Tin nhanh Pháp lý | Tháng 4 năm 2025 | Dự thảo Luật sửa đổi các quy định về đầu tư trong lĩnh vực khoa học, công nghệ

Ngày 31 tháng 3 năm 2025, Bộ Tài chính đã công bố Dự thảo Luật sửa đổi một số điều của Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Đấu thầu (Dự thảo Luật) để lấy ý kiến ​​các cơ quan nhà nước, hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp nói chung đến hết ngày 3 tháng 4 năm 2025.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã nổi lên như một trung tâm công nghệ thông tin quan trọng. Dự thảo Luật đã tiếp tục củng cố hạ tầng số của Việt Nam thông qua việc hoàn thiện hành lang pháp lý, từ đó thúc đẩy đầu tư vào phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Một số điểm chính nổi bật trong Dự thảo Luật bao gồm:

• Sửa đổi Luật Đầu tư: Quy định về ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt, và thủ tục đầu tư đặc biệt đối với một số dự án đầu tư trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.

• Sửa đổi Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP): Bãi bỏ một số thủ tục hành chính và yêu cầu đối với việc lựa chọn nhà đầu tư cho một số dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.

• Sửa đổi Luật Đấu thầu: Quy định về ưu đãi trong đấu thầu và bãi bỏ một số thủ tục hành chính và yêu cầu đối với việc lựa chọn nhà đầu tư cho một số dự án đầu tư trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.

1. Sửa đổi Luật Đầu tư

• Theo Dự thảo Luật, các dự án đầu tư sau sẽ được hưởng ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt: 
  • Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán đám mây, hạ tầng di động 5G, 6G và hạ tầng số khác trong lĩnh vực công nghệ chiến lược theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. 
  • Dự án đầu tư trong lĩnh vực công nghệ chiến lược theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. 
  • Dự án sản xuất sản phẩm thuộc danh mục công nghệ chiến lược theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. 
  • Dự án đầu tư thành lập mới (bao gồm cả việc mở rộng dự án thành lập mới đó) các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia được thành lập theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
    

• Theo đó, các dự án trên sẽ được hưởng: 
• Ưu đãi đầu tư, bao gồm ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, khấu hao nhanh. 
• Hỗ trợ đầu tư, bao gồm hỗ trợ phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, hỗ trợ đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ tín dụng, hỗ trợ tiếp cận mặt bằng kinh doanh, hỗ trợ khoa học, kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ phát triển thị trường, cung cấp thông tin, và hỗ trợ nghiên cứu và phát triển.
• Đáng chú ý, Dự thảo Luật cũng đề xuất cơ chế đầu tư đặc biệt cho các dự án đầu tư thuộc mục (i), (ii) và (iii) nói trên: 
  • Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy Chứng nhận Đăng ký Đầu tư. 
  • Dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ thông tin tập trung, khu thương mại tự do và khu chức năng trong khu kinh tế được lựa chọn đăng ký đầu tư theo cơ chế giám sát hậu kiểm thay vì cơ chế cấp phép tiền kiểm truyền thống. Điều này có nghĩa là nhà đầu tư sẽ không phải thực hiện một số thủ tục hành chính, bao gồm thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định công nghệ, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, lập quy hoạch chi tiết, cấp giấy phép xây dựng và các thủ tục để được phê duyệt trong lĩnh vực xây dựng, phòng cháy, chữa cháy. Thay vào đó, nhà đầu tư chỉ cần cam kết đáp ứng điều kiện về xây dựng, bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy. Giấy Chứng nhận Đăng ký Đầu tư sẽ được cấp trong vòng 15 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ và hợp lệ. 
  • Thời hạn hoạt động dự án đầu tư trên tối đa là 70 năm, so với thời hạn hoạt động dự án tối đa 50 năm như trước đây. 
  • Điểm mới này đã thể hiện nỗ lực đáng kể của Chính phủ trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo môi trường đầu tư minh bạch hơn cho các nhà đầu tư tham gia vào lĩnh vực khoa học, công nghệ và kinh doanh số. 

2. Sửa đổi Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư

• Ngoài dự án đầu tư PPP ứng dụng công nghệ cao thuộc danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển theo quy định của pháp luật về công nghệ cao, ứng dụng công nghệ mới theo quy định của pháp luật về chuyển giao công nghệ như được đề cập tại Luật Đầu tư PPP hiện hành, Dự thảo Luật cũng bổ sung thêm các quy định ưu đãi cụ thể cho các nhóm dự án PPP sau đây: 
   
• Dự án PPP thuộc lĩnh vực phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. 
• Dự án PPP sở hữu hoặc có bản quyền công nghệ chiến lược thuộc danh mục do Bộ Khoa học Công nghệ công bố. 
• Theo đó, quy trình dự án PPP đối với các dự án trên đã được giản lược còn ba bước theo quy định, bãi bỏ bước lập, và thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và quyết định chủ trương đầu tư: 
  • Bước 1: Lập, thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, phê duyệt công bố dự án. 
  • Bước 2: Lựa chọn nhà đầu tư và ký hợp đồng dự án PPP. Trường hợp nhà đầu tư đề xuất dự án sở hữu hoặc có bản quyền công nghệ chiến lược thuộc danh mục do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố thì áp dụng hình thức chỉ định nhà đầu tư. 
  • Bước 3: Triển khai thực hiện hợp đồng dự án PPP.  
• Về phương pháp, tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu trong giai đoạn lựa chọn nhà đầu tư: 
  • Nhà đầu tư là doanh nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không cần chứng minh khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu và được sử dụng dự án, công trình do mình trực tiếp thực hiện mà công nghệ đã được đưa vào vận hành thử nghiệm thành công để chứng minh kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự.  
  • Đối với dự án áp dụng hình thức chỉ định nhà đầu tư, tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu gồm tiêu chuẩn đánh giá về năng lực, kinh nghiệm và tiêu chuẩn đánh giá về tài chính – thương mại và được xây dựng theo phương pháp đạt/không đạt. 
• Chính sách hỗ trợ đầu tư, ưu đãi, bảo lãnh của Nhà nước đối với các dự án PPP trong lĩnh vực khoa học và công nghệ bao gồm: 
  • Chấm dứt hợp đồng dự án PPP: Nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án PPP được chi trả chi phí bồi thường trong trường hợp chấm dứt hợp đồng dự án PPP trước thời hạn (bao gồm toàn bộ kinh phí đầu tư, xây dựng cho nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án) trong trường hợp sản phẩm khoa học và công nghệ do doanh nghiệp dự án PPP tạo ra nhưng thương mại hóa không hiệu quả hoặc doanh thu thực tế thấp hơn 50% doanh thu dự kiến trong phương án tài chính. 
  • Tài chính thực hiện dự án PPP: Đối với dự án PPP thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án PPP được huy động vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam. 
  • Bảo đảm cân đối ngoại tệ: Đối với dự án PPP khoa học, công nghệ có sự tham gia của doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp nước ngoài sở hữu công nghệ chiến lược theo danh mục do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, doanh nghiệp PPP được bảo đảm cân đối ngoại tệ như sau: (i) 100% trong vòng 3 năm sau thời điểm vận hành, kinh doanh; (ii) 50% tương ứng với thời điểm từ 3 đến 5 năm sau thời điểm vận hành, kinh doanh và (iii) 30% đối với thời gian còn lại của hợp đồng dự án. 
  • Chia sẻ phần tăng, giảm doanh thu dự án: Đối với dự án PPP thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhà đầu tư (i) không yêu cầu phải chia sẻ phần tăng doanh thu trong 3 năm đầu sau thời điểm vận hành, kinh doanh, và (ii) được áp dụng mức chia sẻ 100% phần chênh lệch giảm giữa doanh thu thực tế và doanh thu trong phương án tài chính khi doanh thu thực tế thấp hơn 75% mức doanh thu trong phương án tài chính.

3.  Sửa đổi Luật Đấu thầu 

• Theo Dự thảo Luật, các nhóm sản phẩm và nhà thầu sau đây được hưởng ưu đãi trong việc lựa chọn nhà thầu:  
  • Sản phẩm đổi mới sáng tạo, sản phẩm, dịch vụ công nghệ số đáp ứng tiêu chí sản xuất trong nước theo quy định của Bộ Khoa học và Công nghệ. 
  • Nhà thầu là trung tâm đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp công nghệ cao, tổ chức khoa học và công nghệ, trung tâm nghiên cứu và phát triển; doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ khi chào thầu sản phẩm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ số. 
• Theo đó, các các ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu sẽ bao gồm xếp hạng cao hơn, cộng thêm điểm, cộng thêm tiền vào giá dự thầu, ưu tiên trong đánh giá tư cách hợp lệ, năng lực, kinh nghiệm và các tiêu chí khác của trong quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu. 
• Doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp sở hữu và có bản quyền công nghệ chiến lược được hưởng ưu đãi trong lựa chọn nhà đầu tư trong đánh giá về năng lực, kinh nghiệm và các tiêu chí khác trong quá trình đánh giá hồ sơ đăng ký thực hiện dự án, hồ sơ dự thầu. 
• Hai hình thức sau đây được áp dụng để lựa chọn nhà đầu tư cho một số dự án khoa học và công nghệ cụ thể: 
  • Chỉ định nhà đầu tư: Được áp dụng đối với các dự án đầu tư thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mà nhà đầu tư đề xuất dự án là doanh nghiệp sở hữu và có bản quyền công nghệ chiến lược; dự án cần tiếp tục lựa chọn doanh nghiệp trước đó đã triển khai hạ tầng, nền tảng số nhằm bảo đảm đồng bộ, kết nối hạ tầng, nền tảng số. 
  • Lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt: Được áp dụng đối với dự án đầu tư có điều kiện đặc thù về nghiên cứu, ứng dụng và phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mà không thể áp dụng các hình thức lựa chọn nhà đầu tư khác. 
• Việc lựa chọn nhà đầu tư thông qua đấu thầu trong nước hoặc đấu thầu quốc tế đối với dự án đầu tư thuộc lĩnh vực phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới và chuyển đổi số quốc gia do người có thẩm quyền quyết định. Trường hợp áp dụng đấu thầu trong nước, nhà đầu tư trong nước được liên danh với nhà đầu tư nước ngoài hoặc sử dụng nhà thầu phụ là nhà thầu nước ngoài để tham gia dự thầu; nhà đầu tư trong nước phải là thành viên đứng đầu liên danh. 
• Về các tiêu chí trong đánh giá hồ sơ dự thầu: 
  • Nhà đầu tư là doanh nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không cần chứng minh khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu và được sử dụng dự án, công trình do mình trực tiếp thực hiện mà công nghệ đã được đưa vào vận hành thử nghiệm thành công để chứng minh kinh nghiệm thực hiện các dự án tương tự. 
  • Đối với dự án áp dụng hình thức chỉ định nhà đầu tư, tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu gồm tiêu chuẩn đánh giá về năng lực, kinh nghiệm và tiêu chuẩn đánh giá về hiệu quả sử dụng đất, hiệu quả đầu tư phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương và được xây dựng theo phương pháp đạt/không đạt.