25 minuten leestijd 23 feb. 2021

            Zorg ervoor dat u uw koers tijdig bijstelt

Hoe kunnen tax managers zich aanpassen aan het veranderende fiscale risicolandschap?

Door EY Global

Multidisciplinaire organisatie voor zakelijke diensten

25 minuten leestijd 23 feb. 2021

Uit de EY Tax Risk and Controversy Survey van 2021 blijkt dat bedrijven zich schrap zetten voor meer geschillen. Om deze geschillen te beperken is een proactieve aanpak vereist.

In het kort
  • Om fiscale risico's en geschillen te beperken, moeten fiscale risico's en de daaruit voortvloeiende fiscale geschillen worden vastgesteld en beheerd.
  • Een raamwerk kan bedrijven helpen een proactieve aanpak te hanteren.
  • Investeren in fiscale technologie kan bedrijven helpen gelijke tred te houden met de steeds geavanceerder wordende belastingdiensten.

Volgens de respondenten van de EY Tax Risk and Controversy Survey van 2021 hebben veel bedrijven (van elke omvang, maar vooral de allergrootste bedrijven) zich nog niet volledig aangepast aan de voortdurende, drastische veranderingen in de het toezicht dat de belastingautoriteiten op hun zaken uitoefenen. En de veranderingen zijn wellicht nog lang niet ten einde: 53% van de tax managers verwacht de komende drie jaar strengere belastinghandhaving, vooral nu overheden een begin hebben gemaakt met het aanpakken van de budgettaire druk die is ontstaan als gevolg van de COVID-19-pandemie.

Tax managers worden niet alleen geconfronteerd met controle van buitenaf. Uit ons onderzoek blijkt dat de top senior executives van 75% van de bedrijven met een jaaromzet van meer dan US$ 100 miljard meer belangstelling tonen voor belastingen en daar meer inzicht in hebben, en slechts 20% van alle respondenten zegt dat een gebrek aan steun van top senior executives hen ervan weerhoudt om in hun bedrijf meer aandacht te besteden aan het beheer van fiscale risico's en geschillen in hun bedrijf.

Het lijkt duidelijk dat de rol van tax managers zich verder aan het ontwikkelen is, en in deze reeks wordt getracht cruciale antwoorden en acties te identificeren om hen te helpen de toekomst van hun organisaties te herdefiniëren en te beschermen. Het zijn immers niet alleen de traditionele risico's en geschillen die executives vandaag de dag bezighouden: tax managers spelen een steeds strategischer rol en geven vorm aan de manier waarop bedrijven langetermijnwaarde creëren, meten en rapporteren.

Daarom raden wij hun drie belangrijke werkwijzen aan:

 
     
  1. Zij moeten zich rekenschap geven van de rol die belastingen spelen bij de creatie van langetermijnwaarde voor het bedrijf en van de risico's die fiscale geschillen inhouden voor zowel de winst als de reputatie van de onderneming.
  2. Zij moeten mensen, processen en technologie op elkaar afstemmen om het bedrijf te helpen verzoeken om inlichtingen, geschillen en rechtszaken niet alleen te managen, maar ook te voorspellen en te voorkomen.
  3. Zij moeten begrijpen dat een proactieve, toekomstgerichte aanpak een fundamentele verandering kan vergen: zij moeten de tax controversy department of the future opzetten en daarbij de volgende drie aandachtsgebieden niet uit het oog te verliezen.
    • Fiscale risicobeoordeling: voorspellen en aanpakken van fiscale geschillen voordat deze zich voordoen door het inrichten van een uitgebreide beoordeling van alle fiscale risico's waarmee het bedrijf wordt geconfronteerd.
    • Fiscaal risicomanagement: een raamwerk vaststellen voor het prioriteren en reduceren van de impact van fiscale risico's die zich voordoen, met aandacht voor mogelijke afgeleide effecten.
    • Management van fiscale controles, geschillen en rechtszaken: beperken van de financiële risico's en de risico's op reputatieschade voor het bedrijf met behulp van een reeks instrumenten voor snelle en doeltreffende afhandeling van geschillen.
     
  4.  
 

Tijdig handelen is van het grootste belang. Het tempo en de omvang van de fiscale veranderingen zullen alleen maar toenemen, en de digitalisering verstoort momenteel de reeds decennia oude aanpak van fiscaliteit. De manier waarop belastingadministraties informatie verzamelen, bedrijven aan een risicobeoordeling onderwerpen en hen vervolgens selecteren en controleren, is aan het veranderen en daarbij wordt menselijke interpretatie aangevuld met data-analyse, machine learning en kunstmatige intelligentie.

De respondenten van het onderzoek geven tevens te kennen dat de huidige fiscale risico-omgeving volgens hen veel diverser is. Deze ontwikkeling strekt zich uit over een breed spectrum, van de controle van routinematige, commercieel gezonde activiteiten tot belangrijke miljardenschikkingen in de rechtbank. Maar er is ook een soort middenweg: de mogelijkheid van een meer open, transparante en coöperatieve relatie met de belastingautoriteiten.

Vooruitblikkend tekent zich een tweede golf veranderingen in de belastinghandhaving af. Er is bezorgdheid over de doeltreffendheid van ongeteste geschillenbeslechtingsprocedures in verband met potentiële nieuwe manieren om grensoverschrijdende activiteiten te belasten. Men is bezorgd dat dit de toekomstige fiscale risico's verder kan vergroten. Tegelijkertijd ontstaan er in veel rechtsgebieden nieuwe gevaren vanwege de ongekende druk op regeringen om hun begrotingstekorten die het gevolg zijn van de maatregelen tegen de COVID-19-pandemie terug te dringen.

Alles welbeschouwd bestaat er dringend behoefte aan een reactie van tax managers, en in dit rapport wordt precies aangegeven hoe zij het voortouw kunnen nemen: door een tax controversy department of the future op te zetten.

 

Nieuwe fiscale vereisten

In de zes jaar die verstreken zijn sinds de fiscale regels voor grensoverschrijdende activiteiten ingrijpend zijn herzien, zijn de belastingautoriteiten steeds geavanceerder gaan werken. Volgens de respondenten verzamelen en analyseren de autoriteiten de laatste gegevens uit nieuwe transparantie rapportages en delen zij deze informatie met elkaar via protocollen voor automatische uitwisseling van gegevens, waardoor zij een breder beeld krijgen van alle geledingen van het bedrijf.

En overal, van de meest ontwikkelde tot opkomende markten, zijn belastingautoriteiten aan het digitaliseren. Zij zijn beter in staat om complexe waardeketens te doorgronden en maken gebruik van data-analyse om bedrijven vanuit verschillende perspectieven te onderzoeken. In sommige gevallen weten de belastingautoriteiten meer over de belasting- of douaneactiviteiten van een bedrijf dan het bedrijf zelf.

  • Over dit onderzoek

    Professionals van EY hebben in het vierde kwartaal van 2020 een onderzoek gehouden onder 1.265 financieel en tax managers, verdeeld over 60 rechtsgebieden en 20 sectoren. Het veldwerk werd verricht na de publicatie in oktober van de blauwdrukken voor de eerste en tweede pijler in het kader van het OESO/G20-project over Tax Challenges Arising from Digitalisation - bij velen bekend onder de naam “BEPS 2.0.”

Deze strengere handhaving komt op een moment dat bedrijven alle belanghebbenden tevreden proberen te stellen, zowel door gehoor te geven aan de roep om openbaarmaking van gegevens als aan de roep om maatschappelijke langetermijnwaarde te creëren. Belastingen vormen nu een centraal onderdeel van deze strategie, en veel bedrijven hanteren een duidelijk beleid voor de externe publicatie van hun fiscale strategie, beleid en andere gegevens. In sommige landen is dit wettelijk verplicht, terwijl bedrijven in andere landen het proactieve en verstandige besluit nemen om daartoe over te gaan.

Door een duidelijk verhaal te vertellen over hun belastingprofiel kunnen bedrijven hun stakeholders een volledig beeld geven van de bijdrage die zij leveren aan de overheidsinkomsten en sociale voorzieningen via de belastingen die zij betalen”, zegt Kate Barton, EY Global Vice Chair – Tax. “Door hier proactief mee om te gaan, verbreedt de onderneming haar focus op het creëren van langetermijnwaarde voor aandeelhouders, klanten, werknemers en de samenleving waarin zij actief is.”

De inzet voor tax managers is hoog. In breder zakelijk perspectief kunnen bedrijven die zich niet voorbereiden worden geconfronteerd met nieuwe financiële risico's in de vorm van hogere belastingaanslagen, dubbele belastingheffing en (vaak punitieve) boetes, rentes en toeslagen als gevolg van de uitdagingen voor nieuwe en bestaande werkwijzen.

Reputatierisico's als gevolg van fiscale geschillen kunnen ook overlopen naar het publieke domein, en dit heeft een grote impact op bedrijven, met name op bedrijven met bekende merken of bedrijven die focussen op het creëren van langetermijnwaarde. 35% van de respondenten verwacht de komende drie jaar een hoger reputatierisico voor hun bedrijf.

Op operationeel niveau zullen de tax managers van de betrokken bedrijven hun aandacht moeten gaan verleggen van de kerntaken van hun fiscale functie naar het beantwoorden van inlichtingenverzoeken en het afhandelen van geschillen. Misschien nog zorgwekkender is dat ongeveer vier op de tien respondenten in zowel de regio Azië-Stille Oceaan als Centraal- en Zuid-Amerika zeggen bezorgd te zijn over mogelijke belastinggerelateerde strafrechtelijke vervolging - iets wat in een groeiend aantal landen al het geval is.

  • De waarde van fiscale technologie

    Fiscale technologie kan een doeltreffend instrument zijn om het wereldwijde beheer van fiscale risico's en geschillen te ondersteunen.

    Alle tax managers zouden toegang moeten hebben tot dashboards met een overzicht en visualisatie van alle lopende verzoeken om inlichtingen, boekenonderzoeken, geschillen en rechtszaken. Zonder deze dashboards is het prioriteren van geschillen (die van cruciaal belang is voor het effectief beoordelen en beheersen van fiscale risico's) onmogelijk. Om een dergelijke situatie te bereiken, moeten instrumenten met een brede functionaliteit en flexibiliteit worden gevonden en geïmplementeerd, waarmee inkomende inlichtingenverzoeken kunnen worden geregistreerd, antwoorden grotendeels kunnen worden geautomatiseerd, feiten over zaken kunnen worden opgeslagen, en mogelijke toekomstige geschillen kunnen worden geïdentificeerd door analyse van alle beschikbare gegevens.

    Dergelijke systemen zijn niet langer onbereikbaar. Best practices op dit gebied zijn onder meer het zelf opzetten van een dergelijk systeem of het gebruiken van systemen die door professionele dienstverleners worden aangeboden, zoals de EY Tax Audit and Controversy Management (TACM)-oplossing waarin mensen, processen en technologie zijn geïntegreerd.

    Toonaangevende bedrijven op het gebied van fiscaal risico en controversy management begrijpen ook dat fiscale gegevens die voor compliance- en rapportagedoeleinden zijn verzameld waardevol zijn voor het voorspellen van toekomstige geschillen. Zij kunnen een bijdrage leveren aan een beter onderbouwd inzicht in de financiële gezondheid, en dit maakt hen tot een belangrijk onderdeel van de duurzame bedrijfsvoering die langetermijnwaarde ondersteunt.

Local Perspective IconEen lokaal perspectief

Wake-up call voor de Nederlandse bedrijfsfiscalist. 

Voor de bedrijfsfiscalist is zekerheid vooraf de ultieme manier om vertrouwen te creëren bij haar CFO over de fiscale positie van het bedrijf. Het proactief identificeren van fiscale risico’s en daar planmatig mee omgaan richting de Belastingdienst als onderdeel van een transparante werkrelatie is de Nederlandse bedrijfsfiscalist ingegoten met de paplepel en heeft altijd goed gewerkt. In Nederland althans – gegevensgerichte tax audits buiten Nederland leiden nog wel eens tot onvoorziene complexiteit en tijdrovende werkzaamheden en geschillen.

Maar nu in Nederland het rulingbeleid is aangescherpt en de compliance druk toeneemt, staat deze aanpak onder druk. Bovendien is het nieuwe horizontaal toezicht minder vrijblijvend dan voorheen en dwingt om aan de voorkant de fiscale data beter op orde te hebben. Misschien kunnen we het nieuwe horizontaal toezicht dan ook het beste zien als de perfecte wake-up call voor de Nederlandse bedrijfsfiscalist.

Local contact

Ellen Silverentand
EY Nederland Associate Partner Tax
Roxana Bos
EY Nederland Partner Tax, Tax Controversy Leader

            De baanbrekende Peak 2 Peak Gondola in Whistler
(Chapter breaker)
1

Hoofdstuk 1

Opzetten van de tax controversy department of the future

Door gebruik te maken van een wereldwijd raamwerk kan risico doeltreffender worden aangepakt en beperkt.

Als gevolg van het tempo en de omvang van de fiscale veranderingen hebben tax managers slechts beperkte mogelijkheden om de fiscale afdeling en de bredere organisatie volledig voor te bereiden op de overvloed aan convergerende trends. Maar de respondenten geven te kennen dat zij voor het merendeel niet weten hoe zij op uitdagingen moeten anticiperen. Geschillen die zich over drie jaar zullen voordoen, zullen zo verschillend zijn van die van vandaag dat ze moeilijk te voorspellen zijn. “Het is absoluut van cruciaal belang om uw strategie voor het management van fiscale risico's en het afhandelen van geschillen op te frissen en nu al nieuwe strategieën uit te rollen,” zegt Luis Coronado, EY Global Tax Controversy Leader en Transfer Pricing Leader. “Op die manier bent u de komende drie jaar klaar om te reageren wanneer belastingautoriteiten verzoeken om grote hoeveelheden gedetailleerde data over een specifieke structuur of transactie die u vandaag hebt opgezet.”

Het is van cruciaal belang om nu uw strategie voor fiscaal risicomanagement en het afhandelen van geschillen te herzien en nieuwe strategieën uit te rollen.

Hoe kunnen tax managers zichzelf beter positioneren om risico’s te signaleren voordat deze uitgroeien tot geschillen? Door te investeren in betere fiscale technologie kunnen bedrijven een proactieve houding innemen en omgaan met het risico van fiscale geschillen. Dit omvat het opzetten of verbeteren van fiscale beheersmaatregelen en het volledig benutten van de beschikbare mogelijkheden voor het voorkomen en oplossen van geschillen.

Maar de bedrijven die in de komende periode echt tot bloei zullen komen, zijn de bedrijven die het spectrum van toonaangevende praktijken die hun collega's toepassen gedegen evalueren en deze snel en daadkrachtig wereldwijd implementeren in alle fasen van de aanpak van van fiscale geschillen. Kortom, dit zijn de bedrijven die nu al bezig zijn met het opzetten van hun tax controversy department of the future.

Het belang van een sterk raamwerk

Om te kunnen reageren op een snel veranderend belastingklimaat moet er een plan klaarliggen. “Een goed gedefinieerde, gezamenlijk overeengekomen wereldwijde aanpak van fiscale risico's en geschillen omvat zoveel mogelijk toonaangevende praktijken in het hele spectrum van fiscale risicobeoordeling, fiscaal risico management en geschillenbeslechting;” zegt Jean-Pierre Lieb, EYEIA Tax Policy and Controversy Leader.

Die aanpak moet geborgd worden door consistente wereldwijd overeengekomen procedures en worden ondersteund door robuuste fiscale technologie die niet alleen lopende geschillen identificeert en beheert, maar ook voorspelt waar en op welke punten toekomstige belastingcontroles of rechtszaken kunnen plaatsvinden. En aangezien 74% van de respondenten zegt dat de digitalisering van processen bij het totale fiscale risico voor de fiscale functie heeft verhoogd, zullen bedrijven en hun tax managers hard moeten werken - en flink moeten investeren - om bij te blijven.

Een goed gedefinieerde, gezamenlijk overeengekomen wereldwijde aanpak van fiscale risico's en geschillen moet zoveel mogelijk toonaangevende praktijken omvatten op het hele spectrum van activiteiten op het gebied van beoordeling en beheersing van fiscale risico's en afhandelen van geschillen.

De transformatie naar een strategie voor het beheer van fiscale risico's en geschillen die klaar is voor de toekomst vereist weloverwogen investeringen en bewuste actie van bedrijven, vooral van bedrijven die nog niet zijn begonnen met de ontwikkeling van een dergelijke aanpak. Het ontwikkelen van deze aanpak hoeft niet van de ene dag op de andere plaats te vinden, en best practices kunnen afzonderlijk of in fasen worden geïmplementeerd. Maar als de gevolgen worden onderschat - of als er helemaal geen actie wordt ondernomen - kan dit een diepgaande schadelijke impact hebben op bedrijven.

Het ontwikkelen en documenteren van een wereldwijd raamwerk kan zorgen voor consistentie bij het implementeren en vervolgens inbedden van een aanpak voor het beheer van fiscale risico's en geschillen. Het kan ook helpen om meer waarde, zowel financieel als resultaatgericht, te halen uit de externe adviseurs van het bedrijf, die in het onderzoek worden omschreven als belastingadviseurs, advocatenkantoren en andere externe dienstverleners.

In veel gevallen bestaat er al een breder en potentieel aanvullend raamwerk, zoals een Tax Control Framework (TCF). 50% van de respondenten beschikt over een dergelijk TCF en dit kan een solide basis vormen voor de transformatie van de aanpak van fiscale risico's en geschillen. Het implementeren en onderhouden van een TCF kan echter een hele uitdaging zijn. Van de respondenten met een TCF heeft 27% niet de gewenste resultaten behaald, terwijl 56% te kennen geeft dat er voor hun TCF te veel middelen verreist waren om levensvatbaar te zijn.

  • Wat is een Tax Control Framework (TCF)?

    Een centraal beheerd TCF omvat activiteiten, systemen, procedures en organisatorische regelingen die de kans vergroten dat fiscale risico's worden geïdentificeerd, beoordeeld en begrepen, en die garanderen dat er passende maatregelen worden genomen om de gevolgen van dergelijke risico's te beperken. Deze systemen, procedures en organisatorische regelingen zijn gewoonlijk van toepassing op alle belastingen, niet alleen op belastingen op inkomsten, en bevatten verschillende processen voor het beheer van zowel directe als indirecte belastingen. Idealiter zouden de processen voor het beheer van fiscale risico's tevens moeten worden ingebed in de bredere aanpak van risicomanagement binnen de groep. Alleen op die manier kan ervoor worden gezorgd dat fiscale risico's op gelijke voet met andere bedrijfsrisico's worden behandeld.

Respondenten die een Tax Control Framework (TCF) hebben, meldden grote voordelen: 75% zegt een substantieel of volledig overzicht te hebben van alle fiscale geschillen wereldwijd, 10 procentpunten meer dan degenen zonder een TCF. Uit de reacties van de respondenten met een TCF blijkt dat zij bijna twee keer vaker proactief stappen zetten die bedoeld zijn om de fiscale risico's te verminderen voordat een aangifte wordt ingediend (zoals het uitvoeren van data-analyse) dan de respondenten zonder TCF. Tot slot blijkt tevens uit de reacties van de respondenten met een TCF dat zij van mening zijn dat hun C-suite zich meer dan twee keer zo vaak volledig bewust is van de risico's, zoals BEPS 2.0 en de implicaties daarvan. En aangezien investeringen in de fiscale afdeling altijd nodig zijn, kan dat nuttig zijn.

Uitbreiding van een huidige strategie (met inbegrip van een strategie waarin een TCF centraal staat) met meer best practices ten aanzien van het beheer van fiscale risico's en geschillen, zal tax managers beter in staat stellen de tax controversy department of the future op te zetten. De bedrijven die het meest proactief en toekomstgericht te werk gaan, zullen begrijpen dat zij moeten veranderen en zullen manieren vinden om dat te doen.

Bedrijven die al bezig zijn met het opzetten van de tax controversy department of the future, moeten zich concentreren op drie belangrijke aandachtsgebieden:

  1. Fiscale risicobeoordeling
  2. Fiscaal risicomanagement
  3. Beheer van fiscale controles, geschillen en rechtszaken

            Twee mountainbikers op onverhard terrein
(Chapter breaker)
2

Hoofdstuk 2

Beoordeling van de fiscale risico's

Hoe en waar kunnen de belangrijkste fiscale risico's van het bedrijf worden geïdentificeerd?

Een effectieve aanpak van wereldwijde fiscale risico's en geschillen begint met een uitgebreide beoordeling van alle fiscale risico's waaraan het bedrijf blootstaat. Dit stelt tax managers in staat om de juiste prioriteiten stellen voor lopende geschillen, en te bepalen in welke volgorde deze moeten worden opgelost tijdens de fiscaal risicomanagementfase.

Het beoordelen van de fiscale risico’s heeft als voornaamste doel om alles in het werk te stellen om fiscale geschillen te voorkomen. Dit wordt gerealiseerd via top-down governance, systemen en processen die de inspanningen op het gebied van monitoring, compliance en preventie van geschillen. Uiteraard is dit een continu en zich steeds verder ontwikkelend proces. Een momentopname van de huidige status is slechts nuttig tot het moment dat de situatie verandert, en de situatie verandert vaak en snel.

De respondenten hebben niet alleen aangegeven hoe zij te werk gaan bij het doorlopend beoordelen van fiscale risico's, maar ook welke fiscale risico's zij vandaag de dag signaleren. Hun antwoorden zijn grofweg te verdelen in drie categorieën:

  1. Risico’s die reeds in eerdere onderzoeken zijn geuit, waarbij verrekenprijzen opnieuw het grootste fiscale risico vormen.
  2. Uitdagingen die verband houden met de fiscale gevolgen van de COVID-19-pandemie.
  3. Kwesties die voortvloeien uit de projecten van de OESO in verband met haar actieplan inzake grondslaguitholling en winstverschuiving (Base Erosion and Profit Shifting, BEPS).

Transfer pricing is in alle eerdere onderzoeken van EY naar fiscale risico's en geschillen aangewezen als de grootste bron van fiscale risico's, en ook in deze enquête is dit weer het geval. “Dat is geen verrassing, gezien de opschudding in de supply chain als gevolg van wereldwijde handelsgeschillen en de ingrijpende veranderingen in het wereldwijde wettelijke kader die voortvloeien uit de BEPS-herziening van de OESO-richtlijnen voor verrekenprijzen,” zegt Ronald van den Brekel, EY Global TP Market and Innovation Leader. “Naast deze veranderingen zullen tax managers zich ook moeten buigen over mogelijk toekomstig onderzoek naar de verrekenprijsaspecten van volatiliteit in de winst en veranderende benchmarks ten opzichte van onafhankelijke partijen - zaken die zonder twijfel scheef zijn getrokken door de COVID-19-pandemie.”

Hoe de COVID-19-pandemie nieuwe fiscale risico's veroorzaakt

Sinds het begin van de pandemie hebben de belastingautoriteiten zich in hoge mate ingezet voor steun- en stimuleringsmaatregelen. De steun kwam niet alleen tot uiting in programma's ter ondersteuning van de werkgelegenheid, contante betalingen en leningen, maar ook in maatregelen voor administratieve verlichting. Daarbij valt te denken aan uitstel van de termijnen voor het indienen van belastingaangiften, uitstel van de betaling van bepaalde belastingen en, relevant voor het fiscaal risicomanagement, opschorting van belastingcontroles, en rechtszaken. Naar verwachting zullen de meeste belastingadministraties eind 2021 weer volop belastingcontroles gaan uitvoeren. De respondenten maken zich echter zorgen over verschillende fiscale kwesties die verband houden met de pandemie, en in verschillende jurisdicties worden dergelijke kwesties al aan belastingcontroles onderworpen.

45% van de respondenten heeft bijvoorbeeld al te maken met de fiscale risico's die samenhangen met mobiele werknemers. Dit is het gevolg van wijzigingen in het reis- en immigratiebeleid en de daaruit voortvloeiende risico's omtrent vaste inrichting en loonheffingen en sociale zekerheidspremies voor werknemers. Tegelijkertijd heeft 39% van de respondenten al te maken met een verscherpte controle op COVID-19-gerelateerde belastingkwesties, zoals verliezen en terugbetalingen, en dit percentage loopt op tot 48% in de regio Azië-Pacific en 52% in Centraal- en Zuid-Amerika. Al deze kwesties (en vele andere) zullen in 2021 en daarna waarschijnlijk leiden tot nieuwe belastingcontroles.

Grensoverschrijdende belastingwijziging

BEPS (zowel het actieplan van 2015 als het lopende project van de OESO betreffende de fiscale uitdagingen van de digitale economie) komt ook prominent naar voren als een fiscaal risicogebied. 31% van de respondenten voorziet in de komende drie jaar een verhoogd fiscaal risico als gevolg van BEPS 2.0.

“Dat is een lager cijfer dan men zou verwachten,” zegt Barbara Angus, Global Tax Policy Leader bij EY. “Dit kan een gevolg zijn van het feit dat veel belastingbetalers niet verwachten dat er binnen de periode van drie jaar waarop het onderzoekvraag betrekking heeft maatregelen zullen worden ingevoerd, of misschien zijn de respondenten zich er niet van bewust dat de voorgestelde maatregelen zo'n breed effect kunnen hebben, een veel groter effect dan de term 'digitale economie' in de projectnaam doet vermoeden. Of misschien zijn tax managers wel een beetje 'BEPS-moe'.”

Opmerkelijk is dat meer dan driekwart van de respondenten te kennen geeft dat de hervorming van nationale wetgeving hun fiscale risico's heeft verhoogd - terwijl slechts 47% zegt dat zij de ontwikkelingen in het fiscale beleid op internationaal niveau actief volgen.

 

“Dat is inconsequent”, zegt Marlies de Ruiter, EY Global International Tax and Transaction Services Policy Leader. “En het is verrassend, gezien het feit dat internationale fiscale beleidsontwikkelingen aanleiding zijn en zullen zijn voor herziening van nationale wetgeving en, in aanleg, voor toekomstige geschillen. Een alomvattende aanpak om te weten wat er komen gaat, is dan ook van essentieel belang. Als eerste stap zouden bedrijven een proces moeten opzetten om fiscale ontwikkelingen in hun belangrijkste markten actief te monitoren.”

Vooruitblikkend verwacht 44% van de respondenten ook meer unilaterale belastingmaatregelen in de komende drie jaar. De respondenten noemen hierbij onderwerpen als bronbelastingen, veranderende interpretaties van verrekenprijzen die afwijken van de OESO-richtlijnen, en een belastingmaatregel die tot dusver in onze onderzoeken ontbrak:  Digital Services Taxes (DST's), die momenteel in verschillende landen onderwerp van nieuwe belastingcontroles worden.

In geografisch opzicht wordt Europa door de respondenten gezien als de regio met het grootste fiscale risico voor bedrijven in de komende drie jaar, op de voet gevolgd door Noord- en Zuid-Amerika en de regio Azië-Pacific. Uit de resultaten van het onderzoek blijkt tevens dat Europa de regio is waar het grootste aantal respondenten van plan is meer te investeren om de uitkomst van fiscale geschillen in diezelfde periode te verbeteren.

Fiscale risico's binnen het bedrijf

Niet alle fiscale risico's zijn afkomstig van buiten het bedrijf. Betere communicatie binnen het bedrijf kan voor tax managers een goede manier zijn om ervoor te zorgen dat hun afdeling op de hoogte blijft van de bedrijfsstrategie, nieuwe investeringen, en alle besluiten die van invloed zouden kunnen zijn op de belastingen die het bedrijf moet betalen. Dergelijke communicatie kan “horizontaal” plaatsvinden met andere bedrijfsonderdelen en commerciële en ondersteunende afdelingen of “verticaal” plaatsvinden met de c-suite, de raad van bestuur en de auditcommissie. Het goede nieuws is dat de meeste respondenten te kennen geven dat hun c-suite de afgelopen drie jaar een beter inzicht in en meer belangstelling voor fiscale risico's heeft gekregen.

Hoewel het tijdrovend kan zijn (en er mogelijk de hulp van een dienstverlener moet worden ingeroepen), kan het ontwikkelen van een programma dat belastingcontroles op bepaalde transacties, structuren of posities simuleert voor tax managers een van de beste manieren zijn om controles en bezwaarprocedures aan een stresstest te onderwerpen. Toch wordt dit momenteel slechts door 28% van de respondenten gedaan, en slechts 37% van de respondenten test routinematig de eigen belastingaangiftes aan de hand van data-analyse. Dit cijfer zal waarschijnlijk stijgen naarmate meer tax managers professionals in dienst nemen met nieuwe vaardigheden op het gebied van data-analyse, machine learning en kunstmatige intelligentie - allemaal vakgebieden die deel uitmaken van de bredere transformatie van de aanpak van belastingen. Maar er kan nu al veel worden gedaan om vroegtijdige waarschuwingssignalen te verbeteren.

Fiscale risicobeoordeling

28%

van de respondenten geeft te kennen gesimuleerde belastingcontroles uit te voeren.

Het belang van fiscale technologie voor de beoordeling van risico's kan niet genoeg worden benadrukt. Geavanceerde technologie biedt nu wereldwijd toegankelijke platforms waarmee fiscaal en financieel personeel overal ter wereld hun contactmomenten met de belastingdienst kan registreren - dat wil zeggen alles van verzoeken om inlichtingen en informatie tot belastingcontroles, de status van procedures voor onderling overleg (MAP) en het laatste nieuws over lopende rechtszaken. In een alomvattend systeem kunnen alle soorten contacten worden bijgehouden, waarmee het mogelijk wordt de op te lossen geschillen te prioriteren en waarmee de efficiëntie en doeltreffendheid van reacties aan de belastingautoriteiten worden vergroot.


            Een ATV rijdt over een rotsachtig pad met uitzicht op de Colorado rivier
(Chapter breaker)
3

Hoofdstuk 3

Beheer van fiscale risico's

Hoe kunnen fiscale risico's en geschillen worden beperkt door doeltreffend en consistent beheer daarvan?

Effectief fiscaal risico management is de tweede fase in het opzetten van de tax controversy department of the future. Hiermee wordt een raamwerk ingevoerd om de impact van fiscale geschillen te prioriteren en te beperken, rekening houdend met mogelijke overloopeffecten in verschillende belastingjaren of -regio's. Best practices op dit gebied zijn consistent maar flexibel. Ze worden wereldwijd uitgerold, ondersteund door senior executives en onderschreven door alle deelnemers.

Bij fiscaal risico management wordt vaak samengewerkt met externe dienstverleners en belastingautoriteiten, en dit onderstreept nog eens het belang van goede communicatie en relaties hiermee. Technologie speelt ook hier een cruciale rol, omdat dit het platform biedt waarop fiscale posities kunnen worden opgeslagen en geanalyseerd.

Het belang van documentatie

Toonaangevende praktijken op dit gebied wijzen erop dat er een scala aan instrumenten moet worden gebruikt om te reageren op de in toenemende mate forensischer, veelzijdiger (d.w.z. dat er wordt gekeken naar gegevens van belastingbetalers uit meer dan één land) en concern brede belastingcontroles. Dergelijke controlebenaderingen leiden ertoe dat steeds meer bedrijven proactief uitgebreide dossiers van fiscale documentatie aanleggen en bijhouden ter ondersteuning van belangrijke transacties, structuren of fiscale standpunten.

Dergelijke dossiers, die door 53% van de respondenten worden bijgehouden, omvatten doorgaans achtergronddocumenten, adviezen, notities van gesprekken ten behoeve van de functionele analyse, notulen van vergaderingen en telefoongesprekken, en e-mails - stuk voor stuk zaken waarnaar belastingcontroleurs in de toekomst steeds vaker zullen vragen.

Wanneer er een nieuw verzoek om inlichtingen of gegevens wordt ontvangen van een belastingdienst, is het van cruciaal belang dat de fiscale afdeling over een procedure beschikt om dit verzoek duidelijk en snel te classificeren, de omvang van het risico ervan te bepalen en vaste procedures toe te passen die passen bij de aard van het verzoek van de belastingdienst. 47% van de respondenten volgt momenteel een dergelijke aanpak. Ook hierbij kan de technologie ondersteuning bieden.

Schaduwanalyse

37%

van de respondenten voert zelf gegevensanalyses uit op basis van de gegevens waarvan zij aannemen dat deze door de belastingautoriteiten worden gebruikt.

Technologie biedt tax managers tevens de mogelijkheid te profiteren van gestandaardiseerde antwoorden op routinematige inlichtingenverzoeken. Deze antwoorden kunnen worden opgeslagen op het technologieplatform en kunnen worden gebruikt zodra er een inlichtingenverzoek wordt ontvangen.

Instrumenten ter voorkoming van geschillen

De relatie tussen belastingbetaler en belastingdienst hoeft geen conflictueuze aangelegenheid te zijn. In plaats daarvan kan de relatie gebaseerd zijn op vertrouwen, transparantie en communicatie, hoewel moet worden opgemerkt dat ruim 200 respondenten verklaren dat de negatieve houding van sommige belastingautoriteiten ten opzichte van multinationale ondernemingen (MNC's) volgens hen de belangrijkste belemmering is voor een doeltreffend afhandeling van geschillen.

Dergelijke meningen daargelaten, moet gezegd worden dat de meeste belastingautoriteiten programma's aanbieden die de kans op het ontstaan van fiscale geschillen kunnen helpen verminderen voordat een belastingaangifte of andere aangifte (zoals een rapport over verrekenprijzen) wordt ingediend. Daartoe behoren onder meer fiscale rulings (volgens de respondenten het meest doeltreffende instrument om geschillen te voorkomen), voorafgaande verrekenprijsafspraken (advance pricing agreements, APA's) en versnelde onderhandelingen met de bevoegde autoriteit.

Cooperative complianceprogramma's vinden gewoonlijk in real time plaats. Een relatief recente ontwikkeling is het nieuwe International Compliance Assurance Programme (ICAP) van de OESO, waarbij een multilaterale groep van belastingautoriteiten de rapportages van bedrijven per land beoordeelt. Dit kan resulteren in een verminderde controle gedurende een bepaalde tijd (gewoonlijk twee jaar) indien een bedrijf geacht wordt een laag risicoprofiel te hebben - ervan uitgaande dat de belangrijkste omstandigheden binnen het bedrijf gedurende die periode van twee jaar niet veranderen.

Actieve deelname aan dergelijke programma's kan vele voordelen hebben, waaronder minder onverwachte geschillen, een vermindering van boetes, rente en toeslagen, en de mogelijkheid om de belastingvoorziening te verlagen wanneer de uitkomsten succesvol zijn.

Vanuit het perspectief van de fiscaal manager kunnen dergelijke methoden fiscaal personeel vrijmaken om zich te concentreren op de kernactiviteiten, en een opwaartse spiraal ondersteunen door betere, transparantere relaties met belangrijke belastingautoriteiten tot stand te brengen. Maar deze methoden zijn misschien niet geschikt voor elk bedrijf, en er moet advies worden ingewonnen over de voor- en nadelen en de totale investering van tijd en middelen die nodig kan zijn om de verwachte resultaten te bereiken.

APA plan

35%

zegt een duidelijk protocol te hebben voor wanneer te procederen over fiscale geschillen.

Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat dergelijke programma's relatief weinig worden gebruikt: slechts 40% van de respondenten zegt een duidelijk omschreven strategie te hebben die is gericht op een proactieve en coöperatieve met de belastingautoriteiten. Een lager percentage respondenten - 35% - geeft te kennen een duidelijk omschreven, proactieve en van voldoende middelen voorziene strategie te volgen om APA's af te sluiten. Bij de verwachtingen voor de komende drie jaar is de volgorde vergelijkbaar, hoewel bilaterale en multilaterale APA's wel gewenste doelen zijn voor de respondenten. Dit weerspiegelt de tendens naar meer multilateralisme op belastinggebied. Deze cijfers zullen moeten stijgen als bedrijven willen komen tot een succesvolle aanpak van de potentiële fiscale risico's die voortvloeien uit een nieuwe reeks wijzigingen in de grensoverschrijdende belastingregels.


            Een quad biker tijdens een wedstrijd
(Chapter breaker)
4

Hoofdstuk 4

Aanpak van fiscale controles, geschillen en rechtszaken

Een holistische aanpak in combinatie met de juiste instrumenten kan zorgen voor doeltreffende afhandeling van geschillen.

Beheer van belastingcontroles is gericht op het snel en doeltreffend oplossen van geschillen en omvat belastingcontroles, bezwaar- en beroepsprocedures, bemiddeling, arbitrage, toepassing van procedures zoals de procedure voor onderling overleg (MAP) en, als laatste optie voor veel bedrijven, een rechtszaak.

Effectief beheer van fiscale geschillen houdt in dat de verschillende stappen van een fiscale controle, geschil of rechtszaak op een consistente manier worden afgehandeld. Dit helpt op zijn beurt om ervoor te zorgen dat de belangen van het bedrijf worden beschermd op de meest kostenefficiënte manier. Met als resultaat dat teams meer tijd hebben om zich te richten op activiteiten die toegevoegde waarde genereren.

Een dergelijke aanpak kan nuttig zijn voor het hele spectrum aan geschillen en kan een uitgebreide reeks aan processtappen omvatten, waaronder de voorbereidingen voor de controle, het verstrekken van informatie, de formulering van standpunten, de onderhandeling over het geschil, de beslechting van het geschil en de uit te voeren taken na afloop van het geschil. Een best practice op dit gebied is ook om eenduidig te bepalen wie verantwoordelijk is voor elke afzonderlijke stap die wordt gezet en wie moet worden geraadpleegd of geïnformeerd. En hoewel elk fiscaal geschil uniek is, geeft 57% van de respondenten te kennen momenteel gebruik te maken van grotendeels consistente processtappen.

De aanpak van elk nieuw geschil zou moeten beginnen met zorgvuldig beraad over de overkoepelende aanpak die het bedrijf wenst te volgen.

Ook speelt fiscale technologie een belangrijke rol bij het afhandelen van belastingcontroles. Met de juiste instrumenten kunnen fiscale afdelingen elke stap van een belastingcontrole of rechtszaak in een centraal platform vastleggen, zodat de leidinggevenden binnen de fiscale functie zicht hebben op zowel de status van de openstaande belastingcontroles wereldwijd alsmede de totale omvang van de daarmee gepaard gaande financiële risico's. Ook is het inmiddels best practice dat gegevens over schikkingen moeten worden bewaard, zodat een betere indicatie kan worden verkregen van de mogelijke kosten van eventuele geschillen over hetzelfde onderwerp in de toekomst.

Instrumenten voor geschillenbeslechting

Instrumenten en programma's voor geschillenbeslechting - een snel groeiend vakgebied - spelen een sleutelrol bij het beheer van fiscale geschillen.

“Omdat zij zich bewust zijn van de tijd die rechtszaken over fiscale kwesties in beslag nemen en de impact die onopgeloste dubbele belasting kan hebben op grote investeringen, blijven de OESO en de verschillende landen veel tijd en moeite steken in verbetering van de procedure voor onderling overleg”, zegt Joel Cooper, Transfer Pricing Controversy Leader van het EY Global Tax Desk Network. Cooper voegt daaraan toe dat er wat betreft de procedure voor onderling overleg (Mutual Agreement Procedure, of: MAP) weliswaar nog steeds sprake is van uitdagingen, vooral in het geval van complexe, geïntegreerde waardeketens, “maar dat er bij de mondiale belastinggemeenschap een duidelijk gevoel van hoop heerst dat de procedure voor onderling overleg mettertijd zal verbeteren.” Slechts 35% van de respondenten geeft echter te kennen actief gebruik te maken van de procedure voor onderling overleg. Bij de grootste bedrijven neemt dit percentage toe tot 39%.

Er zullen altijd obstakels blijven bestaan voor het effectief afhandelen van geschillen, en het ligt meer voor de hand dat dergelijke obstakels van buiten het bedrijf afkomstig zijn, aldus de respondenten. De belangrijkste genoemde obstakels zijn de complexiteit van grensoverschrijdende belastingwetgeving (24%), de negatieve houding van sommige belastingautoriteiten ten opzichte van multinationale ondernemingen (19%) en een gebrek aan bereidheid in sommige jurisdicties om compromissen te sluiten (16%). Slechts weinig respondenten maken melding van interne obstakels, en dit is een duidelijke indicatie dat het bouwen aan een groter vertrouwen tussen belastingbetalers en belastingautoriteiten moet worden voortgezet.

Juridisch

40%

zeggen dat zij een duidelijk protocol hebben over wanneer zij belastinggeschillen aanklagen.

Het aanhangig maken van een rechtszaak is meestal - maar niet altijd - een laatste stap in het proces rondom beheer van belastingcontroles. In sommige jurisdicties kan het voeren van een rechtszaak soms een noodzaak zijn, en moet de mogelijkheid om een rechtszaak aan te spannen altijd worden overwogen als optie in het fiscale risicomanagement en de tax controversy strategie. 40% van de respondenten geeft zelfs te kennen een duidelijk protocol te volgen om te bepalen of en wanneer een individueel geschil voor de rechter kan worden gebracht.

Tot slot zou een bedrijf er goed aan doen om bij de beslechting van een geschil in een bepaalde jurisdictie rekening te houden met eventuele overloopeffecten over meerdere jaren en naar andere jurisdicties, en deze effecten zo veel mogelijk te beperken. Op die manier wordt de kans verkleind dat elders nieuwe geschillen ontstaan. 59% van de respondenten volgt een dergelijke werkwijze echter niet.


            Mannen rijden fiets op de sneeuw
(Chapter breaker)
5

Hoofdstuk 5

Werk vandaag aan uw toekomst

Het bedrijfsleven zal ook in de toekomst kunnen rekenen op grote belangstelling van zowel de overheid als het grote publiek. Er moet actie worden ondernomen.

Volgens de respondenten van het onderzoek is het twee keer zo waarschijnlijk dat zij lopende geschillen centraal zullen afhandelen in plaats van regionaal (34% versus 17%). Centralisatie komt bij de grootste bedrijven uit het onderzoek zelfs nog vaker voor, waarvan 51% de belangrijkste geschillen op het hoofdkantoor afhandelt. Dit kan een weerslag zijn van het feit dat regionale fiscale afdelingen (die mogelijk over minder advocaten of specialisten met diepgaande technische kennis beschikken) weliswaar een belangrijke rol spelen bij het identificeren en rapporteren van nieuwe geschillen, maar dat de zaken met de meest complexe omstandigheden, de grootste financiële risico's of met de noodzaak een rechtszaak aanhangig te maken, afdoende moeten worden bemand en afgehandeld.

Centralisatie kan ook inhouden dat het aantal externe dienstverleners wordt geconsolideerd, waardoor de efficiëntie, beheersing en zichtbaarheid worden verbeterd. De meeste respondenten (47%) gaven te kennen dat zij gebruikmaken van één tot vier professionele dienstverleners voor het beheer van alle geschillen wereldwijd, terwijl slechts 14% aangaf gebruik te maken van 11 of meer dienstverleners.

Betere communicatie en relaties met andere bedrijfsonderdelen en externe belanghebbenden (zoals de bevoegde autoriteiten) ondersteunen eveneens de transformatie. Intern omvat dit de C-suite, de strategieafdeling of de commerciële teams, zodat wordt geborgd dat belangrijke informatie wordt meegenomen in de processen rondom het opstellen van aangiftes, de fiscale advisering en het beoordelen van de risico's op het gebied van tax controversy.

Twee derde van de respondenten (66%) zegt dat fiscale risico's en tax controversy de afgelopen drie jaar belangrijker zijn geworden voor hun bedrijf. En als de 53% van alle respondenten die voor de komende drie jaar een strengere belastinghandhaving voorzien gelijk heeft, zou dit aantal nog kunnen stijgen. In de media- en amusementssector (57%), olie- en gassector (59%), en de sectoren telecommunicatie en biowetenschappen (beide 68%) verwacht zelfs een nog hoger percentage van de respondenten dat de belastinghandhaving strenger zal worden.

Een aantal elementen van hoe de handhaving er in de toekomst uit zal zien, lijken zich al aan te dienen. In de eerste plaats zouden de belastingautoriteiten wel eens meer kunnen weten over de wereldwijde belastingaangelegenheden van een bedrijf dan de belastingbetaler zelf. In de tweede plaats zal van bedrijven verwacht worden dat zij veel diepgaander bewijsmateriaal - soms tot op forensisch niveau - verstrekken om hun aangiften en standpunten te onderbouwen. En in de derde plaats zal er sprake zijn van meer multilateralisme op fiscaal gebied, zowel qua handhaving als wat betreft mogelijkheden voor geschillenbeslechting.

De aard van de fiscale risico's kan en zal in de loop van de tijd veranderen. Maar ongeacht of in de toekomst de focus meer zal liggen op financiële transacties (genoemd door 43% van de respondenten), het weigeren van bepaalde aftrekposten of het niet toestaan van betalingen aan bepaalde rechtsgebieden, zullen de bedrijven die een wereldwijde en strategische aanpak hebben voor het beheren van fiscale risico's en fiscale geschillen beter voorbereid zijn dan bedrijven die dat niet doen

  • Vijf stappen die nu kunnen worden ondernomen om fiscale risico's en geschillen te helpen beperken

    1. Zorg ervoor dat u begrijpt hoe belastingen bijdragen aan de langetermijnwaarde van uw bedrijf en hoe geschillen en conflicten die waarde in gevaar kunnen brengen.
    2. Formuleer een actieplan voor het bijhouden van de fiscale beleids- en administratieve ontwikkelingen — verleden, heden en toekomst.
    3. Werk aan het opzetten van uw tax controversy department of the future. Bouw dit op als onderdeel van een Tax Control Framework (TCF) of als een separaat proces.
    4. Investeer in de noodzakelijke digitale en technologische oplossingen waarmee u uw dossiers kunt opbouwen, uw data kunt analyseren en alle interacties met de belastingautoriteiten kunt beheren.
    5. Evalueer en gebruik op een proactieve manier beschikbare programma's voor het voorkomen en oplossen van geschillen.

Samenvatting

Bedrijven bereiden zich voor op een verdere toename van het aantal fiscale geschillen over de hele wereld, zo blijkt uit de EY Tax Risk and Controversy Survey van 2021. De juiste governance, processen en fiscale technologie kunnen helpen om geschillen waar mogelijk te voorkomen en waar nodig de juiste verdediging in te zetten.

Over dit artikel

Door EY Global

Multidisciplinaire organisatie voor zakelijke diensten