Δασμοί ΗΠΑ: Ανατρεπτική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου

Στις 20 Φεβρουαρίου 2026, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε - κατά πλειοψηφία - ότι ο Νόμος περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης («IEEPA») δεν παρέχει στον Πρόεδρο Τραμπ την εξουσία να επιβάλει δασμούς, ακυρώνοντας έτσι τα δασμολογικά μέτρα που είχαν επιβληθεί το 2025. Σημειώνεται ότι το Δικαστήριο δεν απεφάνθη επί του δικαιώματος επιστροφής των καταβληθέντων δασμών, παραπέμποντας το ζήτημα στις κατώτερες δικαστικές αρχές. Παράλληλα, η κυβέρνηση των ΗΠΑ, στις 24 Φεβρουαρίου 2026, ενεργοποίησε προσωρινό, επιπρόσθετο δασμό 10% στις εισαγωγές προς τις ΗΠΑ, δυνάμει του Άρθρου 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974 («Section 122 Trade Act of 1974»), κατόπιν σχετικής Προεδρικής Διακήρυξης («Proclamation»). Η περίοδος που ακολουθεί αναμένεται να είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, με ταχείες μεταβολές στα εμπορικά μέτρα και σημαντικές οικονομικές συνέπειες για τις επιχειρήσεις. Ειδικότερα::

Τελευταίες Εξελίξεις

• Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ εξέτασε δύο συνεκδικασθείσες υποθέσεις (Learning Resources Inc., et al. v. Trump και Trump v. V.O.S. Selections Inc., et al.), οι οποίες αμφισβήτησαν δασμούς που είχε επιβάλει ο Πρόεδρος Τραμπ, στηριζόμενος στο Νόμο περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης («IEEPA»).
• Κατώτερα δικαστήρια είχαν ήδη κρίνει ότι ο ως άνω Νόμος δεν παρέχει στον Αμερικανό Πρόεδρο εξουσία επιβολής δασμών, θέση που επιβεβαίωσε τελικά το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ στις 20 Φεβρουαρίου 2026, ακυρώνοντας τις σχετικές προεδρικές ενέργειες.

Η Απόφαση     

• Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε ότι ο Νόμος περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης («IEEPA») δεν παρέχει στον Πρόεδρο Τραμπ εξουσία επιβολής δασμών, σημειώνοντας ότι το Σύνταγμα αναγνωρίζει στο Κογκρέσο - και όχι στην εκτελεστική εξουσία - την εν λόγω αρμοδιότητα.
• Ο ανωτέρω Νόμος περιορίζεται σε συγκεκριμένες εξουσίες (π.χ., απαγόρευση, ρύθμιση ή παρεμπόδιση εισαγωγών), χωρίς πρόβλεψη για δυνατότητα επιβολής δασμολογικών επιβαρύνσεων.
• Τέλος, η πλειοψηφία επεσήμανε ότι δεν υφίσταται σιωπηρή ανάθεση φορολογικής εξουσίας χωρίς ρητή νομοθετική διατύπωση, ούτε υπάρχει σχετικό ιστορικό προηγούμενο στην πενηνταετή εφαρμογή του Νόμου. 

Δικαίωμα Επιστροφής

• Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ δεν απεφάνθη επί του δικαιώματος επιστροφής των δασμών που καταβλήθηκαν από το Φεβρουάριο 2025 έως σήμερα, δυνάμει του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης («IEEPA»), παραπέμποντας το θέμα στα κατώτερα δικαστήρια.
• Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Αμερικανικής Υπηρεσίας Τελωνείων και Προστασίας Συνόρων («US Customs and Border Protection (CBP)»), τα συνολικά ποσά που εισπράχθηκαν ανήλθαν σε περίπου 170 δισ. USD για τα έτη 2025 και 2026.
• Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνεται ότι αναμένονται περαιτέρω διευκρινίσεις από τις αρμόδιες αρχές των ΗΠΑ σχετικά με τη διαδικασία διεκδίκησης επιστροφών.

Αντίδραση Αμερικανικής Κυβέρνησης

• Ως απάντηση στην απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ έθεσε σε ισχύ, στις 24 Φεβρουαρίου 2026, προσωρινό, επιπρόσθετο δασμό 10% στις εισαγωγές προς τις ΗΠΑ, δυνάμει του Άρθρου 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974 («Section 122 Trade Act of 1974»), κατόπιν σχετικής Προεδρικής Διακήρυξης («Proclamation»).
• Ο ως άνω δασμός θα ισχύσει για 150 ημέρες, έως τις 24 Ιουλίου 2026, εκτός εάν τροποποιηθεί ή παραταθεί από το Κογκρέσο.
• Συνεπώς, για προϊόντα από την ΕΕ ο έως τώρα ισχύων δασμός 15% αυξάνεται πλέον σε 25%.
• Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι ο ανωτέρω επιπρόσθετος, οριζόντιος δασμός 10% δεν εφαρμόζεται για τις κατηγορίες προϊόντων που υπάγονται στο Κεφάλαιο 232 του Νόμου περί Διεύρυνσης του Εμπορίου των ΗΠΑ («Trade Expansion Act»), όπως, χάλυβας, αλουμίνιο, οχήματα και μέρη αυτών, καθώς και για κατηγορίες προϊόντων που τελούν ακόμη υπό διερεύνηση βάσει της ανωτέρω διάταξης, όπως φαρμακευτικά και προϊόντα ιατρικού εξοπλισμού, αεροναυπηγικά προϊόντα, κτλ.).

Σημεία προς αξιολόγηση από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις
Ενόψει των ανωτέρω, ορισμένες σκόπιμες ενέργειες για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις περιλαμβάνουν:

• Ολοκληρωμένη χαρτογράφηση δεδομένων εισαγωγών και δασμών, με συγκέντρωση των σχετικών στοιχείων, ώστε οι επιχειρήσεις να είναι πλήρως προετοιμασμένες για ενδεχόμενες μελλοντικές αξιώσεις επιστροφής.
• Αναζήτηση εξειδικευμένων συμβουλών και καθοδήγησης για την αντιμετώπιση σχετικών αμφισβητήσεων με τις Αμερικανικές Τελωνειακές Αρχές, όπως και για την υποστήριξη τυχόν αιτημάτων επιστροφής δασμών.