Νέος Ενωσιακός Τελωνειακός Κώδικας - Κανονισμός (ΕΕ) 2026/2108

Στις 19 Σεπτεμβρίου 2026 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ ο Κανονισμός (ΕΕ) 2026/2108, με τον οποίο θεσπίζεται ο νέος Ενωσιακός Τελωνειακός Κώδικας με την σταδιακή κατάργηση του ισχύοντος. Η μεταρρύθμιση αποτελεί τη σημαντικότερη αναμόρφωση του ενωσιακού τελωνειακού πλαισίου των τελευταίων δεκαετιών σε τρεις βασικούς πυλώνες: (i) νέα μορφή συνεργασίας μεταξύ τελωνειακών Αρχών και επιχειρήσεων, (ii) εξυπνότερη προσέγγιση στη διενέργεια τελωνειακών ελέγχων, και (iii) νέο πλαίσιο για το ηλεκτρονικό εμπόριο.

Αν και ο Κανονισμός τέθηκε σε ισχύ στις 20 Σεπτεμβρίου 2026, η πλειονότητα των διατάξεών του θα εφαρμοστεί από τις 21 Σεπτεμβρίου 2027, οπότε και θα ξεκινήσει η σταδιακή μετάβαση στο νέο τελωνειακό κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ.

Συγκεκριμένα, τα σημαντικότερα σημεία της μεταρρύθμισης συνοψίζονται ως εξής:

Τελωνειακή Αρχή της ΕΕ  

• Από 20-09-2026, ξεκινά η σταδιακή σύσταση και οργανωτική ανάπτυξη της νέας Τελωνειακής Αρχής της ΕΕ («EU Customs Authority»), με έδρα στη Λιλ της Γαλλίας. Η Αρχή αναμένεται να αποτελέσει το κεντρικό όργανο συντονισμού των εθνικών Τελωνειακών Αρχών. 
• Η νέα Αρχή θα ενισχύσει την εναρμόνιση των τελωνειακών πρακτικών μεταξύ των κρατών-μελών, μέσω κοινών αναλύσεων κινδύνου, συντονισμένων ελέγχων και ενιαίας διαχείρισης τελωνειακών κρίσεων.

Τελωνειακός κόμβος δεδομένων της ΕΕ

• Κατά την περίοδο 2028-2034, θα αναπτυχθεί σταδιακά ο τελωνειακός κόμβος δεδομένων της ΕΕ («EU Customs Data Hub»), που θα συγκεντρώνει σε ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον τα τελωνειακά δεδομένα των οικονομικών φορέων. Πρόκειται, ίσως, για την πιο καινοτόμα διάσταση της μεταρρύθμισης, ενώ τα επιμέρους εθνικά συστήματα σταδιακά καταργούνται.
• Η χρήση κοινών δεδομένων, η αυξημένη διαλειτουργικότητα των συστημάτων και η αξιοποίηση προηγμένων εργαλείων ανάλυσης κινδύνου αναμένεται να μεταβάλουν ουσιαστικά τον τρόπο αλληλεπίδρασης των επιχειρήσεων με τις τελωνειακές Αρχές.
• Από 01-03-2031, η χρήση του τελωνειακού κόμβου δεδομένων της ΕΕ («EU Customs Data Hub») θα είναι προαιρετική, ενώ από 01-03-2034 υποχρεωτική για όλους τους οικονομικούς φορείς κατά την υπαγωγή εμπορευμάτων σε τελωνειακά καθεστώτα.

Νέος ορισμός εισαγωγέα

• Από 21-09-2027, εισάγεται για πρώτη φορά στον Ενωσιακό Τελωνειακό Κώδικα ορισμός του «εισαγωγέα», με στόχο το σαφέστερο προσδιορισμό του υπεύθυνου προσώπου έναντι των Αρχών.
• Οι υποχρεώσεις του εισαγωγέα επεκτείνονται πέραν της τελωνειακής νομοθεσίας υπό στενή έννοια (υποβολή δηλωτικών, καταβολή δασμών, τήρηση αρχείου, κτλ.), και καλύπτουν πλέον και τη συμμόρφωση με τη λοιπή ενωσιακή νομοθεσία που εφαρμόζεται από τις τελωνειακές Αρχές (π.χ., Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα («CBAM»), Κανονισμός Αποψίλωσης Δασών («EUDR») κ.λπ.).

Έμμεση τελωνειακή αντιπροσώπευση

• Από 21-09-2027, διευρύνεται σημαντικά και ο ρόλος και η ευθύνη του έμμεσου τελωνειακού αντιπροσώπου.
• Σε περιπτώσεις εισαγωγέα εγκατεστημένου εκτός ΕΕ, όπου απαιτείται ορισμός έμμεσου τελωνειακού αντιπροσώπου, αυτός καθίσταται πλέον και ο μόνος εισαγωγέας και υπέχει των συνολικών υποχρεώσεων συμμόρφωσης.
• Η εν λόγω εξέλιξη αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις σχέσεις επιχειρήσεων και τελωνειακών αντιπροσώπων, ιδίως ως προς τις συμβάσεις, την κατανομή ευθυνών, τη συλλογή δεδομένων, και το κόστος παρεχόμενων υπηρεσιών.

Εγκεκριμένοι Οικονομικοί Φορείς & Αξιόπιστοι και Ελεγμένοι («Trust and Check») Συναλλασσόμενοι

• Το καθεστώς του Εγκεκριμένου Οικονομικού Φορέα («AEO») διατηρείται, ενώ ενισχύονται οι απαιτήσεις διαρκούς παρακολούθησης της συμμόρφωσης των κατόχων του ανά τριετία. 
• Από 21-09-2027, ωστόσο, τίθεται σε ισχύ  η νέα ιδιότητα του “Αξιόπιστου και Ελεγμένου” («Trust and Check») Συναλλασσόμενου, με ορισμένες από τις σχετικές διευκολύνσεις να ενεργοποιούνται από 01-07-2028.
• Το νέο καθεστώς αναμένεται να αποτελέσει το βασικό μοντέλο συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων και τελωνειακών αρχών, παρέχοντας σημαντικές απλουστεύσεις σε φορείς με αυξημένο επίπεδο διαφάνειας και συμμόρφωσης.

Ηλεκτρονικό εμπόριο & εξ αποστάσεως πωλήσεις

• Από 21-09-2027, εισάγεται η έννοια του «εισαγωγέα για εξ αποστάσεως πωλήσεις», μεταφέροντας την ευθύνη συμμόρφωσης από τον τελικό καταναλωτή προς τους επαγγελματίες φορείς που συμμετέχουν στην αλυσίδα του ηλεκτρονικού εμπορίου.
• Υπό προϋποθέσεις, προμηθευτές και ηλεκτρονικές πλατφόρμες μπορεί να θεωρούνται οι ίδιοι εισαγωγείς, αναλαμβάνοντας τις αντίστοιχες τελωνειακές και λοιπές συναφείς υποχρεώσεις συμμόρφωσης.
• Aπό 01-07-2028, καθίσταται υποχρεωτική η χρήση του EU Customs Data Hub για εισαγωγές μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου.
• Η μεταρρύθμιση αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τα μοντέλα λειτουργίας των επιχειρήσεων ηλεκτρονικού εμπορίου, ιδίως ως προς τη διαχείριση δεδομένων, την παρακολούθηση της εφοδιαστικής αλυσίδας και την εκπλήρωση των σχετικών υποχρεώσεων συμμόρφωσης.

Ενωσιακό τέλος διεκπεραίωσης & νέο πλαίσιο κυρώσεων

• Θεσπίζεται νέο ενωσιακό τέλος διεκπεραίωσης για εμπορεύματα που τίθενται σε ελεύθερη κυκλοφορία στο πλαίσιο εξ αποστάσεως πωλήσεων, με έναρξη εφαρμογής δέκα (10) ημέρες μετά τη θέση σε ισχύ της σχετικής κατ' εξουσιοδότηση πράξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (εντός Νοεμβρίου 2026).
• Παράλληλα, εισάγεται εναρμονισμένο πλαίσιο κυρώσεων για συστηματικές παραβάσεις στο ηλεκτρονικό εμπόριο, το οποίο περιλαμβάνει τόσο χρηματικές κυρώσεις, όσο και περιορισμούς σε ειδικά τελωνειακά καθεστώτα και διευκολύνσεις.

Σημεία προς αξιολόγηση από τις επιχειρήσεις

Ενόψει των ανωτέρω, οι επιχειρήσεις καλούνται να εξετάσουν εγκαίρως:

• Τον αντίκτυπο της μεταρρύθμισης στο υφιστάμενο επιχειρηματικό και λειτουργικό μοντέλο τους.
• Την επάρκεια των υφιστάμενων συστημάτων, διαδικασιών και δομών διαχείρισης δεδομένων, λαμβάνοντας υπόψη τη σταδιακή μετάβαση σε ένα τελωνειακό περιβάλλον ενισχυμένης διασύνδεσης πληροφοριών.
• Την αξιολόγηση συμβατικών σχέσεων με προμηθευτές, πελάτες και τελωνειακούς αντιπροσώπους, ώστε να διασφαλιστεί η σαφής κατανομή ευθυνών και η συμμόρφωση με τις νέες απαιτήσεις του Κανονισμού.
• Την στρατηγική αξιοποίηση των καθεστώτων Εγκεκριμένου Οικονομικού Φορέα («AEO») και “Αξιόπιστου και Ελεγμένου” («Trust and Check») Συναλλασσόμενου, που αναμένεται να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στο νέο μοντέλο συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων και τελωνειακών Αρχών.
• Την προετοιμασία των αρμόδιων τμημάτων εντός της επιχείρησης για τη σταδιακή εφαρμογή των νέων ψηφιακών και κανονιστικών απαιτήσεων, καθώς και για το συνολικό μετασχηματισμό των τελωνειακών διαδικασιών έως το 2034.