Ο κλάδος του νερού στην Ελλάδα σε σημείο καμπής. Πώς θα περάσει στην επόμενη φάση ανάπτυξης;

Κατακερματισμός: ένα διαχρονικό πρόβλημα με σύγχρονες συνέπειες

Ένα από τα σταθερά χαρακτηριστικά του ελληνικού τομέα ύδρευσης παραμένει ο έντονος κατακερματισμός των φορέων διαχείρισης υδάτων. Σήμερα λειτουργούν 129 δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), περισσότεροι από 450 οργανισμοί άρδευσης και ένα ευρύ πλέγμα τοπικών φορέων διαχείρισης. Παράλληλα, οι δύο μεγαλύτεροι πάροχοι υπηρεσιών ύδρευσης εξυπηρετούν περίπου το 50% του ελληνικού πληθυσμού.

Η πολυδιάσπαση αυτή δεν αποτελεί απλώς οργανωτικό ζήτημα, αλλά λειτουργεί ως τροχοπέδη για την προσέλκυση κεφαλαίων, την υλοποίηση επενδύσεων και την επίτευξη οικονομιών κλίμακας, επιβραδύνοντας τον εκσυγχρονισμό του κλάδου.

Υποδομές υπό πίεση και απώλειες νερού

Ταυτόχρονα, τα υψηλά ποσοστά απώλειας νερού αναδεικνύουν ακόμη περισσότερο την ανάγκη για εκσυγχρονισμό και επενδύσεις. Με μέσες απώλειες της τάξης του 30%-40%, οι οποίες σε ορισμένα σημεία του δικτύου υπερβαίνουν ακόμη και το 50%, η συζήτηση δεν αφορά μόνο την εξοικονόμηση πόρων, αλλά και τη βελτίωση της αξιοπιστίας και της ανθεκτικότητας των υπηρεσιών.

Επιπλέον, η περιορισμένη αξιοποίηση πρακτικών επαναχρησιμοποίησης υδάτων (περίπου 2%) και η υψηλή εξάρτηση της άρδευσης από υπόγεια ύδατα (άνω του 70%), η οποία απορροφά και περίπου το 85% της συνολικής χρήσης νερού, υπογραμμίζουν την ανάγκη για κυκλικές λύσεις και καλύτερη διαχείριση, τόσο των φυσικών πόρων, όσο και της ζήτησης.

Νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για το νερό

Οι πρόσφατες θεσμικές αλλαγές σηματοδοτούν μια ουσιαστική στροφή. Η επέκταση των αρμοδιοτήτων της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) στις υπηρεσίες διαχείρισης υδάτων και η αυστηροποίηση των ευρωπαϊκών απαιτήσεων δημιουργούν ένα πιο ολοκληρωμένο και απαιτητικό πλαίσιο εποπτείας του κλάδου. Παράλληλα, οι νέες μεταρρυθμίσεις, που επιδιώκουν τη μείωση της πολυδιάσπασης των δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης, μεταβάλλουν τον τρόπο με τον οποίο οι φορείς ύδρευσης διαχειρίζονται τις λειτουργικές τους διαδικασίες, σχεδιάζουν επενδύσεις και επικοινωνούν με τους καταναλωτές.

Η μετάβαση αυτή δημιουργεί ένα πιο δομημένο πλαίσιο, αλλά, ταυτόχρονα, συνοδεύεται από αυξημένες απαιτήσεις εποπτείας, διαφάνειας και λογοδοσίας.

Η ενίσχυση της επενδυτικής δυναμικής στον κλάδο του νερού

Ο κλάδος του νερού αναδύεται, έτσι, ως τομέας με αυξανόμενο επενδυτικό ενδιαφέρον. Η EY-Parthenon εκτιμά ότι οι ανάγκες για μεσο-μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε υποδομές ύδατος ανέρχονται σε περίπου €10 δισ. Παράλληλα, τα ήδη δρομολογημένα επενδυτικά προγράμματα των δύο μεγαλύτερων επιχειρήσεων, που ανέρχονται σε περισσότερο από €3 δισ., λειτουργούν ως καταλύτες για τη συμμετοχή θεσμικών και στρατηγικών επενδυτών. Επιπλέον, η κινητοποίηση δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την υλοποίηση νέων επενδύσεων σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας του νερού.

Η δυναμική αυτή αποτυπώνεται και στην ενίσχυση της επενδυτικής εμπιστοσύνης, καθώς η συνδυασμένη χρηματιστηριακή αξία των δύο μεγαλύτερων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο αυξήθηκε από περίπου €0,75 δισ. στο τέλος του 2024, σε περίπου €1,25 δισ. τον Μάιο του 2026.

Το επόμενο βήμα για τον κλάδο του νερού

Καθώς ο τομέας των υδάτων εξελίσσεται, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι φορείς ύδρευσης καθίστανται ολοένα και πιο αλληλένδετες. Ο μετασχηματισμός του κλάδου δεν αφορά μόνο τις υποδομές, αλλά επεκτείνεται στον στρατηγικό και επιχειρησιακό σχεδιασμό, στη χρηματοδοτική στρατηγική, στην τιμολογιακή πολιτική, στη διακυβέρνηση, στον ψηφιακό μετασχηματισμό και στην αποτελεσματική επικοινωνία με τους ενδιαφερόμενους φορείς. Η επιτυχία αυτής της μετάβασης θα κριθεί, τόσο από την ανάπτυξη νέων υποδομών, όσο και από την ικανότητα σχεδιασμού, συντονισμού και αποτελεσματικής εκτέλεσης σε πολλαπλά επίπεδα.