Πώς θα «ανοίξει» η Ελλάδα το επόμενο κεφάλαιο προσέλκυσης επενδύσεων;  

Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων της EY, European Investment Monitor (ΕΙΜ), η οποία καταγράφει τον αριθμό των greenfield επενδύσεων που δημιουργούν νέες εγκαταστάσεις και θέσεις εργασίας, οι ΑΞΕ στην Ευρώπη το 2025 μειώθηκαν κατά 7% σε σχέση με το 2024. Πρόκειται για την τρίτη συνεχόμενη χρονιά μείωσης των ΑΞΕ στην Ευρώπη, με τη συνολική υποχώρηση από το 2017 να φτάνει το 24%.

Πίσω από τη συνεχή αυτή πτώση φαίνεται να βρίσκεται ένας συνδυασμός παραγόντων, όπως οι ασθενέστερες οικονομικές προοπτικές, το υψηλότερο κόστος ενέργειας και οι γεωπολιτικές συγκρούσεις στην ευρύτερη περιοχή, μεταξύ άλλων. Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι η υποχώρηση δεν αφορά όλους τους κλάδους, καθώς αυξήθηκαν σημαντικά οι ΑΞΕ στην τεχνητή νοημοσύνη (96%) και την άμυνα (84%). Παράλληλα, το 52% των επιχειρηματιών που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν αισιόδοξοι ότι η Ευρώπη θα προχωρήσει στις αναγκαίες στρατηγικές αποφάσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και παραγωγικότητάς της.

Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, η Ελλάδα παρουσιάζει θετική εικόνα. Συγκεκριμένα, το EIM κατέγραψε 47 greenfield επενδύσεις στην Ελλάδα για το 2025, έναντι 35 το 2024, σημειώνοντας αύξηση κατά 34%. Είναι ενδεικτικό ότι, αθροιστικά, τα έργα της τελευταίας πενταετίας αντιπροσωπεύουν το 45% του συνόλου των επενδυτικών έργων που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα από το 2000.

Πέρα από την αύξηση του αριθμού των ΑΞΕ στην Ελλάδα, τα δεδομένα καταδεικνύουν μια σταδιακή μετατόπιση προς δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του EIM, η συμμετοχή της βιομηχανικής παραγωγής αυξήθηκε στο 15% και της έρευνας και ανάπτυξης στο 11%, ενώ σε κλαδικό επίπεδο οι υπηρεσίες λογισμικού και πληροφορικής, αλλά και οι επαγγελματικές υπηρεσίες και υπηρεσίες προς επιχειρήσεις, βρέθηκαν στις πρώτες θέσεις, με 23% αντίστοιχα.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας ΕΥ Attractiveness Survey Ελλάδα 2026, στην οποία συμμετείχαν 250 στελέχη από ξένες επιχειρήσεις, η θετική εικόνα των ΑΞΕ στην Ελλάδα ενισχύεται από τις απαντήσεις της επενδυτικής κοινότητας. Χαρακτηριστικά, 55% των συμμετεχόντων δήλωσαν ότι η επιχείρησή τους σχεδιάζει να αναπτύξει ή να επεκτείνει τις δραστηριότητές της στην Ελλάδα μέσα στον επόμενο χρόνο, έναντι 48% πέρσι. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό από την πρώτη διεξαγωγή της έρευνας στην Ελλάδα το 2019, όταν η αντίστοιχη πρόθεση διαμορφωνόταν στο 30%.

Οι δραστηριότητες που σχεδιάζονται αφορούν κυρίως τις πωλήσεις και το μάρκετινγκ (50%) και την εφοδιαστική αλυσίδα και τα logistics (47%), ενώ οι υποστηρικτικές υπηρεσίες, αν και εξακολουθούν να κατατάσσονται ψηλά (45%), σημειώνουν σταδιακή πτώση τα τελευταία χρόνια. Οι βασικότεροι λόγοι για τη δημιουργία νέων ή την επέκταση υφιστάμενων δραστηριοτήτων αποτελούν η πρόσβαση σε νέες αγορές και πελάτες (44%) και η βελτιστοποίηση των λειτουργιών και των εφοδιαστικών αλυσίδων (41%).

Η ενισχυμένη πρόθεση για επενδύσεις συνοδεύεται από μια σταθερά θετική εικόνα για τη χώρα. Το 58% των συμμετεχόντων δηλώνουν ότι η άποψή τους για την Ελλάδα ως τόπος ανάπτυξης ή επέκτασης επιχειρηματικών δραστηριοτήτων έχει βελτιωθεί κατά τον τελευταίο χρόνο και 68% αναμένουν περαιτέρω βελτίωση της ελκυστικότητάς της μέσα στην επόμενη τριετία. Παράλληλα, 82% θεωρούν αποτελεσματική την πολιτική της χώρας για την προσέλκυση διεθνών επενδυτών, ενώ μόλις 22% δηλώνουν ότι έχουν αναβάλει, ακυρώσει η περιορίσει τα επενδυτικά τους σχέδια στη χώρα τους τελευταίους 12 μήνες.

Σε ερώτηση για τα συγκριτικά πλεονεκτήματα και τα σημεία προς βελτίωση της Ελλάδας ως επενδυτικού προορισμού, η γεωγραφική θέση, η ποιότητα ζωής και η πολιτική σταθερότητα αναδεικνύονται ως βασικοί παράγοντες έλξης. Αντίθετα, το ρυθμιστικό περιβάλλον, το επίπεδο της καινοτομίας και της έρευνας και ανάπτυξης και το κόστος της ενέργειας αναγνωρίζονται ως προκλήσεις.

Επιπλέον, οι επενδυτές αναγνωρίζουν ότι τα τελευταία τρία χρόνια η προσέγγιση της Ελλάδας στα δεδομένα και την τεχνολογία (67%), την καινοτομία (62%) και το AI (60%) έχει επηρεάσει θετικά την ελκυστικότητά της ως επενδυτικού προορισμού. Παρ’ όλα αυτά, ο θετικός αντίκτυπος από την προσέγγιση στο φορολογικό περιβάλλον (45%) και την αγορά εργασίας (40%) παραμένει σε πιο χαμηλά επίπεδα, αναδεικνύοντας τα περιθώρια για περαιτέρω βελτίωση σε αυτά τα δύο κρίσιμα πεδία.

Σε μια περίοδο υποχώρησης των ΑΞΕ στην Ευρώπη, η Ελλάδα προσελκύει περισσότερα greenfield έργα, καταγράφει ιστορικά υψηλή επενδυτική πρόθεση και ενισχύει την εικόνα της ως ένας πιο ελκυστικός επενδυτικός προορισμός. Η διατήρηση αυτής της δυναμικής, όμως, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα της χώρας να επιταχύνει τη μεταρρυθμιστική της πορεία και να ενισχύσει τα στοιχεία εκείνα που μπορούν να δημιουργήσουν μακροπρόθεσμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Οι επενδυτές τοποθετούν στις πρώτες θέσεις των αναγκαίων παρεμβάσεων για να διατηρήσει η Ελλάδα την ανταγωνιστική της θέση στην παγκόσμια οικονομία τη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος και των δεξιοτήτων και τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε ταλέντο (30%), την υποστήριξη στρατηγικών κλάδων, όπως το cleantech, το AI, την άμυνα και την τεχνολογία (30%), καθώς και τις επενδύσεις σε μεγάλα έργα υποδομών (26%). Παράλληλα, αναδεικνύουν ως βασικούς κλάδους προτεραιότητας για τη μελλοντική οικονομική ανάπτυξη της χώρας την ενέργεια και τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (36%), τον κλάδο μεταφορών (34%) και τον τουρισμό (30%).

Με βάση τα ευρήματα και την εμπειρία των ομάδων της EY, η EY Attractiveness Survey Ελλάδα 2026 παρουσιάζει στοχευμένες προτάσεις για οκτώ θεματικούς άξονες. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η επιτάχυνση της υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης, η προώθηση της αμυντικής βιομηχανίας και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του φορολογικού περιβάλλοντος – παρεμβάσεις που μπορούν να ενισχύσουν τη θέση της Ελλάδας ως ενός πιο ανταγωνιστικού και ανθεκτικού επενδυτικού προορισμού.