Ceny transferowe

Base Erosion and Profit Shifting (BEPS)

  • Podziel się

 

OECD podejmuje działania w zakresie przeciwdziałania bazy opodatkowania przy wykorzystaniu transakcji wewnątrzgrupowych

 

Co to jest BEPS?

Erozja podstawy opodatkowania i przerzucanie zysków (ang. „Base Erosion and Profit Shifting”, BEPS) polega na celowym działaniu podatników ukierunkowanym na pomniejszanie podstawy opodatkowania i przesuwanie dochodów do krajów o niższym opodatkowaniu lub braku opodatkowania, w celu optymalizacji podatkowej.

Zdaniem krajów OECD w ostatnich latach zjawisko BEPS ulega systematycznemu nasileniu. Staje się ono nie tylko problemem lokalnych rządów (obniżone wpływy do budżetów), ale w coraz większym stopniu problemem globalnym. Wymaga zatem opracowania i wdrożenia, na poziomie globalnym, rozwiązań gwarantujących zwiększenie transparentności, spójności i szczelności systemu podatkowego. 

Z tego względu OECD (Organizacja Wspólnoty Gospodarczej i Rozwoju) podjęła decyzję o podjęciu działań, które przełożą się na praktyczne ograniczenie BEPS. Prace OECD mają na celu dostarczenie krajom potrzebnych narzędzi, które zagwarantują, że zyski zostaną opodatkowane w miejscu, gdzie są faktycznie generowane. Z drugiej strony, działania OECD obejmują także doprecyzowywanie i eliminację niejasnych przepisów międzynarodowego prawa podatkowego. Pozwoli to przedsiębiorcom na właściwe stosowanie i interpretację przepisów, a tym samym uniknięcie kosztownych sporów z fiskusem.

Efekty prac OECD w zakresie BEPS

OECD oraz państwa grupy G20 opublikowały w lipcu 2013 r. raport Action Plan on Base Erosion and Profit Shifting (BEPS), którego celem jest skoordynowanie działań wielu państw przeciwko uchylaniu się od opodatkowania przez przedsiębiorstwa o strukturze transgranicznej lub globalnej. Uszczelnieniu systemu podatkowego służyć mają konkretne działania w 15 wyróżnionych obszarach, m.in.:

  • stworzenie instrumentów pozwalających na wyeliminowanie lub zneutralizowanie efektów struktur hybrydowych
  • ulepszenie przepisów dotyczących cen transferowych i zaadresowanie obszarów, które wywołują niepożądane skutki
  • zaktualizowanie rozwiązań opodatkowania dochodów w szczególności w zakresie produktów i usług cyfrowych (zaktualizowanie UPO)
  • wprowadzenie narzędzi pozwalających na efektywne przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania
  • wprowadzenie przepisów dotyczących opodatkowania międzynarodowych transakcji finansowych (np. kompensata płatności, WHT)
  • wprowadzenie rozwiązań przeciwdziałających istnieniu szkodliwych reżimów podatkowych

Każde z 15 działań jest przedmiotem odrębnych prac oraz dyskusji, a zainteresowane strony mogą zgłaszać swoje komentarze. Rezultatem prac w kolejnych latach (pierwsze wyniki są już widoczne) mają być nie tylko raporty oraz analizy, ale konkretne zmiany Wytycznych OECD w zakresie cen transferowych oraz Modelowej Konwencji OECD. OECD planuje wypracowanie rekomendacji dla lokalnych administracji w zakresie krajowych regulacji podatkowych. Jej celem ma być także opracowanie międzynarodowych instrumentów chroniących kraje członkowskie OECD przed erozją podstawy opodatkowania.

BEPS a ceny transferowe

Powiązania kapitałowe i ceny transferowe jako narzędzia potencjalnego transferu zysków w celu optymalizacji podatkowej stanowią istotny obszar zainteresowania OECD. Raport BEPS nawiązuje do cen transferowych w kilku działaniach, m.in. Działanie 8, 9, 10 oraz 13.

Działanie 8: WNiP (wartości niematerialne i prawne)

Działanie 9,10: Transakcje wysokiego ryzyka

Działanie 13: Dokumentowanie rozliczeń i raportowanie

Rekomendacje obejmują zmodyfikowane standardy dla transakcji obejmujących WNiP, w tym:

 

  • definicję WNiP
  • identyfikację i charakterystykę transakcji wykorzystujących WNiP
  • określenie rynkowych warunków w transakcjach wykorzysujących WNiP
  • zagwarantowanie prawidłowej alokacji zysków z tytułu transferu i  wykorzystania WNiP w powiązaniu z miejscem tworzenia wartości dodanej

 

Ostateczne rekomendacje mają zostać opublikowane we wrześniu 2015 roku.

Rekomendacje dotyczą m.in:

 

  • transakcji o niskiej wartości dodanej (uniknięcie typowych transferów powodujących erozję opodatkowania, w tym opłaty management)
  • dostosowania regulacji z zakresu cen transferowych w celu identyfikowania sytuacji uzasadniających reklasyfikację transakcji
  • stworzenia reguł stosowania metod podziału zysków w kontekście globalnych łańcuchów wartości
  • uwzględnienia w regulacjach z zakresu cen transferowych transgranicznych przepływów dóbr

 

Ostateczne rekomendacje mają zostać opublikowane we wrześniu 2015 roku.

Rekomendacje dotyczą nowych, uszczegółowionych zakresów przekazywania informacji o transakcjach między powiązanymi podatnikami. Wprowadzają m.in. pojęcia „Local file, „Master file” oraz „CbC Report”.

Przekazywane informacje mają umożliwić organom podatkowym ocenę, czy stosowane przez przedsiębiorstwa polityki cen transferowych  w sposób sztuczny prowadzą do transferu zysków.

Ostateczne rekomendacje zostały opublikowane 16 września 2014 r., szczegółowe wytyczne w lutym 2015 roku.

Co oznacza BEPS dla polskich podatników

Choć opracowania przygotowywane przez OECD nie obowiązują bezpośrednio jako źródło prawa w Polsce, w praktyce stanowią istotny punkt odniesienia dla interpretacji lokalnych przepisów podatkowych, m.in. dla organów podatkowych. Jednocześnie istotne i kluczowe zalecenia raportów i wytycznych OECD są z czasem przenoszone na grunt lokalnego prawa (przykładem może być uwzględnienie w polskim rozporządzeniu w sprawie cen transferowych regulacji w zakresie restrukturyzacji czy usług niskiej wartości, które de facto stanowią przeniesienie analogicznych zapisów z Wytycznych OECD).

W odniesieniu do BEPS, przedstawiciele polskiego ministerstwa finansów uczestniczą w pracach OECD i wdrażają efekty tych prac na gruncie krajowych przepisów.

Efektem implementacji rekomendacji OECD w regulacjach z zakresu cen transferowych jest projekt zmian do ustawy o CIT/PIT z dnia 15 czerwca 2015 r. doprecyzowujący definicje oraz wprowadzający zmodyfikowane obowiązki dokumentacyjne dla podmiotów realizujących transakcje z podmiotami powiązanymi („Local file, „Master file” oraz „CbC Report”).
Planowane wejście w życie nowych przepisów to 1 styczeń 2017 r.

Dowiedz się więcej.

 

Zjawisko unikania opodatkowania oraz transferu dochodów do jurysdykcji o niskich stawkach podatków niesie za sobą znaczące straty budżetów poszczególnych krajów. Niższe wpływy z tytułu podatków (wynikające w głównej mierze z erozji – zmniejszania się podstawy opodatkowania oraz przerzucania dochodów do krajów o niższych stawkach podatkowych) zmusiły administracje podatkowe do podjęcia działań w celu zaostrzenia kontroli oraz ustanowienia przepisów, które zagwarantują szczelność systemu podatkowego. Dowiedz się więcej o działaniach podejmowanych przez OECD w tym obszarze.

Działanie nr 1 – Wyzwania podatkowe w gospodarce cyfrowej

W 2014 roku OECD opublikowała dokument roboczy dotyczący gospodarki cyfrowej, otrzymała obszerne uwagi i przeprowadziła konsultacje społeczne, a następnie wydała raport zrewidowany. Raport dotyczący działania nr 1 pokazuje, jak należy podchodzić do wyzwań związanych z wymogami BEPS w gospodarce cyfrowej z punktu widzenia prac prowadzonych w ramach pozostałych działań. W raporcie wskazano również zagadnienia określane jako ogólne wyzwania w gospodarce cyfrowej w dziedzinie podatków, a także ogólny zarys możliwych rozwiązań, które są przedmiotem bieżących prac prowadzonych przez OECD.

Pobierz:

Raport 1

Działanie nr 2 – Neutralizowanie skutków porozumień hybrydowych (wykorzystujących odmienne zasady opodatkowania w krajach siedziby spółek)

W 2014 roku OECD opublikowała dokumenty robocze dotyczące porozumień hybrydowych, otrzymała obszerne uwagi i przeprowadziła dwie tury konsultacji społecznych, a następnie wydała zrewidowany raport. Centralnym zagadnieniem będącym przedmiotem prac OECD są w tym przypadku umowy skutkujące wielokrotnym odliczeniem tego samego wydatku, odliczeniem dokonanym w jednym kraju bez wykazania odpowiadającej mu kwoty przychodu w innym kraju lub kilkukrotnym odliczeniem tej samej kwoty podatku zapłaconego za granicą. W raporcie dotyczącym działania nr 2 zawarto rekomendacje co do systemu przewidującego „zasady powiązania” rozliczenia podatkowego płatności dotyczącej podmiotu hybrydowego lub umowy hybrydowej w jednym kraju z rozliczeniem tej płatności w kraju drugiej strony umowy. Proponowany system wzajemnie powiązanych norm prawa krajowego przewidywałby zasadniczo - w ramach pierwszej odpowiedzi na umowy hybrydowe - brak możliwości dokonywania odliczeń w kraju dokonującego wypłaty, a w ramach drugiej – brak możliwości zastosowania zwolnienia w kraju odbiorcy płatności w sytuacji, w której kraj dokonującego wypłaty dopuszcza dokonanie odliczenia.

Pobierz:

Raport 1

Działanie nr 3 – Doprecyzowanie przepisów dotyczących spółek CFC

Przepisy dotyczące CFC to dziedzina prawa krajowego, która w przeszłości nie była przedmiotem szczególnego zainteresowania ze strony OECD. Prace w ramach działania nr 3 w roku 2014 prowadzone były w niewielkim zakresie, gdyż datę realizacji wyznaczono na rok 2015. W kwietniu 2015 roku został opublikowany projekt raportu, który następnie został poddany konsultacjom społecznym.
W drugiej połowie 2014 roku Chile, Polska i Rosja wdrożyły po raz pierwszy przepisy regulujące opodatkowanie CFC.
Regulacja CFC przewiduje 19-procentowe opodatkowanie dochodów uzyskiwanych przez tzw. zagraniczne spółki kontrolowane na poziomie partycypującego polskiego podmiotu.

Pobierz:

Raport 1

Działanie nr 4 – Ograniczenie prawa do odliczania odsetek jako KUP

W grudniu 2014 roku OECD opublikowała dokument roboczy na temat odliczania kosztów odsetek oraz innych płatności finansowych. Dokument przedstawia kilka możliwych rozwiązań przewidujących ograniczenie prawa do odliczania odsetek, które mają stanowić podstawę do opracowania rekomendacji najlepszych praktyk. Jako punkt wyjścia przyjęto podejście „całości grupy”, w ramach którego obowiązywałoby ograniczenie kwoty odliczenia uzależnionej od kosztu odsetek płaconych przez grupę na rzecz podmiotów trzecich, które to ograniczenie zostałoby alokowane do podmiotów w grupie według wskaźnika relatywnej działalności gospodarczej. W projekcie jest również mowa o rozwiązaniu opartym na kryterium stałego wskaźnika, zgodnie z którym ograniczenie byłoby uzależnione od określonego wskaźnika przychodów, aktywów lub kapitału danego podmiotu. Autorzy projektu uwzględniają również możliwość wprowadzenia kombinacji tych dwóch rozwiązań.

Pobierz:

Raport 1

W roku 2014 kraje stosujące tradycyjne podejście do niedostatecznej kapitalizacji kontynuowały zaostrzanie tych przepisów poprzez obniżanie dopuszczalnego wskaźnika zadłużenia do kapitału oraz rozszerzanie zakresu stosowania tych przepisów. Polska obniżyła wskaźnik niedostatecznej kapitalizacji z 3:1 do 1:1 oraz rozszerzyła zakres stosowania przepisów na pożyczki od kwalifikowanych udziałowców pośrednich (lub spółki mające tego samego kwalifikowanego udziałowca pośredniego).

Działanie nr 5 – Szkodliwa konkurencja podatkowa

We wrześniu 2014 roku OECD opublikowała raport na temat stanu zaawansowania prac w ramach działania nr 5. Autorzy raportu koncentrują się na odpowiednim sformułowaniu nowego wymogu działalności o istotnym zakresie w odniesieniu do preferencyjnych zasad mających zastosowanie do wartości niematerialnych i prawnych (IP) oraz zapewnieniu większej transparentności poprzez obowiązkową wymianę informacji bez wezwania na temat wydawanych interpretacji podatkowych dotyczących preferencyjnych zasad opodatkowania. Raport zawiera również aktualne informacje na temat wyników przeglądu preferencyjnych zasad opodatkowania w krajach członkowskich OECD oraz innych krajach G20 uczestniczących w projekcie BEPS – żaden z tych systemów nie został do tej pory zaklasyfikowany jako szkodliwa konkurencja podatkowa, przy czym wiele z nich nie zostało jeszcze przeanalizowanych (w tym wszystkie, które dotyczą IP w tych krajach). Prace w ramach działania nr 5 zostały w szczególny sposób wymienione w komunikatach G20 z września i listopada 2014 roku.

Pobierz:

Raport 1

Działanie nr 6 – Zapobieganie nadużywaniu przepisów umów (treaty abuse)

W trakcie 2014 roku OECD opublikowała dokument roboczy dotyczący zapobiegania nadużywaniu przepisów umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, otrzymała obszerne uwagi i przeprowadziła konsultacje społeczne, a następnie wydała raport w terminie wyznaczonym na wrzesień 2014 r. Raport dotyczący działania nr 6 odnosi się do wyznaczonego przez OECD minimalnego standardu ochrony przed nienależnym korzystaniem z preferencji na podstawie umów i zawiera rekomendację co do wprowadzenia zarówno klauzuli ograniczającej korzyści ze stosowania preferencyjnych zasad opracowanej w USA, jak i ogólną zasadę „anti-abuse” zbliżoną do treści wypracowanej w Wielkiej Brytanii w formie klauzuli dotyczącej kryterium głównego celu (principal purpose test), jednak z możliwością wyboru zastosowania jednej lub drugiej klauzuli. W listopadzie 2014 roku OECD opublikowała dokument roboczy opisujący kolejne czynności w ramach działania nr 6, w którym koncentruje się głównie na kwestiach związanych z klasyfikacją spółek zbiorowego inwestowania oraz innych funduszy inwestycyjnych w świetle postanowień umów, a także opracowywaniu dalszych wytycznych dotyczących implementacji klauzuli o ograniczeniu preferencyjnych zasad opodatkowania przewidzianych w umowach. Ponadto w lipcu 2014 roku OECD opublikowała zaktualizowaną „Konwencję Modelową” i komentarz do „Konwencji”, które odzwierciedlają zmiany koncepcji „własności ekonomicznej” zaproponowane w dokumentach roboczych z roku 2011 i 2012.

W maju 2015 roku OECD opublikowała zrewidowany projekt raportu w ramach inicjatywy 6.

Pobierz:

Raport 1

Działanie nr 7 – Zakład

W październiku 2014 OECD opublikowała dokument roboczy zawierający 14 alternatywnych opcji nowelizacji przepisów regulujących zakład spółki zawartych w art. 5 „Konwencji Modelowej OECD”, które to propozycje koncentrują się głównie na klasyfikacji dla potrzeb zakładu umów agencyjnych (commissionaire) i innych podobnych umów oraz na klasyfikacji niektórych czynności jako czynności „przygotowawczych lub pomocniczych”, a także obejmują projekt specjalnej klauzuli definiującej zakład firmy ubezpieczeniowej. Rozwiązania te przewidują zasadniczo obniżenie progu powodującego powstanie zakładu oraz likwidację zwolnień z wymogu stwierdzenia istnienia zakładu.

W maju 2015 roku OECD opublikowała zrewidowany projekt raportu w ramach inicjatywy 7.

Pobierz:

Raport 1

Działania nr 8, 9 i 10 – Ceny transferowe

We wrześniu 2014 roku OECD opublikowała raport na temat prac w ramach działania nr 8, który zawiera poprawki do „Wytycznych OECD w sprawie cen transferowych” odzwierciedlające znowelizowane zasady ustalania cen transferowych dla wartości niematerialnych i prawnych, co stanowi kulminację prac rozpoczętych w roku 2011 obejmujących publikację dokumentu roboczego w roku 2012 oraz znowelizowanego dokumentu roboczego w roku 2013 w krótkim czasie po wydaniu „Planu działania BEPS”. Raport dotyczący działania nr 8 zawiera wytyczne w sprawie definiowania wartości niematerialnych i prawnych, identyfikacji i definiowania specyficznych transakcji kontrolowanych, których przedmiotem jest korzystanie lub transfer wartości niematerialnych i prawnych oraz określania warunków rynkowych w odniesieniu do tych wartości, wytyczne w zakresie umów o podziale kosztów CCA. Raport ten zawiera również wytyczne co do własności wartości niematerialnych i prawnych oraz transakcji dotyczących wytwarzania, udoskonalania, utrzymywania, ochrony i wykorzystywania wartości niematerialnych i prawnych, zastosowania metod podziału zysku oraz określania cen rynkowych w przypadku istnienia istotnych wątpliwości co do rzetelności wyceny. 

OECD opublikowała w ramach projektu BEPS: ogólny dokument roboczy w ramach działania nr 8-10 na temat ryzyka, reklasyfikacji oraz środków specjalnych oraz 3 odrębne dokumenty robocze w ramach działania nr 10 na temat cen transferowych usług wewnątrzgrupowych o niskiej wartości dodanej, aspektów cen transferowych międzynarodowych transakcji wymiany towarów oraz stosowania podziału zysków w kontekście globalnych łańcuchów wartości, raport dotyczący umów CCA oraz trudnych do wyceny wartości niematerialnych i prawnych.

Pobierz: 

Działanie nr 11 – Analiza ekonomiczna działań BEPS i środków BEPS

W sierpniu 2014 roku OECD zwróciła się z prośbą do interesariuszy o przesłanie informacji dotyczących prac w ramach działania nr 11, w tym sugestii odnośnie do możliwych wskaźników skali i wpływu prac BEPS, ewentualnej metodologii szacowania skali i wpływu tych prac, dostępnych danych i metodologii analizy ekonomicznej wpływu i efektywności środków mających na celu umożliwienie rozwiązywania kwestii BEPS oraz nowych rodzajów danych, które można by gromadzić w celu monitorowania skuteczności przyjmowanych rozwiązań.
W kwietniu 2015 roku został opublikowany projekt raportu oraz poddany konsultacjom społecznym.

Pobierz:

Raport 1

Działanie nr 12 – Ujawnienie porozumień przewidujących agresywne planowanie podatkowe

Prace w ramach działania nr 12 w roku 2014 były prowadzone w ograniczonym zakresie, gdyż w tym przypadku data realizacji została wyznaczona na rok 2015. W marcu 2015 roku został opublikowany projekt raportu oraz poddany konsultacjom społecznym.

Pobierz:

Raport 1

Działanie nr 13 – Dokumentacja cen transferowych oraz raportowanie według krajów

W trakcie roku 2014 OECD opublikowała dokument roboczy na temat dokumentacji cen transferowych oraz raportowania według krajów, otrzymała obszerne uwagi i przeprowadziła dwie tury konsultacji społecznych zakończonych wydaniem raportu w wyznaczonym terminie, tj. we wrześniu 2014 r. Raport określa trzystopniowe podejście do dokumentacji przewidujące opracowanie dokumentacji grupowej - Masterfile, dokumentacji lokalnej - Localfile i Country-by-Country Reporting. W 2015 roku OECD opublikowała także raport wskazujący w jaki sposób wymogi te powinny zostać implementowane w poszczególnych krajach. Duża liczba krajów omówiła, przyjęła lub znowelizowała lokalne wymogi w zakresie dokumentowania cen transferowych w roku 2014 (np. Albania, Australia, Czechy, Francja, Islandia, Korea, Luksemburg, Malezja, Meksyk, Polska, Singapur i Słowacja).

Pobierz:

Działanie nr 14 – Poprawa efektywności mechanizmów rozwiązywania sporów

W grudniu 2014 roku OECD opublikowała dokument roboczy na temat poprawy efektywności mechanizmów rozwiązywania sporów. Zgodnie z przewidywaniami wyrażonymi w dokumencie, w rezultacie prac nad BEPS zwiększy się częstotliwość sporów wynikających z umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Dokument określa również przeszkody uniemożliwiające krajom rozstrzyganie tego rodzaju sporów oraz wskazuje zasady, którymi kierowano się przy opracowywaniu możliwości eliminowania tych przeszkód. Przeszkody, podobnie jak możliwości ich eliminowania, różnią się znacząco. Wśród tych ostatnich można wymienić zmiany w „Konwencji modelowej OECD” i komentarzu do „Konwencji”, rekomendacje co do zmian w przepisach krajowych oraz przyjęcie wytycznych administracyjnych na szczeblu krajowym i międzynarodowym. Dokument roboczy przewiduje również ewentualne ustanowienie mechanizmu monitorowania efektywności funkcjonowania procedury wzajemnych uzgodnień (MAP). Najbardziej uderzającym stwierdzeniem w dokumencie jest informacja, iż nie ma konsensusu co do adekwatności obowiązkowego wiążącego arbitrażu jako narzędzia podnoszącego efektywność procedury MAP.

Pobierz:

Raport 1

Działanie nr 15 – Opracowanie umowy wielostronnej

We wrześniu 2014 roku OECD opublikowała raport na temat możliwości opracowania umowy wielostronnej w celu znowelizowania dwustronnych umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Tego rodzaju umowa wielostronna dałaby poszczególnym krajom możliwość implementowania środków wypracowanych w trakcie realizacji projektu BEPS w sposób bardziej sprawny i jednolity. Raport kończy się wnioskiem, iż umowa wielostronna jest zarówno możliwa, jak i potrzebna i zawiera propozycję zwołania konferencji międzynarodowej w roku 2015. Konferencja ta będzie obejmować 2 lata, a jej uczestnicy będą posiadali legitymację do sformułowania treści przepisów umowy wielostronnej.

Pobierz: 

Raport 1


Zobacz także:

Więcej o BEPS piszemy na naszym blogu.