Dyrektywa VAT

Dyrektywa VAT. Polska perspektywa

  • Podziel się

O Publikacji

"Dyrektywa VAT Polska Perspektywa" to jedyne tak kompleksowe, przystępne i praktyczne źródło wiedzy w zakresie implementacji Dyrektywy VAT do polskiej rzeczywistości, szeroko wsparte przykładami, ilustracjami, odwołaniami do orzeczeń sądów administracyjnych i sugestiami dla podatników. Pierwsze tak kompleksowe i szczegółowe porównanie polskich regulacji z prawem unijnym, w szczególności Dyrektywą VAT. Opracowanie zawiera również praktyczne wskazówki dla podatników dotyczące wpływu naruszenia prawa unijnego przez polskiego ustawodawcę na ich prawa i obowiązki w zakresie rozliczeń podatkowych. W ramach dokonanej analizy porównawczej niezwykle obszernie przedstawiony został dorobek interpretacyjny Ministra Finansów oraz orzeczniczy sądów administracyjnych w zakresie najistotniejszych i najbardziej kontrowersyjnych zagadnień w praktyce stosowania przepisów o VAT.

Czytelnicy uzyskują precyzyjne informacje w jakim zakresie polskie przepisy były lub pozostają niezgodne z prawem unijnym, a co ważniejsze, praktyczne wskazówki wynikające z braku pełnej harmonizacji przepisów. Uzyskują również szczegółową wiedzę, w jaki sposób do tych zagadnień podchodzą organy podatkowe oraz sądy administracyjne, co może być pomocne przy podejmowaniu decyzji i opracowywaniu strategii związanej z egzekwowaniem praw wynikających z Dyrektywy – praw mających dla podatników określony wymiar finansowy, mogących skutkować odzyskaniem nieodliczonego podatku czy zwrotem niesłusznie zapłaconego podatku należnego.

Publikację kierujemy do osób odpowiedzialnych za zarządzanie i rozliczanie podatków w przedsiębiorstwach, sędziowów sądów administracyjnych, pracowników organów podatkowych, doradców podatkowi, studentów oraz wszystkich, którzy interesują się unijnymi przepisami podatkowymi i ich stosowaniem na gruncie prawa krajowego.

Zachęcamy do zapoznania się ze wstępem do publikacji, którego autorem jest Radosław Szczęch, Partner zarządzający Zespołem Podatków Pośrednich EY w Polsce:

Myśl o tej książce zaczęła kiełkować niespełna rok temu. Pomysł – tytułowa „polska perspektywa” – wydał nam się na tyle ciekawy i nowatorski, że po krótkiej dyskusji konkretne działania nastąpiły bardzo szybko. Koncepcja została dopracowana w szczegółach, role (autorzy, redaktorzy, patroni itd.) rozdzielone, harmonogram prac ustalony. Większość prac pisarskich i badawczych – przy dużej dyscyplinie całego grona autorów i współpracowników oraz napiętych terminach, które świadomie sobie narzuciliśmy – zajęła około 6–7 miesięcy. Dodatkowym oczywistym utrudnieniem była dynamika i zmienność materii, z którą mieliśmy do czynienia – a chcieliśmy, by gotowa publikacja była jak najzupełniej na bieżąco z orzeczeniami sądów, interpretacjami Ministra Finansów, praktyką rynkową i myślą doradczą. Ambitny plan, oparty na co najmniej takich założeniach, udało się wykonać w całości i na czas. I choć za końcowym dziełem stoi szeroki Zespół Podatków Pośrednich EY (którym mam zaszczyt i przyjemność kierować), to inicjatorami i późniejszymi spiritus moventes całego przedsięwzięcia byli Dorota Pokrop i Roman Namysłowski, współredaktorzy i współautorzy niniejszej publikacji i jednocześnie Senior Menedżerowie w moim Zespole, a przy tym prawdziwi znawcy i pasjonaci tego niełatwego podatku, o którym cała rzecz.

Rzeczona nowatorskość pomysłu była oparta tyleż na jego prostocie, ile na pewnym unikalnym założeniu: stworzyć komentarz, który oddawałby polską perspektywę, skupiał się na najważniejszych, czasem najgłośniejszych problemach na sty-ku „implementacyjno-interpretacyjnym” oraz opisywał polską praktykę stosowania Dyrektywy 112 (czyli unijnej dyrektywy harmonizującej podatek VAT we wszystkich 27 państwach członkowskich). W odróżnieniu od innych komentarzy dotyczących Dyrektywy VAT, które już ukazały się w Polsce, naszym zamiarem była analiza nie tyle jej przepisów, co ich przełożenia na polski grunt i zastosowania w praktyce przez podatników, sądy i władze skarbowe. To, co było w tamtych publikacjach niejako „punktem dojścia”, u nas stanowiło punkt wyjścia. A wiemy to najlepiej, bo jako zespół jesteśmy autorami dwóch obszernych komentarzy do Dyrektywy VAT.

Wiadomo w czym tkwi diabeł. Tutaj był szczególnie czynny. Obrazowo rzecz ujmując: świat-VAT to zapętlony, wielowarstwowy konglomerat, który jest „podatkowym lunaparkiem, gdzie rzeczywistość i zasady prawa są zawieszone lub odwrócone” (tak Lord Justice Sedley w orzeczeniu w sprawie Royal & Sun Alliance UK), 18 Wprowadzenie a przepisy to „gąszcz splątany niczym spaghetti” (za prof. Benem J.M. Terra). W ten „Matrix” wrzućmy jeszcze polskie ingrediencje, którym nieobce są zawiłość, niespójność i specyficzna sofistyka, a otrzymamy mieszankę, którą niełatwo strawić. Naszym celem było m.in. nie tylko takie przedstawienie tego świata i jego polskiego odwzorowania, żeby całość była bardziej strawna, ale również pokazanie jego „smaczków” (chociażby w odniesieniu do narzędzi planowania i zarządzania VAT-em), które – kto wie? – może nawet sprawią, że w ostatecznym rozrachunku uznają Państwo, że lektura była niczego sobie ucztą.

Istotnym elementem komentarza jest pogłębiona analiza – wciąż wcale licznych – niezgodności polskich przepisów z Dyrektywą, i to nie tylko na twardym gruncie definiowanym przez literalną wykładnię, ale również w odniesieniu do ducha Dyrektywy i celów, jakie ma osiągać jej poprawna implementacja. Na kanwie coraz bogatszej praktyki i orzecznictwa uprawnione wydaje się twierdzenie, że te niezgodności z jednej strony odbijają się coraz dokuczliwszą czkawką fiskusowi, z drugiej zaś – tworzą przestrzeń dla planowania podatkowego albo dają podsta- wę do odzyskania tego, co mogło być nienależnie zapłacone. Pod tym względem – de lege ferenda – chcielibyśmy, aby książka stała się nie tylko kopalnią ciekawych pomysłów, materiałem do przemyśleń czy – choćby nawet filozoficznej – dyskusji o sposobie transponowania prawa, ale także – może przede wszystkim – przyczynkiem do lepszego jego stanowienia i poprawy jego jakości.

Kompozycja tomu jest podyktowana jego głównym pomysłem i założeniem. Punktem startowym jest Dyrektywa 112. Przy każdym jej artykule (lub grupie artykułów) wskazujemy odpowiadające mu polskie przepisy, które są następnie szczegółowo omówione pod kątem zgodności z Dyrektywą oraz praktyki ich stosowania i możliwości interpretacyjnych, bogato popartych orzeczeniami Trybunału Sprawiedliwości UE, sądów krajowych i stanowiskiem władz podatkowych wyrażanym w interpretacjach i odpowiedziach na interpelacje. Tematom szczególnie skomplikowanym lub kontrowersyjnym poświęcamy najwięcej miejsca (np. zakresowi zwolnień z VAT). Tam, gdzie to możliwe posługu jemy się zestawieniami tabelarycznymi albo grafiką dla lepszej ilustracji zagadnienia lub tezy. W końcowej części komentarza pokrótce omawiamy Rozporządzenie Wykonawcze do Dyrektywy 112 oraz dyrektywy „zwrotowe”, czyli Dyrektywę 2008/9 i Trzynastą Dyrektywę. Dla łatwiejszej orientacji tom zawiera też wszystkie odnośne przepisy polskich ustaw i rozporządzeń, jak również najistotniejsze materiały pomocnicze, np. tabele korelacji między dyrektywami VAT czy terminy transpozycji do prawa krajowego.

Życzymy miłej lektury i wielu inspiracji.

Radosław Szczęch Partner zarządzający Zespołem Podatków Pośrednich EY w Polsce Warszawa, kwiecień 2012 r.