23 kwi 2020
ey-restrukturyzacje

Przewodnik po postępowaniu restrukturyzacyjnym na czas kryzysu

Autorzy

Magdalena Kasiarz

EY Polska, Kancelaria EY Law, Associate Partner, Adwokat, Doradca restrukturyzacyjny

Adwokat, doradca restrukturyzacyjny od ponad 15 lat zajmujący się negocjowaniem umów związanych z transakcjami fuzji i przejęć, reorganizacjami i restrukturyzacją zadłużenia.

Piotr Podsiadło

EY Polska, Kancelaria EY Law, Adwokat, Senior Associate

Adwokat specjalizujący się w doradztwie transakcyjnym oraz restrukturyzacyjnym.

23 kwi 2020
Powiązane tematy COVID-19 Doradztwo prawne

 

Gdy duża część przedsiębiorców ma poważne problemy z płynnością i obawia się o swoją przyszłość, a podpisana przez Prezydenta tzw. tarcza antykryzysowa okazuje się niewystarczająca, ostatnim ratunkiem przed upadłością może okazać się postępowanie restrukturyzacyjne. W poniższym opracowaniu w prostej formie przedstawiamy najważniejsze informacje dotyczące postępowania restrukturyzacyjnego, wyjaśniamy podstawowe różnice między jego rodzajami, jak również odpowiadamy na pytania, które mogą zadawać sobie firmy rozważające restrukturyzację.

Korzyści z otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego

Podstawowym celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie upadłości dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością, z poszanowaniem praw wierzycieli. Postępowania tego nie należy więc mylić z postępowaniem upadłościowym, które najczęściej kończy się likwidacją dłużnika. Jeżeli spółka spodziewa się, że w najbliższym czasie może utracić płynność i regulowanie istniejącego zadłużenia nie będzie dłużej możliwe, otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego może okazać się adekwatnym środkiem zapobiegawczym. Niewątpliwą zaletą restrukturyzacji jest parasol ochronny roztaczany nad dłużnikiem z chwilą otwarcia postępowania. Po jego otwarciu, zawieszone zostają egzekucje wierzytelności, a nowe egzekucje nie mogą być wszczęte. Dodatkowo, wierzyciele przez cały czas trwania postępowania nie mogą się domagać spłaty dotychczasowym długów, a dłużnik ma wręcz zakaz ich spłacania (pozostaje jednak zobligowany do realizacji tych zobowiązań, które powstały już po otwarciu postępowania). W tym samym czasie wierzyciele są jednak zobowiązani do dalszego wykonywania zawartych umów, a niedopuszczalne jest ich rozwiązanie z powodu otwarcia restrukturyzacji przez dłużnika.

Otwarcie postępowania

Postępowanie restrukturyzacyjne (z wyjątkiem postępowania o zatwierdzeniu układu, o którym mowa poniżej) jest postępowaniem sądowym. Rozpoczyna się złożeniem do sądu wniosku o otwarcie postępowania. Sąd otwiera postępowanie, jeżeli spółka wykazała, że jest niewypłacalna lub zagrożona niewypłacalnością. Informacja o otwarciu postępowania jest publicznie dostępna, a dłużnik ma odtąd obowiązek dodawać do swojej firmy dodatek „w restrukturyzacji”.

Nadzorca lub zarządca – wsparcie dłużnika w trudnym okresie

Sąd otwierając postępowanie, powołuje nadzorcę lub zarządcę (w zależności od rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego). Postać nadzorcy / zarządcy ma bardzo istotne znaczenie dla powodzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Osoba powołana na tę funkcję wykonuje większość obowiązków restrukturyzacyjnych, takich jak przygotowanie spisu wierzytelności i spisu inwentarza, wsparcie przy przygotowaniu propozycji układowych, wsparcie przy organizacji głosowania nad układem, bieżąca komunikacja z sędzią-komisarzem i wierzycielami. W zależności od typu postępowania, osoba ta przejmuje również część lub całość zarządu nad dłużnikiem. W praktyce przejmowanie zarządu jest stosowane w ostateczności, gdy współpraca z zarządem nie jest możliwa.

Spis wierzytelności – zapis długów restrukturyzowanego

Postępowanie restrukturyzacyjne przede wszystkim zmierza do przyjęcia układu pomiędzy dłużnikiem a jego wierzycielami. W tym celu sporządza się spis wierzytelności, który wymienia wszystkich wierzycieli objętych układem, wraz ze wskazaniem kwot ich wierzytelności. Ma to kluczowe znaczenie dla ustalenia siły głosu wierzycieli, która liczona jest według kwoty posiadanych wierzytelności. W odróżnieniu od postępowania upadłościowego, wierzyciele nie zgłaszają swoich wierzytelności, lecz spis wierzytelności sporządzany jest przez nadzorcę / zarządcę na podstawie ksiąg dłużnika. Z drugiej strony jednak, w postępowaniu układowym i postępowaniu sanacyjnym wierzyciele mogą zaskarżyć spis sporządzony przez nadzorcę / zarządcę, co dodatkowo wydłuża te postępowania.

Propozycje układowe – zasady restrukturyzacji zadłużenia

W toku postępowania restrukturyzacyjnego dłużnik przedstawia tzw. propozycje układowe, które stanowią proponowany przez niego zbiór postanowień regulujących co stanie się z jego długami po zakończeniu postępowania. Propozycje układowe mogą być złożone również m.in. przez wierzycieli, którzy dysponują więcej niż 30% wierzytelności. Autor propozycji ma dużą swobodę w ich kształtowaniu. W szczególności, może zaproponować umorzenie części zadłużenia, rozłożenie spłaty na raty, konwersję długu na kapitał, itp. Wszyscy wierzyciele powinni być traktowani równo, przy czym dłużnik może zaproponować ich podział na grupy według kategorii interesu, takich jak np. mali wierzyciele, wierzyciele finansowi, wierzyciele z tytułu umów najmu, itd. W takiej sytuacji, proponowane zasady spłaty zadłużenia mogą być odmienne dla poszczególnych grup.

Dłużnik nie może sam przyjąć propozycji układowych – wymagane do tego jest poparcie określonej liczby wierzycieli. Bez przegłosowania propozycji postępowanie kończy się fiaskiem i zadłużenie nie zostaje zrestrukturyzowane. Dlatego w interesie dłużnika jest, aby wykorzystać postępowanie również jako platformę do negocjacji treści propozycji układowych z wierzycielami. W tym celu pomocne może się okazać zawarcie tzw. umów restrukturyzacyjnych, na mocy których wierzyciele zobowiążą się poprzeć propozycje układowe dłużnika, co umożliwi uniknąć przykrej niespodzianki w postaci nieprzyjęcia układu.

Zgromadzenie wierzycieli – głosowanie nad układem

Po ostatecznym ustaleniu spisu wierzytelności i przedstawieniu propozycji układowych wierzycielom, sędzia-komisarz wyznacza termin zgromadzenia wierzycieli, na którym pod głosowanie poddawane są propozycje układowe. Żeby układ został przyjęty, musi zagłosować za nim większość głosujących wierzycieli, dysponujących co najmniej 2/3 sumy wierzytelności głosujących wierzycieli. Jeżeli propozycje układowe przewidują podział na kategorie interesu, to wspomniana większość co do zasady powinna zostać osiągnięta w każdej kategorii.

Przyjęty układ może wejść w życie tylko jeśli zostanie on zatwierdzony przez sąd, który ocenia, czy układ jest zgodny z prawem i czy nie stanowi rażącego naruszenia interesów wierzycieli. Jeżeli układ zostanie prawomocnie zatwierdzony, to wiąże on wszystkich wierzycieli nim objętych, również tych, którzy zagłosowali przeciwko niemu. Najczęściej zatwierdzenie układu wiązało się więc będzie z umorzeniem części długów i rozłożeniem ich płatności na raty.

W układzie nie uczestniczą wszyscy wierzyciele. Po pierwsze, układem objęte są tylko wierzytelności powstałe do dnia otwarcia postępowania przez sąd. Wierzytelności powstałe później nie uczestniczą w układzie (tj. nie mają prawa głosu, ale też nie podlegają zasadom umorzenia przewidzianym w układzie i powinny być spłacane w terminie). Co więcej, wierzytelności pracownicze oraz zabezpieczone rzeczowo (np. hipoteką czy zastawem) uczestniczą w układzie tylko jeżeli wierzyciele dysponujący takimi wierzytelnościami wyrazili na to zgodę.

Cztery postępowania restrukturyzacyjne

Dłużnicy mogą wybierać spośród czterech dostępnych postępowań restrukturyzacyjnych, wymienionych od najprostszego do najbardziej złożonego:

  1. Postępowanie o zatwierdzenie układu
  2. Przyspieszone postępowanie układowe
  3. Postępowanie układowe
  4. Postępowanie sanacyjne

Wszystkie te postępowania zmierzają do przyjęcia i zatwierdzenia układu restrukturyzującego długi, jednak istnieją też istotne różnice między nimi.

Postępowanie o zatwierdzenie układu

W postępowaniu o zatwierdzenie układu dłużnik zawiera umowę z doradcą restrukturyzacyjnym, a następnie wraz z nim zbiera głosy nad propozycjami układowymi, które na koniec są przedstawiane sądowi z wynikami głosowania. Postępowanie to jest odformalizowane i w zdecydowanej większości toczy się poza sądem, dzięki czemu jest też najszybsze. Dodatkowo, dłużnik zachowuje pełną kontrolę nad spółką przez cały czas trwania postępowania. Najważniejszym minusem tego postępowania jest jednak to, że w odróżnieniu od pozostałych postępowań nie chroni ono przed dotychczasowymi oraz nowymi egzekucjami wierzycieli, którzy w ten sposób mogą storpedować restrukturyzację. Z tego powodu jest ono zalecane dłużnikom, którzy nie pozostają w konflikcie z wierzycielami, a także dłużnikom bez istotnych zaległych zobowiązań.

Przyspieszone postępowanie układowe

Przyspieszone postępowanie układowe zawiera większość standardowych rozwiązań restrukturyzacyjnych przewidzianych Prawem restrukturyzacyjnym i opisanych powyżej, w szczególności chroni przed egzekucją i zamraża spłatę zadłużenia powstałego przed otwarciem postępowania. Dłużnik nie wybiera samodzielnie doradcy restrukturyzacyjnego i nie zbiera głosów nad propozycjami układowymi, lecz od razu składa do sądu wniosek o otwarcie postępowania. Sąd otwierając postępowanie wyznacza nadzorcę sądowego, który będzie wspierał dłużnika w prowadzeniu postępowania, a także przejmie kontrolę nad sprawami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu. Postępowanie to jest krótsze od postępowania układowego czy sanacyjnego dzięki temu, że wierzyciele nie mogą wnosić sprzeciwów co do umieszczenia ich na spisie wierzytelności. Z drugiej jednak strony, jego minusem jest to, że nie może zostać otwarte, jeżeli suma wierzytelności spornych (czyli takich, co do których istnienia lub wysokości istnieje spór między dłużnikiem a wierzycielem) przekracza 15% wszystkich wierzytelności układowych.

Postępowanie układowe

Prowadzone zamiast przyspieszonego postępowania układowego, jeżeli suma wierzytelności spornych przekracza 15%. Główna różnica w porównaniu z postępowaniem przyspieszonym polega na tym, że wierzyciele mogą zgłaszać sprzeciwy do spisu wierzytelności przygotowanego przez nadzorcę. Sprzeciwy te rozpoznawane są przez sędziego-komisarza, a jego rozstrzygnięcie zaskarżalne jest zażaleniem. W efekcie, jeżeli spółka ma dużo wierzytelności spornych, to przez procedurę odwoławczą związaną ze spisem wierzytelności czas trwania postępowania wydłuża się.

Postępowanie sanacyjne

Najbardziej złożone i najdłuższe postępowanie restrukturyzacyjne, które w zamian oferuje najszerszą gamę środków restrukturyzacyjnych korzystnych dla dłużnika, umożliwiających strukturalne przebudowanie prowadzonego biznesu w oparciu o przyjęty plan restrukturyzacyjny. Postępowanie to daje pełną ochronę przed egzekucją, również ze strony wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo. Umożliwia ono także rewizję dotychczasowych umów oraz sprzedaż bez obciążeń składników majątku, które nie są niezbędne do prowadzenia dalszej działalności. Jego niewątpliwym minusem jest natomiast utraca całkowitej kontroli nad spółką, chyba że sąd uwzględni wniosek dłużnika o pozostawienie mu kontroli w sprawach nieprzekraczających zwykłego zarządu. W praktyce jednak, w wielu przypadkach zarządcy powołani przez sąd nie są w stanie samodzielnie zarządzać biznesem, w związku z czym bieżące zarządzanie cedują na dotychczasowy zarząd i przynajmniej konsultują z nim strategiczne decyzje.

 

Restrukturyzacyjne FAQ

  • Czym różni się postępowanie restrukturyzacyjne od upadłości?

    Są to dwa odrębne i niezależne rodzaje postępowań. Najważniejsza różnica wynika z ich różnego celu. Postępowanie upadłościowe służy przede wszystkim jak najszerszemu zaspokojeniu wierzycieli upadłej spółki. Powołany przez sąd syndyk likwiduje więc majątek spółki, a uzyskane środki przeznacza na spłatę wierzycieli. Postępowanie upadłościowe najczęściej kończy się zakończeniem działalności przez upadłego.

    W postępowaniu restrukturyzacyjnym najważniejszym celem jest uniknięcie upadłości dłużnika. Postępowanie to zmierza więc przede wszystkim do uratowania dłużnika w trudnej, ale możliwej do przezwyciężenia sytuacji. Po przeprowadzeniu postępowania z sukcesem, dłużnik kontynuuje działalność, realizując układ zaakceptowany przez wierzycieli.

  • Czy zamiast sądowego postępowania restrukturyzacyjnego mogę uzgodnić zasady redukcji swojego zadłużenia z wierzycielami?

    Oczywiście istnieje taka możliwość, jednak należy pamiętać, że do restrukturyzacji pozasądowej mają zastosowanie ogólne zasady prawa cywilnego. W szczególności, w toku negocjacji dłużnik nie jest objęty parasolem ochronnym, który zapewnia postępowanie restrukturyzacyjne, tak więc nie jest chroniony przed postępowaniami egzekucyjnymi czy składaniem wniosków o ogłoszenie upadłości przez wierzycieli. Poza tym, negocjacje restrukturyzacyjne nie chronią zarządu przed odpowiedzialnością za zobowiązania spółki, w przypadku gdy do porozumienia nie dojdzie.

    Z drugiej strony jednak, wierzyciele mogą być bardziej pozytywnie nastawieni do prowadzenia negocjacji z dłużnikiem bez postępowania restrukturyzacyjnego, niż z dłużnikiem, który bez ich wiedzy otworzył takie postępowanie. Jeśli jednak negocjacje zostaną zerwane, to dłużnik nie uzyska restrukturyzacji swojego zadłużenia, podczas gdy w postępowaniu restrukturyzacyjnym umarzane są również wierzytelności wierzycieli głosujących przeciwko układowi, jeśli układ został przyjęty wymaganą liczbą głosów.

    Podsumowując, negocjacje pozasądowe na temat restrukturyzacji zadłużenia polecane są w pierwszej fazie kryzysu firmy, gdy zaczyna ona dostrzegać problemy ze swoją płynnością, ale nie ma jeszcze ryzyka odpowiedzialności odszkodowawczej członków zarządu czy egzekucji prowadzonej przez wierzycieli.

  • Czy składam ogólny wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego, czy wskazuję które postępowanie chcę otworzyć?

    Wniosek o otwarcie postępowania powinien wprost wskazywać, który rodzaj postępowania ma zostać otwarty. Nie jest więc możliwe złożenie ogólnego wniosku, pozostawiającego sądowi decyzję co do właściwego postępowania. Z tego względu, przed złożeniem wniosku zalecana jest konsultacja z ekspertem restrukturyzacyjnym, który na podstawie sytuacji spółki zaproponuje najkorzystniejsze dla niej postępowanie.

  • Kto może złożyć wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego?

    Wniosek może złożyć przedsiębiorca niewypłacalny albo zagrożony niewypłacalnością. Za niewypłacalnego uznaje się takiego dłużnika, który:

    • utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, lub
    • posiada zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące (w przypadku spółek).

    Do stwierdzenia zagrożenia niewypłacalnością wystarczy natomiast, aby w związku z utratą zleceń, brakiem komponentów, czy brakiem dostępnych pracowników w niedługim czasie firma mogła stać się niewypłacalna. Wnioskodawca powinien w takiej sytuacji wykazać, w jaki sposób skutki zewnętrzne wpływają na jego kondycje finansową celem uzasadnienia istniejącego zagrożenia, że taka niewypłacalność bez skorzystania ze postępowania restrukturyzacyjnego może realnie nastąpić.

  • Gdzie składa się wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego?

    Wniosek powinien być zaadresowany do sądu rejonowego właściwego dla miejsca podstawowej działalności spółki, czyli miejsca, w którym dłużnik regularnie zarządza swoją działalnością. Najczęściej będzie to więc sąd miejsca siedziby spółki.

    Nie w każdym sądzie rejonowym jest jednak wydział gospodarczy zajmujący się sprawami upadłościowymi i restrukturyzacyjnymi, dlatego przed złożeniem wniosku należy sprawdzić gdzie znajduje się właściwy rejonowy sąd restrukturyzacyjny.

  • Czy złożenie wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego zwalnia członków zarządu z odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o.?

    Samo złożenie wniosku nie zwalnia z odpowiedzialności, natomiast otwarcie postępowania już tak. Jeśli więc wniosek zostanie złożony z odpowiednim wyprzedzeniem i postępowanie zostanie otworzone bez zwłoki, to członkowie zarządu nie będą ponosić osobistej odpowiedzialności za zobowiązania, a składanie wniosku o ogłoszenie upadłości nie będzie konieczne.

    Jeśli jednak wniosek restrukturyzacyjny składany jest już w sytuacji niewypłacalności, to dla bezpieczeństwa członków zarządu najczęściej rekomendowanym rozwiązaniem jest złożenie go z towarzyszącym wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Również obecnie, gdy sądy praktycznie nie funkcjonują i otwarcie postępowania może się przedłużać, należy rozważać towarzyszący wniosek upadłościowy chroniący zarząd przed odpowiedzialnością. Decyzja, czy składać wniosek upadłościowy wraz z wnioskiem o restrukturyzację powinna być jednak każdorazowo podjęta w oparciu o ocenę sytuacji finansowej, biznesowej i prawnej danej firmy, dokonaną przez eksperta w dziedzinie upadłości i restrukturyzacji.

  • Sytuacja finansowa mojej firmy w ostatnim czasie bardzo się pogorszyła – kiedy powinienem złożyć wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego?

    Praktyka pokazuje, że jedną z częstych przyczyn niepowodzenia postępowania restrukturyzacyjnego jest jego zbyt późne zainicjowanie, w momencie gdy spółka powinna ogłosić już upadłość. Z tego względu decyzja o złożeniu wniosku restrukturyzacyjnego powinna zostać podjęta niezwłocznie, gdy tylko spółka znajdzie się w stanie zagrożenia niewypłacalnością.

  • Ile trwa postępowanie restrukturyzacyjne?

    Czas trwania postępowania zależy od wielu czynników, w tym w szczególności od rodzaju postępowania, wielkości firmy i liczby jej wierzycieli. Poza tym należy pamiętać, że postępowanie restrukturyzacyjne jest postępowaniem sądowym (z wyjątkiem postępowania o zatwierdzenie układu), dlatego dla jego czasu trwania istotne znaczenie ma również obciążenie pracą danego sądu. Z dostępnych statystyk publikowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości wynika, że przyspieszone postępowanie układowe trwa średnio ok. 10 miesięcy, podczas gdy postępowanie układowe i sanacyjne to już przeciętnie 13 miesięcy. Nie można przy tym wykluczyć, że w obecnej sytuacji, gdy sądy zostaną zalane wnioskami upadłościowymi i restrukturyzacyjnymi, czas trwania postępowań jeszcze się wydłuży. Warto przy tym jednak dodać, że korzyści płynące z otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego trwają przez cały okres jego trwania.

  • Czy powinienem poinformować partnerów handlowych o planach złożenia wniosku restrukturyzacyjnego?

    Nie jest to wymagane przepisami prawa, a poinformowanie może skłonić wierzycieli do podjęcia przed otwarciem postępowania działań egzekucyjnych lub zmierzających do zakończenia współpracy handlowej, ponieważ nie będą tego mogli zrobić już po otwarciu postępowania. Z drugiej strony jednak, poinformowanie kontrahentów może być zalecane w celu zachowania dobrych relacji biznesowych. Ostateczna decyzja powinna być więc podjęta w zależności od danej sytuacji.

  • Mam znaczne zaległości podatkowe – jaka jest ich pozycja w postępowaniu restrukturyzacyjnym?

    Przepisy prawa restrukturyzacyjnego w sposób korzystny dla dłużników regulują kwestię zaległości podatkowych. Po pierwsze, decyzje organów podatkowych stwierdzających istotne zaległości podatkowe, zagrażające płynności spółki, stanowią wystarczającą podstawę dla otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego przez sąd. Po drugie, zobowiązania podatkowe objęte są układem tak samo jak wierzytelności prywatnoprawne. Oznacza to, że mogą być umarzane, rozkładane na raty, itp. Warunkiem jest natomiast, aby proponowane zasady spłaty były dla Skarbu Państwa korzystniejsze niż spłata możliwa do uzyskania w hipotetycznym postępowaniu upadłościowym. Jeżeli układ zostanie poparty przez wymaganą większość wierzycieli, to nawet przy głosie Skarbu Państwa przeciwko układowi dojdzie do umorzenia i/lub rozłożenia na raty zaległości podatkowych zgodnie z postanowieniami układu.

  • Mam długi kredytowe – po co mi restrukturyzacja, skoro wierzyciele finansowi nie są objęci układem ze względu na ustanowione zabezpieczenia, które dodatkowo mogą przez nich zostać wykorzystane do zaspokojenia się przez przejęcie na własność majątku firmy?

    W przypadku gdy długi firmy zabezpieczone są jej majątkiem (np. poprzez ustanowienie zastawu rejestrowego na przedsiębiorstwie albo hipoteki na nieruchomości), postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe oraz postępowanie układowe nie chronią przed egzekucją prowadzoną przez wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo.

    W takiej sytuacji zazwyczaj najlepszym rozwiązaniem będzie postępowanie sanacyjne, ponieważ po jego otwarciu zawieszeniu ulegają również egzekucje wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo. Oznacza to, że po otwarciu postępowania sanacyjnego wierzyciel nie będzie mógł przejąć na własność majątku dłużnika. Niezależnie od tego, praktyka pokazuje, że do sukcesu restrukturyzacji najczęściej potrzebne jest porozumienie również z wierzycielami zabezpieczonymi rzeczowo, dlatego warto wykorzystać prowadzone postępowanie jako okazję do dyskusji z tymi wierzycielami nad zasadami spłaty zaległości i współpracy po zakończeniu postępowania. Czasem możliwe jest również uzyskanie z nimi porozumienia w przedmiocie włączenia ich wierzytelności do układu, co może ułatwić osiągnięcie wymaganej większości wierzycieli głosujących za nim.

  • Czy w postępowaniu restrukturyzacyjnym utracę kontrolę nad spółką tak jak dzieje się to w przypadku upadłości?

    Odpowiedź na to pytanie zależy od rodzaju otwieranego postępowania:

    • Postępowanie o zatwierdzenie układu – dłużnik zachowuje pełną kontrolę nad spółką.
    • Przyspieszone postępowanie układowe – dłużnik zachowuje kontrolę nad spółką w sprawach nieprzekraczających zwykłego zarządu. W pozostałych sprawach wymagana jest zgoda powołanego przez sąd nadzorcy sądowego.
    • Postępowanie układowe – dłużnik zachowuje kontrolę nad spółką w sprawach nieprzekraczających zwykłego zarządu. W pozostałych sprawach wymagana jest zgoda powołanego przez sąd nadzorcy sądowego.
    • Postępowanie sanacyjne – co do zasady sąd odbiera cały zarząd i przekazuje go powołanemu w chwili otwarcia postępowania zarządcy. Jeżeli jednak skuteczne przeprowadzenie postępowania tego wymaga, a jednocześnie członkowie zarządu dają gwarancję należytego sprawowania zarządu, sąd może zezwolić na wykonywanie zarządu nad całością lub częścią przedsiębiorstwa w zakresie nieprzekraczającym zakresu zwykłego zarządu na dotychczasowych zasadach. W praktyce wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego często wzbogacony jest o wniosek o zachowanie zarządu, jednak to od decyzji sądu zależy, czy wniosek taki zostanie uwzględniony.
  • Czy mogę wybrać doradcę restrukturyzacyjnego, który będzie nadzorcą / zarządcą w moim postępowaniu restrukturyzacyjnym?

    Postać nadzorcy / zarządcy ma bardzo istotne znaczenie dla powodzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Osoba powołana na tę funkcję wykonuje większość obowiązków restrukturyzacyjnych (przygotowanie spisu wierzytelności, spisu inwentarza, wsparcie przy przygotowaniu propozycji układowych, wsparcie przy organizacji głosowania nad układem, bieżąca komunikacja z sędzią-komisarzem i wierzycielami), dlatego istotne jest, żeby dłużnik miał do niej zaufanie.

    Pełną kontrolę nad wyborem nadzorcy dłużnik ma tylko w postępowaniu o zatwierdzenie układu, gdzie postępowanie jest prowadzone przy wsparciu doradcy restrukturyzacyjnego, z którym dłużnik zawarł umowę.

    W pozostałych postępowaniach nadzorca / zarządca powoływany jest przez sąd w postanowieniu o otwarciu postępowania. Na wniosek dłużnika, do którego dołączono pisemną zgodę wierzycieli mających łącznie więcej niż 30% sumy wierzytelności, sąd powołuje na nadzorcę / zarządcę osobę wskazaną przez dłużnika. Jeżeli dłużnikowi nie udało się zgromadzić poparcia wierzycieli mających łącznie 30% sumy wierzytelności dla wybranej przez siebie osoby, to sąd może swobodnie powołać do tej funkcji inną osobę, mimo wniosku dłużnika.

  • Co zrobić ze zobowiązaniami, które powstały już po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego, w wyniku na bieżąco prowadzonej działalności?

    Zobowiązania te nie są objęte układem i tym samym powinny zostać spełnione w terminie. Ich niespełnienie może uzasadniać umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego przez sąd.

  • Po co otwierać postępowanie sanacyjne, skoro w jego wyniku tracę całkowicie lub częściowo zarząd nad firmą?

    Minusem postępowania sanacyjnego jest to, że w przypadku jego otworzenia firmy tracą kontrolę nad sprawami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu, a w części spraw (zależnie od decyzji sądu) również w sprawach nieprzekraczających tego zakresu.

    W zamian za to, postępowanie sanacyjne daje jednak dodatkowe korzyści dla przedsiębiorcy, które są niedostępne w przypadku pozostałych rodzajów postępowań restrukturyzacyjnych tj. w szczególności:

    • możliwość rewizji umów: za zgodą sędziego-komisarza, zarządca może odstąpić od umów wzajemnych zawartych przez spółkę, co umożliwia zrzucenie ciężaru umów, które stały się niekorzystne w sytuacji kryzysu finansowego,
    • zawieszenie egzekucji długów zabezpieczonych rzeczowo: otwarcie postępowania powoduje automatyczne zawieszenie wszelkich egzekucji, w tym również długów zabezpieczonych rzeczowo (np. hipoteką czy zastawem), w odróżnieniu od pozostałych rodzajów postępowań restrukturyzacyjnych, gdzie wierzyciele zabezpieczeni rzeczowo mogą prowadzić egzekucję mimo otwarcia postępowania,
    • sprzedaż ze skutkiem egzekucyjnym: za zgodą sędziego-komisarza, zarządca może przeprowadzić bezobciążeniową sprzedaż składników majątku, które okazały się zbędne dla prowadzenia dalszej działalności (tzw. sprzedaż ze skutkiem egzekucyjnym), co może zachęcić potencjalnych nabywców do składania ofert,
    • uproszczona redukcja zatrudnienia: postępowanie sanacyjne wywołuje dla stosunków pracy takie same skutki jak ogłoszenie upadłości, tj. np. możliwość skrócenia okresu wypowiedzenia, wyłączenie ochrony przedemerytalnej i konsultacji związkowych.
  • Co w czasie restrukturyzacji stanie się z umowami zawartymi przed postępowaniem restrukturyzacyjnym?

    Umowy te pozostają w mocy, a spółka może oczekiwać ich dalszego wykonywania przez kontrahentów. Co więcej, kontrahent nie może rozwiązać umowy z powodu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego przez spółkę, a wszelkie tego typu postanowienia zawarte w umowach są nieważne.

  • Sytuacja gospodarcza skłoniła mnie do zmiany skali lub profilu działalności spółki – który rodzaj postępowania restrukturyzacyjnego będzie dla mnie najbardziej odpowiedni?

    W takiej sytuacji najczęściej zalecane będzie postępowanie sanacyjne, które umożliwia najszersze możliwości ingerencji w prowadzony biznes, m.in. przez możliwość rewizji umów, możliwość bezobciążeniowego zbywania składników majątku oraz szczególną rolę planu restrukturyzacyjnego opracowywanego w ramach tego postępowania.

  • Duża część moich długów ma charakter sporny, toczą się postępowania sądowe w ich przedmiocie, które nie wiem jak się zakończą – który rodzaj postępowania restrukturyzacyjnego będzie dla mnie najbardziej odpowiedni?

    Kluczowe będzie ustalenie, czy wartość wierzytelności spornych przekracza 15% sumy wszystkich wierzytelności, które wchodzą w skład układu. Jeżeli suma ta jest przekroczona, to dostępne będą tylko postępowanie układowe i sanacyjne.

  • Co się stanie, gdy po złożeniu wniosku o otwarcie restrukturyzacji wierzyciele złożą konkurencyjny wniosek o ogłoszenie upadłości?

    Restrukturyzacja ma pierwszeństwo przed upadłością. Dlatego sąd upadłościowy wstrzymuje rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości do czasu wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie wniosku restrukturyzacyjnego. Jeżeli postępowanie restrukturyzacyjne zostanie natomiast otwarte, to do czasu jego zakończenia nie może zostać ogłoszona upadłość. Postępowanie restrukturyzacyjne chroni więc przed wierzycielskimi wnioskami o ogłoszenie upadłości.

    Należy jednak pamiętać, że postępowanie restrukturyzacyjne nie zwalnia dłużnika z regulowania zobowiązań bieżących, które powstały po otwarciu postępowania. Jeśli dłużnik nie jest w stanie ich spłacać, to wierzyciele będą mogli wnieść o umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego, a w dalszej kolejności o ogłoszenie upadłości.

  • Czy postępowanie restrukturyzacyjne jest skuteczną odpowiedzią na sytuację gospodarczą spowodowaną epidemią koronawirusa?

    Biorąc pod uwagę korzyści postępowania restrukturyzacyjnego, w szczególności zawieszenie postępowań egzekucyjnych, zamrożenie zobowiązań powstałych przed otwarciem postępowania, a w przypadku postępowania sanacyjnego możliwość rewizji umów, to bez wątpienia postępowanie restrukturyzacyjne oferuje szereg rozwiązań, które mogą wesprzeć firmę w najtrudniejszym okresie kryzysu gospodarczego.

    Nie przesądza to jednak o końcowym sukcesie postępowania. Należy pamiętać, że postępowanie restrukturyzacyjne tak naprawdę stanowi platformę do negocjacji z wierzycielami warunków spłaty istniejącego zadłużenia, jak i zasad dalszej współpracy. Jeżeli firma nie rokuje szans na osiągnięcie rentowności w przyszłości, to samo postępowanie restrukturyzacyjne tego nie zmieni.

  • Czy uchwalona przez Sejm Tarcza Antykryzysowa wpływa na możliwość prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego?

    Nie, firmy mogą wnioskować o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego na dotychczasowych zasadach. Tarcza Antykryzysowa nie zmienia przepisów regulujących postępowanie restrukturyzacyjne.

Bezpośrednio na maila

Bądź na bieżąco i subskrybuj newsletter EY

Subskrybuj

Podsumowanie

Potrzebujesz więcej informacji? Jesteśmy gotowi aby wspomóc Ciebie i Twoją firmę w kluczowych obszarach, wymagających obecnie szczególnego wsparcia.

Kontakt

Porozmawiaj z jednym z naszych specjalistów o tym,

jak mozemy wesprzec Cie podczas epidemii COVID-19.

Informacje

Autorzy

Magdalena Kasiarz

EY Polska, Kancelaria EY Law, Associate Partner, Adwokat, Doradca restrukturyzacyjny

Adwokat, doradca restrukturyzacyjny od ponad 15 lat zajmujący się negocjowaniem umów związanych z transakcjami fuzji i przejęć, reorganizacjami i restrukturyzacją zadłużenia.

Piotr Podsiadło

EY Polska, Kancelaria EY Law, Adwokat, Senior Associate

Adwokat specjalizujący się w doradztwie transakcyjnym oraz restrukturyzacyjnym.

Related topics COVID-19 Doradztwo prawne