Συμφωνία για το εμπόριο και τους δασμούς ανάμεσα σε ΕΕ και ΗΠΑ

Στις 27 Ιουλίου 2025 ανακοινώθηκε από το Λευκό Οίκο και την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η επίτευξη εμπορικής Συμφωνίας μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, που περιλαμβάνει δασμολογικές ρυθμίσεις, αλλά και άλλα εμπορικά μέτρα και συμφωνίες μεταξύ των μερών που σχετίζονται με την ενέργεια, τη σύσφιξη των εμπορικών σχέσεων, κτλ. Ειδικότερα: 

Δασμοί

• Παρά τις επιστολές Τράμπ για την πρόθεση επιβολής δασμών 30% στις εισαγωγές από την ΕΕ, τελικά οι δασμοί στις εισαγωγές αυτές, θα ανέρχονται σε 15% (επί του παρόντος, φαίνεται να τίθενται σε ισχύ από την 07.08.2025).
• Ο δασμός αυτός θα αποτελεί –κατά κανόνα– το ανώτατο όριο και θα καλύπτει τη μεγάλη πλειονότητα των εξαγωγών της ΕΕ προς τις ΗΠΑ, όπως φαρμακευτικά προϊόντα, αυτοκίνητα, ημιαγωγούς, κτλ.
• Πέραν των ανωτέρω, συμφωνήθηκε και η αμοιβαία κατάργηση δασμών για προϊόντα στρατηγικής σημασίας, όπως αεροσκάφη και εξαρτήματα, ορισμένα γενόσημα φάρμακα, ορισμένα αγροτικά προϊόντα, κρίσιμες πρώτες ύλες, κτλ. 
• Όσον αφορά το χάλυβα και το αλουμίνιο, σύμφωνα με το Λευκό Οίκο, φαίνεται να διατηρείται από πλευράς ΗΠΑ ο δασμός 50%, ενώ αντίθετα, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Προέδρου της Επιτροπής, οι δασμοί αναμένεται να μειωθούν εφαρμόζοντας σύστημα ποσοστώσεων, με κύριο σκοπό  την αντιμετώπιση της παγκόσμιας υπερπαραγωγής και την προώθηση του δίκαιου ανταγωνισμού.
• Ακόμη, στις 30 Ιουλίου ο Πρόεδρος των ΗΠΑ υπέγραψε διακήρυξη για άμεση επιβολή δασμού 50% σε όλες τις εισαγωγές χαλκού (συμπεριλαμβανο-μένης και της ΕΕ).
• Τέλος, κατά τη Συμφωνία κύριος στόχος αποτελεί ο καθορισμός ισχυρών κανόνων καταγωγής των αγαθών και η συμμόρφωση με αυτούς, για να διασφαλιστεί ότι τα οφέλη της εν λόγω Συμφωνίας θα καρπώνονται από τις ΗΠΑ και ΕΕ, και όχι από τρίτες χώρες.

Άλλα μέτρα και συμφωνίες

Πέραν των ανωτέρω που άπτονται μέτρων της τελωνειακής και δασμολογικής πολιτικής, διακηρύσσονται στη Συμφωνία μέτρα και ενέργειες με κύριο σκοπό την απελευθέρωση του εμπορίου μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ και την τόνωση της συνεργασίας μεταξύ των μερών. Ενδεικτικά:

• Προβλέπεται δέσμευση της ΕΕ για τη μείωση/εξάλειψη της γραφειοκρατίας που συναντούν Αμερικανοί εξαγωγείς (ιδίως μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις) κατά την αποστολή εμπορευμάτων στην ΕΕ.
• Συνεργασία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ για την απλοποίηση των απαιτήσεων για υγειονομικά πιστοποιητικά για το χοιρινό και τα γαλακτοκομικά προϊόντα των ΗΠΑ.
• Δέσμευση των μερών για τη μείωση των εμποδίων για το ψηφιακό εμπόριο, αλλά και ειδική πρόβλεψη για την ΕΕ να μη διατηρήσει ή υιοθετήσει στο μέλλον τέλη χρήσης δικτύου.
• Τέλος, διακηρύσσονται περαιτέρω στόχοι και δεσμεύσεις, όπως για την εντονότερη συνεργασία στον τομέα της ενέργειας (αυξημένες αγορές από ΕΕ ενεργειακών προϊόντων των ΗΠΑ, όπως LNG, πετρέλαιο), αλλά και στην Τεχνολογία & Τεχνητή Νοημοσύνη (χρήση αμερικανικών τσιπ τεχνητής νοημοσύνης).

Επόμενα βήματα

Παρά την καταρχήν επίτευξη συμφωνίας μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, αυτή περισσότερο οριοθετεί το πλαίσιο στο οποίο τίθεται πλέον κανονιστικά η (εμπορική) σχέση μεταξύ των μερών, παρά ορίζει με λεπτομέρεια κάθε πτυχή της σχέσης αυτής.

Απαιτείται να ακολουθήσουν τα νομοθετικά εργαλεία και από τις δύο πλευρές για τον καθορισμό των συγκεκριμένων δασμολογικών συντελεστών ή έστω εύρους αυτών, και λοιπών παραμέτρων.

Συγκρίνοντας τις ανακοινώσεις από ΕΕ και ΗΠΑ, φαίνεται πως οι δύο πλευρές δίνουν διαφορετικό περιεχόμενο σε μέτρα της Συμφωνίας (π.χ. ύψος δασμών επί χάλυβα/αλουμινίου), ενώ η Συμφωνία συναντά ήδη σθεναρή αντίσταση στο εσωτερικό της ΕΕ, και κυρίως από τη Γαλλία.

Συνεπώς, εξακολουθεί να απαιτείται από τις επιχειρήσεις η υιοθέτηση μιας ολιστικής προσέγγισης για την αντιμετώπιση των εξελίξεων κατά μήκος όλης της αλυσίδας αξίας και εφοδιασμού των επιχειρήσεων. Ενδεικτικά, κάποιες σκόπιμες ενέργειες για τις επιχειρήσεις περιλαμβάνουν:

• τη διακρίβωση της δασμολογικής κλάσης (ΔΚ) των εισαγόμενων και εξαγόμενων αγαθών για την υπαγωγή τους στους ορθούς δασμούς και μέτρα, ώστε να προσδιοριστεί αντίστοιχα και το εύρος της έκθεσης στις αλλαγές.
• την αξιοποίηση τελωνειακών διαδικασιών και κανόνων, αλλά και ειδικών τελωνειακών καθεστώτων και Συμφωνιών Ελεύθερου Εμπορίου για την αναστολή ή και απαλλαγή από την καταβολή δασμών και φόρων, συμπεριλαμβανομένου του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) και των αντίστοιχων φόρων που ισχύουν εκτός ΕΕ.
• την εκτίμηση της οικονομικής επίδρασης στην εφοδιαστική αλυσίδα και τη λήψη των απαραίτητων ενεργειών για τον περιορισμό του συναφούς κόστους με την επανεξέταση της διάρθρωσης της εφοδιαστικής αλυσίδας, της στρατηγικής αγορών, του προγραμματισμού παραγωγής κλπ.
• την επανεξέταση της διάρθρωσης των εξαγωγών/εισαγωγών, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική επιβάρυνση, λόγω των υψηλότερων δασμών, αλλά και τη διοικητική επιβάρυνση για τη συμμόρφωση με τις απαιτούμενες διαδικασίες, συμπεριλαμβανόμενων των δηλωτικών υποχρεώσεων και τυχόν λοιπών απαιτήσεων και περιορισμών ανά χώρα / αγορά. 
• τον προσδιορισμό των υπευθύνων εντός του οργανισμού για την παρακολούθηση των εξελίξεων και την προαγωγή της διατμηματικής συνεργασίας, της οργανωτικής ετοιμότητας και ευελιξίας για τη διαχείριση των επαναλαμβανόμενων αλλαγών.