Έμμεσες και άμεσες χρηματοδοτήσεις: Εργαλεία για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας

Η Ελλάδα, έπειτα από μια παρατεταμένη περίοδο οικονομικής κρίσης, καλείται να χαράξει πορεία σταθερής και βιώσιμης ανάπτυξης. Στο επίκεντρο βρίσκονται σημαντικά ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία που, με στοχευμένη αξιοποίηση, δημιουργούν ουσιαστικές προοπτικές για επιχειρήσεις κάθε κλίμακας. Γι’ αυτό, η εξειδικευμένη πληροφόρηση και η στρατηγική καθοδήγηση αποτελούν το «κλειδί», καθώς μπορούν να μετατρέψουν τις ευκαιρίες σε πραγματική, μετρήσιμη ανάπτυξη.

Μετά από μία υπερδεκαετή περίοδο ύφεσης, όπου το πάγιο δυναμικό του ιδιωτικού και δημοσίου τομέα συρρικνώθηκε, δημιουργώντας σημαντικό αναπτυξιακό κενό, η Ελλάδα σήμερα καλείται να καταφέρει να κάνει ένα δυναμικό “comeback”. Ήδη, η χώρα επανέρχεται δυναμικά σε μία τροχιά ανάπτυξης με σταθερούς ρυθμούς, με στόχο να καλύψει την απόσταση με τους ευρωπαίους εταίρους μας.

Η βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών της ελληνικής οικονομίας, η πολιτική σταθερότητα, η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και η θετική άποψη των διεθνών επενδυτών για την ελκυστικότητα της Ελλάδας ως επενδυτικού προορισμού - όπως καταγράφεται και μέσα από τη σειρά ερευνών της ΕΥ, Attractiveness Survey Ελλάδα - δημιουργούν, σήμερα, τις προϋποθέσεις για την ανάκαμψη και τον μετασχηματισμό της οικονομίας.

Για να υποστηρίξει αυτή την προσπάθεια, η χώρα έχει στη διάθεσή της, για πρώτη φορά, ένα εύρος άμεσων και έμμεσων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων (Direct & Indirect EU Funding), αλλά και σοβαρές εγχώριες πολιτικές προσέλκυσης και υποστήριξης επενδύσεων όπως ο Αναπτυξιακός Νόμος, που αφορούν κρίσιμους στόχους πολιτικής, όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η ενεργειακή μετάβαση, αλλά και το πρόγραμμα της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας για τη μεγέθυνση των ελληνικών μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ).

Στην ΕΥ, μέσα από την καθημερινή μας συνεργασία με επιχειρήσεις και οργανισμούς, διαπιστώνουμε ότι υπάρχει ένα «κενό» εξειδικευμένης ενημέρωσης, ειδικά ως προς τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, ενώ συγχρόνως, διαιωνίζονται οι «μύθοι» και οι στρεβλές αντιλήψεις γύρω από τα χρηματοδοτικά εργαλεία.

Συγκεκριμένα, τα ευρωπαϊκά προγράμματα άμεσης χρηματοδότησης δεν έχουν τύχει ευρείας χρήσης και παρέμειναν για πολλά χρόνια «εκτός των radar» της πλειοψηφίας των ελληνικών επιχειρήσεων - γεγονός που ανέδειξε και η έρευνα της ΕΥ και του ΙΟΒΕ (2023) - παρότι απευθύνονται σε όλες τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους, και υποστηρίζουν κάθε είδους έργα, που σχετίζονται με τομείς όπως ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η κλιματική αλλαγή, κ.ά.

Και αυτό συμβαίνει, ενώ οι άμεσες χρηματοδοτήσεις έχουν τη μορφή επιδοτήσεων σε ποσοστό άνω του 50%-60% και, παράλληλα, έχουν τη δυνατότητα να συνδυαστούν με άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής - έμμεσα και άμεσα (blended funding) - καθώς δεν υπόκεινται στον Γενικό Απαλλακτικό Κανόνα.

Σήμερα, εργαλεία όπως το Connecting Europe Facility (CEF), το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund ), το Ταμείο Εκσυγχρονισμού (Modernization Fund), και προγράμματα όπως το Horizon Europe 2021-2027, το Life κ.τ.λ., προσφέρουν αρκετές και ευέλικτες επιλογές άμεσης χρηματοδότησης στις ελληνικές επιχειρήσεις.

Υπάρχουν πρακτικά “success stories" αξιοποίησης των ανωτέρω εργαλείων στην ελληνική αγορά, τα οποία γνωρίζουμε καλά στην ΕΥ. Το 2023, μάλιστα, είχαμε τη χαρά να υποστηρίξουμε ως σύμβουλοι, τις δύο πρώτες ελληνικές εταιρείες που εξασφάλισαν χρηματοδοτήσεις από το Ταμείο Καινοτομίας - η πρώτη αφορούσε επιδότηση €127 εκατ. σε μεγάλο ελληνικό ενεργειακό όμιλο, για την ανάπτυξη καινοτόμου μονάδας πράσινης τεχνολογίας, και η δεύτερη αφορούσε επιδότηση €124 εκατ. σε μονάδα παραγωγής μεγάλης τσιμεντοβιομηχανίας, για τη δέσμευση και μεταφορά εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Ένα ακόμη σημαντικό ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο είναι ο επιδοτούμενος δανεισμός μέσω του ΤΑΑ, καθώς η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες που συμπεριέλαβαν και δανειακά εργαλεία στο πρόγραμμα του Ταμείου. Η απόφαση αυτή αποδείχθηκε εξαιρετικά εύστοχη, καθώς, λόγω του χαμηλού επιτοκίου και των απλών διαδικασιών του (λιγότερη γραφειοκρατία από τις επιχορηγήσεις και χωρίς να μεσολαβεί το κράτος στη διαδικασία αίτησης αξιολόγησης), αποτελεί μία πολύ χρήσιμη επιλογή για τις επιχειρήσεις. Οι διαθέσιμοι πόροι, οι οποίοι διοχετεύονται μέσω των τραπεζών, της EBRD και της ΕΙΒ, υπερβαίνουν τα €12 δισ. και αναμένονται να προστεθούν €5 δισ. από το πρόγραμμα RePowerEU.

Εκτός από την αμεσότητα και τη διαφάνεια της διαδικασίας, τα οφέλη αυτού του χρηματοδοτικού εργαλείου είναι πολλά και ουσιαστικά, καθώς παρέχεται η δυνατότητα επιδοτούμενου επιτοκίου για επενδύσεις που αφορούν τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την πράσινη μετάβαση, την εξωστρέφεια, την καινοτομία και τη μεγέθυνση. Σε μια εποχή αυξανόμενων επιτοκίων αγοράς, το επιτόκιο ορίζεται σε 1% για μεγάλες επιχειρήσεις, και 0,35% για τις ΜμΕ, «κλειδωμένο» για περίοδο 15-20 ετών. Η δανειοδότηση μπορεί, επίσης, να καλύπτει το κεφάλαιο κίνησης, τον ΦΠΑ, καθώς και άλλα κόστη που σχετίζονται με το έργο.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι το εργαλείο αυτό απευθύνεται σε όλες τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους, καταρρίπτοντας στην πράξη τον μύθο ότι τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία δεν είναι αξιοποιήσιμα από τις ελληνικές ΜμΕ, οι οποίες και αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας - πολλές, μάλιστα, μέλη του ΕΒΕΑ -.

Σε μία εποχή όπου οι επιλογές είναι πολλές και οι πληροφορίες βρίσκονται «ατάκτως ερριμμένες», ένας εξειδικευμένος σύμβουλος μπορεί να προσφέρει σαφήνεια, σταθερότητα και έγκυρη ενημέρωση για τη σωστή επιλογή και τον συνδυασμό των κατάλληλων χρηματοδοτικών σχημάτων και εργαλείων. Για αυτόν τον σκοπό, στην ΕΥ έχουμε υιοθετήσει μία ολιστική προσέγγιση στη συμβουλευτική για επενδύσεις, με ομάδες συμβούλων εξειδικευμένες στις άμεσες ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, καθώς και στην υποστήριξη επιδοτούμενων δανείων του ΤΑΑ, καθώς και στην υποστήριξη για στρατηγικές και εμβληματικές επενδύσεις μέσω του Enterprise Greece. Έτσι, υποστηρίζουμε τις επιχειρήσεις μας σε όλο τον κύκλο ζωής των προγραμμάτων – από την αίτηση έως την υλοποίηση – αναλύοντας το επενδυτικό πλάνο τους και προτείνοντας τον βέλτιστο συνδυασμό πηγών χρηματοδότησης, μειώνοντας τη συμμετοχή των ιδίων κεφαλαίων και του ακριβού τραπεζικού δανεισμού, και συνδυάζοντας κεφάλαια από επιχορηγήσεις (grants), επιδοτούμενο δανεισμό, αλλά και φορολογικά και άλλα κίνητρα.

Βρισκόμαστε σήμερα μπροστά σε μία μοναδική συγκυρία - όμως, το παράθυρο ευκαιρίας δε θα μείνει για πάντα ανοικτό, δεδομένου ότι κάποια από αυτά τα εργαλεία, όπως το ΤΑΑ, έχουν συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα υλοποίησης. Τώρα είναι η ώρα να διαμορφώσουμε το μέλλον της χώρας με αυτοπεποίθηση, αναβαθμίζοντάς τη σε μία Ελλάδα ψηφιακή, καινοτόμα και πιο βιώσιμη.

*Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΒΕΑ» την 1η Οκτωβρίου 2024.