Wpływ pandemii na handel podróbkami produktów związanych z COVID-19

Pandemia COVID-19 odcisnęła niezatarty ślad na globalnym społeczeństwie, przekształcając gospodarki, branże i codzienne życie. Wśród jej licznych skutków, jedną z godnych uwagi konsekwencji, był wzrost nielegalnego handlu podróbkami, szczególnie tymi związanymi z samą pandemią. 

Od sprzętu ochrony osobistej (PPE) po testy i leki, sieci przestępcze wykorzystały kryzys, aby czerpać zyski ze sprzedaży niskiej jakości i często niebezpiecznych produktów. To przesunięcie we wzorcach nielegalnego handlu stworzyło unikalne wyzwania dla agencji stojących na straży prawa i dla decydentów na całym świecie.

4 kwietnia 2024 r. opublikowano wspólny raport Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) uzupełniający naszą wiedzę na temat wpływu pandemii COVID-19 na międzynarodowy handel podrabianymi towarami [1].

Z raportu wynika, że ​​w początkowej fazie pandemii ogólny wolumen podrabianych towarów spadł z powodu zakłóceń w łańcuchu dostaw i spowolnienia handlu międzynarodowego. Jednak ta chwila wytchnienia była krótka i szybko została zastąpiona wzrostem liczby podróbek związanych z COVID-19. Organizacje przestępcze szybko dostosowały się do zmieniającego się krajobrazu. Wykorzystały zwiększone zapotrzebowanie na przedmioty pierwszej potrzeby oraz przejście do zakupów online, które zostało przyspieszone przez lockdowny i wymogi dystansowania społecznego.

Wzrost handlu elektronicznego podczas pandemii dodatkowo skomplikował wysiłki w zwalczaniu nielegalnego handlu. Zwiększająca się liczba konsumentów korzystających z internetowych platform zakupowych umożliwiła przestępcom znalezienie nowych sposobów na sprzedaż swoich nielegalnych towarów, często z wykorzystaniem popularnych platform mediów społecznościowych. Ten zwrot w kierunku cyfrowych rynków nie tylko ułatwił sprzedaż podróbek, ale także sprawił, że służbom było trudniej identyfikować i przechwytywać nielegalne transakcje.

Jednym z kluczowych wniosków z serii strukturalnych wywiadów i seminariów internetowych przeprowadzonych przez Task Force OECD ds. Przeciwdziałania Handlowi Nielegalnemu (TF-CIT) jest konieczność stosowania kompleksowych strategii angażujących wiele sektorów poza służbami bezpośrednio zaangażowanymi w egzekwowanie prawa. Walka z podróbkami wymaga współpracy między instytucjami finansowymi, platformami e-commerce, firmami telekomunikacyjnymi a agencjami rządowymi, aby rozwiązać wielowymiarowe wyzwania stawiane przez nielegalny handel w dzisiejszym świecie.

Wpływ pandemii na wzorce międzynarodowego handlu odegrał również znaczącą rolę w kształtowaniu krajobrazu handlu podróbkami. Zakłócenia w łańcuchach dostaw, spadek popytu i środki protekcjonistyczne doprowadziły do zmian we wzorcach importu, przy czym niektóre kraje, w szczególności Chiny, wyłoniły się jako wiodący eksporterzy towarów pierwszej potrzeby do regionów takich jak UE. Ta zmiana w dynamice handlu stworzyła nowe wyzwania dla urzędników celnych, którzy mieli za zadanie poradzić sobie z dodatkowymi procedurami certyfikacji i identyfikacją podróbek wśród legalnych przesyłek.

Ponadto pandemia uwydatniła systemowe podatności w niektórych branżach takich jak tytoń, alkohol i żywność, gdzie podmioty przestępcze skorzystały na zamknięciach granic i zakłóconych łańcuchach dostaw, angażując się w nielegalny handel. Organy ścigania w całej Europie odkryły liczne przypadki przestępstw włączania w legalne łańcuchy dostaw produktów podrobionych lub niespełniających norm. W związku z tym podrabiane produkty, od kosmetyków po odzież, a nawet żywność i napoje, zalały rynek, stwarzając poważne zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa publicznego.

W odpowiedzi na te wyzwania, rządy i agencje państwowe wprowadziły różne środki prawne i regulacyjne. Uruchomiono inicjatywy takie jak Operacja Złamana Obietnica (oryginalna nazwa „Operation Stolen Promise”) Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego USA, która zwalcza globalny handel i cyberprzestępczość. Unia Europejska podjęła wysiłki mające na celu wzmocnienie zarządzania ryzykiem celnym i zapewnienie bezpieczeństwa sprzętu medycznego. Działania te okazały się kluczowe w zwalczaniu nielegalnego handlu podróbkami towarów niezbędnych do walki z COVID-19.

Mimo to walka z handlem podróbkami pozostaje ciągłą batalią, wymagającą stałej współpracy i innowacyjności, aby pozostawać krok przed ewoluującymi taktykami przestępczymi. W miarę jak świat dostosowuje się do trwałych skutków pandemii, konieczne jest zachowanie czujności w zwalczaniu nielegalnego handlu i ochronie konsumentów przed niebezpieczeństwami wynikającymi z podróbek. We współczesnym świecie, skoordynowanie wysiłków między sektorami i państwami stanowi klucz do wypracowania skutecznych rozwiązań.