Tin nhanh Hải quan & Thương mại Quốc tế | Tháng 3 năm 2026 | Hướng dẫn mới nhất của Cục Hải quan Việt Nam về triển khai thực hiện Thông tư 121/2025/TT-BTC

Thông tư 121/2025/TT BTC (Thông tư 121) đã quy định nhiều thay đổi quan trọng liên quan đến thủ tục hải quan và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2026. Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển tiếp, Cục Hải quan đã ban hành Công văn số 8444/CHQ GSQL ngày 2 tháng 2 năm 2026 (Công văn 8444) và Công văn số 11811/CHQ-GSQL ngày 12 tháng 2 năm 2026 (Công văn 11811) giải đáp một số vướng mắc của các cơ quan liên quan trong quá trình triển khai thực hiện Thông tư 121.

Dưới đây là một số hướng dẫn đáng chú ý được đề cập trong Công văn 8444 và Công văn 11811:

1. Yêu cầu về báo cáo quyết toán (BCQT) của năm tài chính 2025

Thông tư 121 có điều chỉnh một số nội dung của các biểu mẫu BCQT hàng năm và các điều chỉnh này có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2026. Công văn 8444 nêu rõ việc lựa chọn biểu mẫu BCQT sẽ phụ thuộc vào thời điểm kết thúc năm tài chính của doanh nghiệp, cụ thể:

• Năm tài chính 2025 kết thúc trước ngày ngày 1 tháng 2 năm 2026 (ví dụ: ngày 31 tháng 12 năm 2025): biểu mẫu BCQT tiếp tục áp dụng theo Thông tư số 38/2015/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư số 39/2018/TT-BTC).
• Năm tài chính 2025 kết thúc sau ngày 1 tháng 2 năm 2026 (ví dụ: ngày 31 tháng 3 năm 2026): biểu mẫu BCQT sẽ được áp dụng theo Thông tư 121.

2. Thông báo tiêu hủy gửi cơ quan Hải quan

Thông tư 121 quy định doanh nghiệp sử dụng Mẫu 18b/THHH/GSQL để thông báo cho cơ quan hải quan về việc tiêu hủy nguyên liệu, vật tư, bán thành phẩm, thành phẩm, máy móc, thiết bị, phế liệu và phế phẩm. Công văn 8444 làm rõ cách thức nộp Mẫu 18b/THHH/GSQL có thể thông qua thư điện tử hoặc bản giấy cho Hải quan quản lý doanh nghiệp.

Cơ quan hải quan sẽ cấp số tiếp nhận để phục vụ công tác quản lý hải quan trong suốt quá trình tiêu hủy.

3. Các trường hợp doanh nghiệp chế xuất (DNCX) được lựa chọn không thực hiện thủ tục hải quan

Công văn 8444 hướng dẫn cụ thể hai trường hợp DNCX được lựa chọn không thủ tục hải quan. Do đó, tổng cộng có ba trường hợp DNCX được lựa chọn không hiện thủ tục hải quan như sau:

• Vật liệu xây dựng, văn phòng phẩm, lương thực, thực phẩm và hàng tiêu dùng có nguồn gốc từ thị trường nội địa Việt Nam nhằm xây dựng công trình, phục vụ cho điều hành bộ máy văn phòng và sinh hoạt hằng ngày của người lao động làm việc tại DNCX theo điểm b, khoản 4, điều 26 Nghị định 35/2022/NĐ-CP.
• Hàng hóa đưa vào hoặc đưa ra khỏi DNCX để phục vụ việc kiểm tra, kiểm định, kiểm nghiệm, phân loại hoặc các hoạt động nghiên cứu và phát triển.
• Hàng hóa được luân chuyển hoặc điều chuyển:
  • Giữa các nhà máy hoặc kho lưu giữ trong nội bộ của một DNCX (cùng mã số thuế).
  • Giữa DNCX và các chi nhánh phụ thuộc. Các chi nhánh độc lập này không được DNCX ủy quyền đăng ký tờ khai hải quan.

Trường hợp DNCX và đối tác cùng lựa chọn không đăng ký tờ khai hải quan thì phải thông báo bằng văn bản (chỉ thông báo một lần theo hợp đồng, phụ lục hợp đồng, đơn hàng, hoặc lệnh điều chuyển, luân chuyển) cho hải quan quản lý DNCX trước khi đưa hàng hoá vào, ra DNCX. 

Ngoài ra, Công văn 8444 cũng đã làm rõ cơ chế chuyển tiếp cụ thể cho quy định này. Nếu DNCX đã đưa hàng hóa vào doanh nghiệp nội địa (hoặc ngược lại) trước ngày 1 tháng 2 năm 2026 và hai bên lựa chọn không thực hiện thủ tục hải quan, thì khi hàng hóa được trả lại sau ngày 1 tháng 2 năm 2026 sẽ được tiếp tục được lựa chọn không làm thủ tục hải quan.

4. Giao dịch giữa DNCX và doanh nghiệp ưu tiên (DNƯT)

Thông tư 121 cho phép DNCX là DNƯT khi có giao dịch mua bán, gia công, cho thuê hoặc mượn hàng hóa với các doanh nghiệp khác được thực hiện việc giao hàng trước và khai báo hải quan sau.

Công văn 8444 mở rộng quy định này khi khẳng định rằng các giao dịch giữa một DNCX không phải là DNƯT với một doanh nghiệp khác là DNƯT (có thể là DNCX hoặc không phải DNCX) vẫn đủ điều kiện áp dụng giao hàng trước và khai báo hải quan sau.

5. Thông báo cơ sở sản xuất

Thông tư 121 quy định rằng các doanh nghiệp thực hiện gia công, sản xuất xuất khẩu hoặc DNCX phải thông báo cơ quan hải quan quản lý về cơ sở sản xuất trước khi thực hiện hoạt động nhập khẩu hoặc xuất khẩu. Công văn 8444 tiếp tục làm rõ hai trường hợp sau:

i. Doanh nghiệp có nhiều cơ sở sản xuất: Doanh nghiệp phải nộp thông báo cơ sở sản xuất riêng đến cục hải quan quản lý từng địa điểm cơ sở sản xuất.
ii. DNCX thuê gia công lại (ví dụ: thuê doanh nghiệp nội địa hoặc DNCX khác gia công): DNCX phải bổ sung thông tin liên quan đến thuê gia công lại vào thông báo cơ sở sản xuất đã nộp trước đó.

6. Hướng dẫn xử lý đối với hàng hóa tái nhập để tái chế

• Doanh nghiệp phải quản lý và theo dõi số lượng nguyên liệu, vật tư và linh kiện thu hồi từ hàng hóa tái nhập và phản ánh các số liệu này trong BCQT. Căn cứ vào BCQT và các chứng từ liên quan, cơ quan hải quan sẽ điều chỉnh số lượng trên tờ khai G13 và cập nhật hệ thống tương ứng.
• Trường hợp hàng tái nhập từ DNCX hoặc từ doanh nghiệp nội địa theo hình thức xuất nhập khẩu tại chỗ và không thể tái xuất, doanh nghiệp áp dụng các quy trình xử lý sau:
  • Hàng chuyển tiêu thụ nội địa: Doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng theo quy định.
  • Hàng tiêu hủy: Doanh nghiệp phải thực hiện quy trình tiêu hủy theo quy định, sau đó cơ quan hải quan sẽ điều chỉnh số lượng trên tờ khai G13 và cập nhật hệ thống tương ứng.