Tin nhanh Thuế về Giá giao dịch liên kết | Tháng 7 năm 2025 | Quy định mới về cơ chế thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết

Vào ngày 11 tháng 6 năm 2025, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định 122/2025/NĐ-CP (Nghị định 122) hướng dẫn về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý thuế, bao gồm các điều khoản liên quan đến cơ chế thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết (GDLK). Nghị định 122 sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2025 và hết hiệu lực vào ngày 1 tháng 3 năm 2027. 

Bản tin nhanh này tóm tắt: 

• Các điểm cập nhật quan trọng về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý thuế liên quan đến APA 
• Các điểm chính của cơ chế APA và trình tự áp dụng tại Việt Nam 

Các điểm cập nhật quan trọng ở Nghị định 122 về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý thuế liên quan đến APA

• Thẩm quyền phê duyệt và ký

Theo Nghị định 122, Bộ trưởng Bộ Tài chính có thẩm quyền cho ý kiến và ký các APA song phương hoặc đa phương, cũng như quyết định thời điểm bắt đầu có hiệu lực của APA. Quy định này không còn yêu cầu thủ tục phải trình lên Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ để xin ý kiến về việc ký APA. 

• Quy trình thực hiện

Cục Thuế có trách nhiệm: 

• Trao đổi, đàm phán nội dung về APA với người nộp thuế (NNT) và cơ quan thuế nước ngoài 
• Xây dựng phương án đàm phán và trình Bộ trưởng Bộ Tài chính phê duyệt trước khi tiến hành đàm phán 
• Trình bản dự thảo APA để Bộ trưởng Bộ Tài chính ký sau khi hoàn tất quá trình trao đổi, đàm phán 

Trước đây, Bộ Tài chính phải lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan, như Bộ Ngoại giao và Bộ Tư pháp khi giải quyết các đề nghị áp dụng APA song phương và đa phương theo quy định tại Nghị định 1261. Tuy nhiên, Nghị định 122 không còn yêu cầu này. Thay vào đó, Nghị định 122 quy định rằng Cục Thuế có thể xin ý kiến các bộ, ngành liên quan khi cần thiết, trước khi trình Bộ trưởng Bộ Tài chính phê duyệt phương án đàm phán. 

• Điều khoản chuyển tiếp

Đối với các hồ sơ đề nghị áp dụng APA song phương và đa phương đã nộp cho cơ quan thuế trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành và chưa được báo cáo lên Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, thì thẩm quyền phê duyệt, ký các APA song phương và đa phương này thực hiện theo quy định tại Nghị định này. 

Các điểm chính của cơ chế APA và trình tự áp dụng APA tại Việt Nam

Ngoài ra, chúng tôi cũng tóm tắt các điểm chính của cơ chế và trình tự áp dụng APA tại Việt Nam như sau để NNT tham khảo và cân nhắc: 

• Định nghĩa APA: APA là thỏa thuận bằng văn bản giữa cơ quan thuế với NNT, hoặc giữa nhiều NNT có quan hệ liên kết và nhiều cơ quan thuế, trong đó xác định trước các căn cứ tính thuế, phương pháp xác định giá GDLK và cơ sở xác định giá theo nguyên tắc giao dịch độc lập của các GDLK được xem xét trong một giai đoạn cụ thể. 
• Cơ sở pháp lý: Các đề nghị áp dụng APA phải tuân thủ các quy định tại Luật Quản lý thuế2, Nghị định 126, Nghị định 1323, Thông tư 454 và Nghị định này. 
• Thời gian có hiệu lực của APA: Tối đa là ba năm, nhưng không vượt quá số năm thực tế NNT đã hoạt động kinh doanh và kê khai, nộp thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam. 
• Các hình thức APA: Bao gồm APA đơn phương, song phương, và đa phương. 
• Trình tự áp dụng APA: Bao gồm bốn giai đoạn chính thức: nộp hồ sơ chính thức, thẩm định hồ sơ, đàm phán các nội dung APA và ký kết APA. Theo quy định hiện hành, việc tham vấn trước khi nộp hồ sơ chính thức không còn là bước bắt buộc trong trình tự đề nghị áp dụng APA. 
• Tính linh hoạt: NNT có quyền đề nghị rút đơn hoặc dừng đàm phán APA tại bất cứ thời điểm nào trước khi APA được ký kết. Việc sửa đổi, gia hạn và hủy bỏ APA cũng có thể được thực hiện theo quy định. 
• Chuyên gia tư vấn độc lập: NNT có quyền mời hoặc thuê chuyên gia độc lập để tham gia trao đổi, đàm phán APA. 
• Tuân thủ sau khi ký kết APA: NNT chịu trách nhiệm nộp báo cáo thường niên về việc tuân thủ APA như đã thỏa thuận. 

Quan sát và khuyến nghị của chúng tôi

APA đã được công nhận là công cụ quan trọng với cả NNT và cơ quan thuế tại nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ trên toàn thế giới. Việc áp dụng APA góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế, giảm chi phí tuân thủ, ngăn ngừa việc đánh thuế hai lần và giảm thiểu các tranh chấp tiềm ẩn thông qua thỏa thuận trước với cơ quan thuế. Bên cạnh đó, cơ chế APA còn thúc đẩy tính nhất quán trong việc áp dụng chính sách giá GDLK ở nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ khác nhau, đảm bảo phù hợp với cả các quy định trong nước và quy định, thông lệ quốc tế. 

Việc phân quyền, phân cấp được quy định tại Nghị định 122 được đánh giá là một bước tiến tích cực cho môi trường APA tại Việt Nam. Cùng với việc cải cách của chính phủ Việt Nam gần đây nhằm tinh gọn bộ máy hành chính và nâng cao hiệu quả hoạt động, cơ chế phân quyền này được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi hơn cho quy trình giải quyết đề nghị áp dụng APA. Theo đó, điều này có thể mở ra cơ hội cho NNT tại Việt Nam được tham gia vào một trình tự thủ tục đề nghị áp dụng APA đơn giản hơn.  

Trong bối cảnh cơ quan thuế đang tăng cường công tác thanh kiểm tra thuế, thực hiện điều chỉnh giá GDLK và phạt vi phạm về thuế, APA có thể được xem là một giải pháp hợp lý và chủ động nhằm giảm thiểu các rủi ro và tranh cãi liên quan. Theo đó, NNT đang cân nhắc áp dụng cơ chế APA nên chủ động xây dựng chiến lược rõ ràng và lộ trình chi tiết cho việc đề nghị áp dụng APA tại Việt Nam.