waar mogelijk kunnen helpen. Ook zorgt deze openheid voor het kunnen bieden van emotionele steun, zowel op de werkvloer als thuis. De gemoedsrust binnen de familie helpt om weloverwogen keuzes te maken richting het gezamenlijke doel: als familiebedrijf succesvol de gevolgen van de coronacrisis doorstaan.

5. Blijf die enthousiaste, energieke en gepassioneerde ondernemer

Opvolgers in het familiebedrijf floreren in hun enthousiasme, ondernemersdrift en motivatie het bedrijf naar de volgende fase te helpen. Echter zijn grijze haren des levens- en bedrijfservaring nog minimaal. Als er een type ondernemer juist nu nodig is, zijn het wel de opvolgers. Ze zijn vol passie, flexibel en gaan voorop in de strijd. Zij zijn bij uitstek ondernemers die de extra motivatie hebben om het bedrijf door de crisis te helpen, die juist nu nodig is. Houd dit enthousiasme, deze energie en passie vooral vast. Juist in deze tijden heeft de Nederlandse economie deze ondernemers nodig!

Samenvatting

Uit recente berichtgeving in het FD blijkt dat familiebedrijven verwachten hard geraakt te worden door de coronacrisis. Voor veel opvolgers binnen familiebedrijven is dit de eerste crisis die ze meemaken als leidinggevende of onderdeel van het familiebedrijf. De volgende aandachtspunten kunnen opvolgers helpen in crisistijden: Houd oog voor je (nieuwe) lange-termijn doelen, reflecteer en maak gebruik van kennis en ervaring van derden, betrek medewerkers in de keuzes die gemaakt moeten worden, zoek zowel zakelijke als emotionele steun bij familie en blijf vooral die enthousiaste, energieke en gepassioneerde ondernemer.

Over dit artikel

Door

Machiel Gosschalk

EY Nederland Manager Familiebedrijven

Machiel Gosschalk begeleidt opvolgers en huidige eigenaren van familiebedrijven van EY in het traject van overname, opleidingen en behoud van familieharmonie.

Related topics Familiebedrijven COVID-19