Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (ΜΣΠΑ) – Νέες οδηγίες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε πρόσφατα νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την οριστική φάση εφαρμογής του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (ΜΣΠΑ) από 01/01/2026. Οι οδηγίες αποσαφηνίζουν τον ρόλο και τις υποχρεώσεις των παραγωγών εκτός ΕΕ, Αδειοδοτημένων Διασαφιστών ΜΣΠΑ, και διαπιστευμένων ελεγκτών. Παράλληλα, εξειδικεύουν κρίσιμες πτυχές που αφορούν την παρακολούθηση, τον υπολογισμό, την επαλήθευση και τη δήλωση των ενσωματωμένων εκπομπών. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί την είσοδο σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων συμμόρφωσης, όπου η αξιοπιστία και η επαλήθευση των δεδομένων εκπομπών καθίστανται καθοριστικοί παράγοντες για τις επιχειρήσεις που εισάγουν καλυπτόμενα αγαθά στην ΕΕ. 

1. Σχέδιο παρακολούθησης - Επαλήθευση εκπομπών 

• Κεντρικό στοιχείο των νέων οδηγιών αποτελεί το Σχέδιο Παρακολούθησης Εκπομπών («Monitoring Plan»), το οποίο τηρείται από τον παραγωγό εκτός ΕΕ και αποτυπώνει τη μεθοδολογία υπολογισμού των ενσωματωμένων εκπομπών και τις διαδικασίες συλλογής των σχετικών δεδομένων.
• Διευκρινίζεται ότι η επαλήθευση απαιτείται μόνο όταν χρησιμοποιούνται πραγματικά δεδομένα εκπομπών έναντι προκαθορισμένων τιμών και διενεργείται σε επίπεδο παραγωγού από διαπιστευμένο ελεγκτή ΜΣΠΑ.
• Υπεύθυνος έναντι των αρμόδιων Αρχών για την ορθότητα της Δήλωσης ΜΣΠΑ παραμένει, σε κάθε περίπτωση, ο Αδειοδοτημένος Διασαφιστής ΜΣΠΑ.
• Η δημοσίευση των πρώτων καταλόγων διαπιστευμένων ελεγκτών ΜΣΠΑ από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης («ΕΣΥΔ») αναμένεται το προσεχές διάστημα.
• Επί του παρόντος, το «ΕΣΥΔ» δέχεται αιτήσεις από φορείς εγκατεστημένους εντός ΕΕ, ενώ αναμένεται σύντομα η επέκταση της σχετικής διαδικασίας και σε φορείς εγκατεστημένους εκτός ΕΕ. 
   

2. Αγορά Πιστοποιητικών ΜΣΠΑ

• Κατά τη διάρκεια του 2026 δεν προβλέπεται υποχρέωση αγοράς Πιστοποιητικών ΜΣΠΑ για τους Αδειοδοτημένους Διασαφιστές.
• Συνεπώς, για το 2026, η έμφαση μετατοπίζεται στη συλλογή και παρακολούθηση των δεδομένων εκπομπών που θα χρησιμοποιηθούν για την πρώτη ετήσια Δήλωση ΜΣΠΑ (με προθεσμία υποβολής έως 30 Σεπτεμβρίου 2027).
• Αντίθετα, από την 1η Φεβρουαρίου 2027 θα ξεκινήσει η αγορά Πιστοποιητικών ΜΣΠΑ, μέσω της Κοινής Κεντρικής Πλατφόρμας («CCP»), τόσο για την κάλυψη των εκπομπών που ενσωματώνονται στις εισαγωγές του 2026 όσο και για τις τρέχουσες εισαγωγές του 2027.
• Παράλληλα, οι Αδειοδοτημένοι Διασαφιστές ΜΣΠΑ θα πρέπει, από το 2027 και εφεξής, να διατηρούν στο Μητρώο ΜΣΠΑ επαρκή αριθμό Πιστοποιητικών,  σύμφωνα με τις προβλεπόμενες τριμηνιαίες απαιτήσεις συμμόρφωσης.
• Η περίοδος 2026-2027 σηματοδοτεί την είσοδο στον πρώτο πλήρη κύκλο συμμόρφωσης του Μηχανισμού, με σημαντικά ορόσημα: (i) τη λειτουργία της Κοινής Κεντρικής Πλατφόρμας («CCP»), (ii) την εγγραφή των διαπιστευμένων ελεγκτών στο Μητρώο ΜΣΠΑ, (iii) την αγορά Πιστοποιητικών ΜΣΠΑ και (iv) την υποβολή της πρώτης ετήσιας Δήλωσης ΜΣΠΑ.
   

Σημεία προς αξιολόγηση από τις επιχειρήσεις

Ενόψει των ανωτέρω, είναι σκόπιμο οι επιχειρήσεις να εξετάσουν τα εξής:

• Την ετοιμότητα των παραγωγών και προμηθευτών τους εκτός ΕΕ να υποστηρίξουν τη συλλογή και τεκμηρίωση πραγματικών δεδομένων εκπομπών.
• Τη σκοπιμότητα χρήσης πραγματικών εκπομπών έναντι προκαθορισμένων τιμών, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις στο συνολικό κόστος συμμόρφωσης.
• Την ύπαρξη και επάρκεια Σχεδίου Παρακολούθησης Εκπομπών («Monitoring Plan») στις σχετικές εγκαταστάσεις παραγωγής.
• Την έγκαιρη προετοιμασία για τη διαδικασία επαλήθευσης και τη συνεργασία με διαπιστευμένους ελεγκτές ΜΣΠΑ.
• Τον αντίκτυπο της επικείμενης υποχρέωσης αγοράς Πιστοποιητικών ΜΣΠΑ στον προγραμματισμό και τη διαχείριση του σχετικού κόστους για την επιχείρηση.