8 min. czytania 8 sie 2022
Man sitting on branch of tree in forest

Dlaczego bioróżnorodność może być dla Twojej firmy ważniejsza niż sądzisz?

Autor Alexis Gazzo

EY France Climate Change Leader; Partner, Climate Change and Sustainability Services, EY & Associés

Helping businesses and governments engage in low-carbon strategies. Creating and protecting long-term value for clients.

Współautorzy
Kontakt lokalny

EY Polska, CFO Consulting, Senior Manager

Tomasz doradza klientom w obszarach księgowych, koordynuje prace związane z badaniem sprawozdań finansowych, a także zajmuje się tematyką raportowania niefinansowego (ESG).

8 min. czytania 8 sie 2022
Powiązane tematy Audyt Sustainability i ESG

Jeśli firmy chcą mierzyć i zmniejszać swój wpływ na środowisko, powinny już zacząć to robić.

W skrócie 

  • Przedsiębiorstwa, które wykorzystują zasoby naturalne lub wywierają niekorzystny wpływ na różnorodność biologiczną mogą wkrótce zostać odcięte od kapitału.
  • Zarządzanie ryzykiem związanym z różnorodnością biologiczną może poprawić wydajność i odporność przedsiębiorstwa, a także zwiększyć poparcie społeczne.
  • Przedsiębiorstwa już teraz powinny zrozumieć zagrożenia i możliwości wynikające z różnorodności biologicznej, a dzięki temu identyfikować swój zakres odpowiedzialności i ujawniać podejmowane działania. 

Skutki utraty różnorodności biologicznej mogą być poważne i często niezauważane, powodując zakłócenia w łańcuchach dostaw, zwiększając koszty zachowania zgodności z przepisami i potencjalnie osłabiając poparcie społeczne. Jednak wiele firm dopiero zaczyna badać swój wpływ na utratę różnorodności biologicznej, a tylko niewielka liczba liderów opublikowała wiarygodne strategie dotyczące różnorodności biologicznej z konkretnymi celami zgodnymi z Science-Based Targets Network.

Inwestorzy coraz częściej zastanawiają się nad tym, jak uwzględnić różnorodność biologiczną w ocenach oraz jak inwestować w spółki, które mogą przedstawić swoją strategię dotyczącą różnorodności biologicznej. Jednocześnie grupa ds. ujawniania informacji finansowych związanych ze środowiskiem naturalnym (Taskforce on Nature-related Financial Disclosures - TNFD) uruchomiła niedawno wersję beta zasad ramowych TNFD, które mają pomóc przedsiębiorstwom w zrozumieniu zagrożeń i możliwości związanych z różnorodnością biologiczną oraz sposobów ujawniania informacji.  Oczekuje się, że będzie to katalizatorem działań inwestorów w podobny sposób, jak w przypadku grupy ds. ujawniania informacji związanych z klimatem (TCFD).

  • Czym są bioróżnorodność i kapitał naturalny?

    Bioróżnorodność

    Bioróżnorodność to zmienność organizmów żywych pochodzących ze wszystkich źródeł, w tym z ekosystemów lądowych, morskich i słodkowodnych oraz zespołów ekologicznych, których są częścią. Obejmuje zmienność cech genetycznych, fenotypowych, filogenetycznych i funkcjonalnych, a także zmiany liczebności i rozmieszczenia w czasie oraz przestrzeni w obrębie gatunków, zbiorowisk biologicznych i ekosystemów oraz pomiędzy nimi. [1]

    Kapitał naturalny

    Kapitał naturalny to światowe zasoby dóbr naturalnych, do których należą:  gleba, powietrze, woda i wszystkie żywe organizmy [2].

Można przyjąć proste założenie, że ryzyko związane z różnorodnością biologiczną ogranicza się do sektorów mających silny wpływ na środowisko: górnictwo, leśnictwo i rolnictwo. W tych branżach niezrównoważone praktyki biznesowe mogą prowadzić do degradacji otoczenia, zakłóceń w łańcuchu dostaw, wahań cen, mniejszych plonów z powodu nadmiernego użytkowania gruntów oraz do utraty  owadów zapylających.

Jednakże wiele innych firm polega na kapitale naturalnym, co może w jakimś stopniu wpływać na ich działalność. Dlatego przedsiębiorstwa powinny rozważyć włączenie różnorodności biologicznej i kapitału naturalnego do listy najważniejszych rodzajów  ryzyka. 

(Chapter breaker)
1

Rozdział 1

Inwestorzy zmieniają kierunek przepływu kapitału

Przedsiębiorstwa wywierające negatywny wpływ na różnorodność biologiczną mogą mieć utrudniony dostęp do kapitału.

Podobnie jak w przypadku zmian klimatycznych, inwestorzy prawdopodobnie będą podejmować działania mające na celu wyprzedzenie krzywej regulacyjnej, aby mieć pewność, że nie są narażeni na ryzyko aktywów osieroconych (ang. stranded assets) powstałych w wyniku postępujących regulacji dotyczących bioróżnorodności.

W tym wypadku jednak, o ile przedsiębiorstwa i rynki dopiero po kilku dziesięcioleciach zaczęły poważnie traktować ryzyko związane ze zmianami klimatycznymi, o tyle konieczność zrozumienia i ograniczania ryzyka związanego z różnorodnością biologiczną może pojawić się dużo szybciej.  Wkrótce te przedsiębiorstwa,  które bezpośrednio lub pośrednio powodują negatywne skutki dla różnorodności biologicznej, mogą mięc utrudniony dostęp do kapitału w przeciwieństwie do tych, które „pracują dla przyrody”.

Przewiduje się także wprowadzenie szeregu nowych rozwiązań regulacyjnych, w tym rygorystycznych przepisów dotyczących komercyjnego wykorzystania określonych obszarów ziemi, reform dotacji, podatków i kar, realizacji celów naukowych oraz dyrektyw handlowych. Wiele krajów i regionów, zwłaszcza w Europie, już wprowadza te zmiany. 

  • Mechanizmy regulacyjne na świecie

    • We Francji od 2016 r. obowiązuje ustawa o odzyskiwaniu różnorodności biologicznej, przyrody i krajobrazów. Jej celem jest osiągnięcie zerowej utraty netto różnorodności biologicznej, a w efekcie powstało  Biuro ds. Różnorodności Biologicznej.  Francja wprowadziła również ustawę o obowiązku dbałości, która wymaga od firm uwzględniania oceniania wpływu środowiskowego  na ich łańcuchy dostaw.
    • Parlament Europejski ma szereg dyrektyw dotyczących środowiska naturalnego i zatwierdził wstępny wniosek dotyczący dyrektywy UE w sprawie obowiązkowej, należytej staranności w zakresie praw człowieka, ochrony środowiska i dobrego zarządzania , która ma zostać zatwierdzona w 2022 roku.
    • Indonezja wprowadziła moratorium na przekształcanie torfowisk ograniczając wydawanie nowych licencji rolniczych.
    • Kostaryka przeniosła dopłaty do bydła na opłacanie rolników i właścicieli ziemskich świadczących usługi ekosystemowe, takie jak sekwestracja dwutlenku węgla i ochrona działów wodnych.
    • Australia dokonuje oceny swojej ustawy o ochronie środowiska i różnorodności biologicznej, a w ciągu dwóch lat planuje wdrożyć 38 nowych zaleceń w tym zakresie.

Poprawa standardów w zakresie ujawniania informacji dotyczących środowiska i większe połaczenie ich z podstawowymi inwestycjami finansowymi pomoże inwestorom wspierać ekologiczniejszą gospodarkę, a organizacjom kształtować strategie w zakresie różnorodności biologicznej i zapewniać długoterminowe tworzenie wartości dla ludzi i całej planety.

(Chapter breaker)
2

Rozdział 2

W jaki sposób bioróżnorodność może wpływać na biznes

Załamanie się ekosystemu może spowodować poważne zagrożenia operacyjne.

Według Światowego Forum Ekonomicznego (WEF) ponad połowa globalnego produktu krajowego brutto zależy od środowiska naturalnego3 . Inicjatywa Finansowa Programu Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych wykazała, że 13 z 18 sektorów wchodzących w skład indeksu FTSE 100, których kapitalizacja rynkowa wynosi 1,6 biliona USD, jest związanych z procesami produkcyjnymi o wysokiej lub bardzo wysokiej zależności od środowiska naturalnego4.

Oznacza to, że jedna na pięć firm może mieć poważne ryzyko operacyjne związane z załamaniem się ekosystemów5. Zagrożenia dla środowiska naturalnego można zazwyczaj powiązać z:

  • Zależnością – jeśli część modelu biznesowego jest bezpośrednio od niego uzależniona (np. od świeżej wody, zapylania lub urodzajnych gleb), może to mieć wpływ na wyniki finansowe. Przykładowo, firmy produkujące napoje powinny mieć zapewnione niezawodne dostawy słodkiej wody, firmy spożywcze opierają się na stabilności upraw i gruntów ornych, a firmy biofarmaceutyczne polegają na ekosystemach, by pozyskiwać nowe źródła leków.
  • Wpływie – jeśli działalność gospodarcza bezpośrednio lub pośrednio wywiera negatywny wpływ na środowisko, może to przekładać się na utratę reputacji, procesy sądowe lub straty finansowe. Coraz częściej pracownicy, konsumenci, inwestorzy, decydenci oraz społeczności oczekują, że przedsiębiorstwa będą zarządzać swoim wpływem na różnorodność biologiczną, aby zachować poparcie społeczne na prowadzenie działalności.
(Chapter breaker)
3

Rozdział 3

Podobieństwa między ryzykiem związanym z różnorodnością biologiczną a ryzykiem związanym ze zmianą klimatu

Różnorodność biologiczna i zmiany klimatu mogą być rozpatrywane w kategoriach ryzyka fizycznego i przejściowego.

Bioróżnorodność i klimat są ze sobą ściśle powiązane. Lasy i ekosystemy, takie jak lasy namorzynowe, bagna i rafy koralowe, mogą być biotopami obniżającymi zawartość dwutlenku węgla, przyczyniając się do łagodzenia emisji gazów cieplarnianych. Mogą też być potrzebnym rozwiązaniem, opierającym się na naturze, pomagającym w adoptowaniu się do skutków zmian klimatu, np. być ochroną przed erozją wybrzeża lub zapobiegać powodziom. Różnorodność biologiczna, podobnie jak klimat, różni się w zależności od miejsca. Jednym z ważnych aspektów ram TNFD będzie określenie priorytetowych obszarów na podstawie tego, gdzie organizacje stykają się ze sobą, a ekosystemy są oceniane jako będące bardzo lub wyjątkowo zagrożone. Zazwyczaj mówiąc o różnorodności biologicznej myślimy w kategoriach dziewiczych lasów deszczowych, ale jest ona równie ważna w krajobrazie miejskim.

Zagrożenia dla różnorodności biologicznej mają wiele wspólnych cech ze zmianami klimatycznymi. Są dalekosiężne pod względem wpływu i skali oraz mają punkty krytyczne, po przekroczeniu których powrót do normalnego stanu może być niemożliwy. Oba są niepewne, ale przewidywalne, a ich wpływ może być zdeterminowany przez działania krótkoterminowe.

Ryzyko związane z różnorodnością biologiczną można obliczyć podobnie jak ryzyko związane ze zmianą klimatu. Można je zidentyfikować w następujący sposób:

Zagrożenia fizyczne

Zaliczymy do nich szkody w aktywach fizycznych lub utratę usług ekosystemowych niezbędnych w procesach produkcyjnych. Przykłady obejmują lokalne i regionalne straty finansowe w sektorze rolniczym, wynikające z ograniczenia zapylania przez owady (od 235 do 577 mld USD rocznej światowej produkcji żywności zależy od owadów zapylających 6) oraz globalne straty finansowe w sektorze medycznym i technologicznym, wynikające z ograniczenia bioróżnorodności genetycznej, które hamuje badania i rozwój.

Ryzyko związane z okresem przejściowym

Obejmuje zmiany w polityce, prawne i technologiczne. Podczas konferencji CBD (Convention of Biological Diversity) w trakcie COP15 w 2022 r. kilku interesariuszy zaapelowało, aby w ramach Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej (CBD) przyjąć globalny cel przywrócenia przyrody do naszego życia do 2030 r. oraz pełnego odtworzenie środowiska naturalnego do 2050 r. Cele założone w projekcie 8 opublikowanym w lipcu 2021 r., są zgodne z przewidywanym kierunkiem rozwoju, sugerując jednocześnie, że najbardziej ryzykiem tym dotknięte zostaną przedsiębiorstwa, które obecnie wywierają negatywny wpływ na środowisko.

Ryzyko zakłóceń

Ryzyko, w którym strata lub wpływ na naturę zakłóca funkcjonowanie społeczeństw lub rynków, np. wkraczanie w siedliska przyrodnicze prowadzące do wybuchu choroby odzwierzęcej.

(Chapter breaker)
4

Rozdział 4

Różnica między ryzykiem związanym z różnorodnością biologiczną a ryzykiem zmian klimatycznych

Różnorodność biologiczna staje się dla firm coraz większym ryzykiem finansowym.

Zmiany klimatyczne są coraz bardziej zaawansowane i coraz częściej rozumiane jako ryzyko biznesowe. Wcześniej były postrzegane tylko jako środowiskowy efekt zewnętrzny, ale w ciągu ostatniej dekady nastąpiła zmiana i stało się najpierw ryzykiem środowiskowym, a teraz wręcz ryzykiem finansowym. Różnorodność biologiczna jest na tej krzywej dość daleko w tyle za zmianami klimatycznymi.

Pomimo podobieństw do ryzyka związanego ze zmianami klimatu, zrozumienie i zarządzanie ryzykiem związanym z różnorodnością biologiczną jest inne.

Brak jednej metody pomiarowej

O ile obliczenie emisji dwutlenku węgla jest dla przedsiębiorstw stosunkowo proste, o tyle pomiar różnorodności biologicznej może być złożony i wieloaspektowy. Mamy tu dwie kwestie:  

  • sposoby oceny wartości różnorodności biologicznej ekosystemów poprzez pomiar liczby zagrożonych gatunków lub inne odpowiednie wskaźniki,
  • wykorzystanie ich do zmierzenia wpływu działań przedsiębiorstwa na różnorodność biologiczną, np. wielkości populacji owadów zapylających w rolnictwie lub bieżących, czystych przepływów rzecznych. Pomiary te mogą być dokonywane na różnych poziomach – przedsiębiorstwa, zakładu czy projektu.

Wytyczne TNFD powinny pomóc firmom zrozumieć, jakie są zagrożenia i szanse związane z różnorodnością biologiczną oraz jak powinny ujawniać swoje wyniki. Może to przyczynić się do przesunięcia globalnych przepływów finansowych z obszarów mających negatywne skutki dla środowiska na mające pozytywny wpływ. I chociaż są podobieństwa do rekomendacji  TCFD, to organizacje nie powinny od razu oczekiwać takiego samego poziomu wytycznych i udostępnienia równie precyzyjnych narzędzi. Oczekuje się, że kompletne ramy ujawniania informacji zostaną opublikowane w drugiej połowie 2023 roku.

Kompensacje nie są „porównywalne”.

Kompensacje przyrodnicze nie mogą wyrównać strat spowodowanych zniszczeniem ekosystemów zawierających rzadkie gatunki. W ramach kompensacji zawsze nastąpi utrata części różnorodności biologicznej, ponieważ żadne dwa obszary siedlisk ani populacji gatunków nie są identyczne. Ponadto, żeby kompensacje w zakresie różnorodności biologicznej miały sens, należy podjąć długoterminowe zobowiązanie do pełnego uwzględnienia bezpośrednich, pośrednich i skumulowanych oddziaływań, w ujęciu geograficznym i czasowym. W przypadku zarządzania ryzykiem związanym z różnorodnością biologiczną priorytetem powinno być unikanie i ograniczanie wpływu na utratę różnorodności, a kompensacje powinny być traktowane jako ostateczność.

Konieczność uwzględnienia wielu wartości

Naturalne otoczenie powinno być zarządzane pod kątem jego wartości produkcyjnych, przyrodniczych i kulturowych. Ochrona różnorodności biologicznej nie musi oznaczać zamykania terenów jako miejsc dzikiej przyrody. Najlepszym źródłem informacji o współistnieniu tych wartości są rodowici mieszkańcy danych terenów.

Zestaw umiejętności

Różnorodność biologiczna to ogromny, multidyscyplinarny obszar, który wymaga od firm zaangażowania nowego typu umiejętności – zazwyczaj wychodzących poza strefę komfortu. Wielu działaczy na rzecz ochrony przyrody zatrudnianych przez korporacje to dawni aktywiści z tzw. „drugiej strony”. Przezwyciężenie historycznej wrogości i uznanie, że korporacje i aktywiści muszą ze sobą współpracować, by ochronić różnorodność biologiczną, wymaga dojrzałości emocjonalnej. Organizacje pozarządowe (NGO) i filantropi działają zazwyczaj tam, gdzie zawodzi rynek. Przedsiębiorstwa powinny współpracować z nimi, aby zrozumieć naturę tych niepowodzeń, co pozwoli im uniknąć pojawienia się nieprawidłowości w miarę rozwoju rynków.

Biznes powinien zaakceptować kilka prostych i bezpośrednich odpowiedzi.  Przykładowo, w rolnictwie nie można po prostu zaprzestać stosowania pestycydów, gdyż może to oznaczać, że ludzie będą głodować. Zamiast tego należy zachęcać sektor do prowadzenia upraw w sposób bardziej wspierający bioróżnorodność, nie tylko w małych gospodarstwach, ale w całym rolnictwie wielkoobszarowym, zastępując monokultury praktykami polikulturowymi.

Prawdopodobnie będzie to wymagało współpracy różnych grup interesariuszy na niespotykaną dotąd skalę. Firmy powinny zapraszać oponentów do zarządów i zdobywać ich zaufanie. Z drugiej strony, aktywiści powinni unikać dyskredytowania działalności korporacji i włączyć się do wspólnego rozwiązania problemów.

(Chapter breaker)
5

Rozdział 5

Korzyści wynikające z właściwego podejścia do bioróżnorodności

Bioróżnorodność może mieć także inne pozytywne skutki.

Chociaż kwestie związane z różnorodnością biologiczną są trudne do rozwiązania, to mogą prowadzić do poprawy wyników i przyczynić się do większej odporności łańcucha wartości. Na przykład, przy starannym planowaniu i zarządzaniu budową nieruchomości mieszkalnych od podstaw, praca włożona w unikanie ryzyka związanego z fragmentacją krajobrazu i w utrzymanie nienaruszonych ekosystemów może przyczynić się do poprawy wyceny nieruchomości. Większa pokrywa drzew pomoże w ograniczeniu ciepła w miastach i zwalczaniu niektórych fizycznych skutków zmiany klimatu.

 Z kolei firma chemiczna, ceniąc rzekę, od której zależy jej działalność, może wziąć pod uwagę jej wartość przy podejmowaniu decyzji kapitałowych, z korzyścią dla wielu interesariuszy. Inwestowanie w bioróżnorodność terenów otaczających rzekę zapewni odpowiednią jakość oraz ilość wody potrzebnej do utrzymania i rozwoju działalności.  To samo działanie może również podnieść jakość życia lokalnych społeczności, pomóc gospodarstwom rolnym w zwiększeniu produktywności i wzbogacić lokalne ekosystemy.

Bioróżnorodność wpływa nie tylko na obszary wiejskie, ale także na miasta. Władze lokalne, urbaniści i deweloperzy mają do odegrania ważną rolę we włączaniu możliwości związanych z przyrodą do planowania strategicznego, zarządzania ryzykiem i decyzji o alokacji aktywów.

(Chapter breaker)
6

Rozdział 6

Dalsze kroki dotyczące zarządzania ryzykiem bioróżnorodności

Firmy powinny już teraz podjąć działania, które pomogą ograniczyć negatywny wpływ na różnorodność biologiczną.

Świat stopniowo przechodzi na gospodarkę niskoemisyjną, więc należy oczekiwać, że przedsiębiorstwa będą prezentować nie tylko swoje strategie dekarbonizacji, ale także sposoby ograniczania negatywnego wpływu na różnorodność biologiczną (a jeszcze lepiej byłoby, gdyby prezentowały sposoby jej wzbogacania).

Należy założyć, że wymagane będzie ujawnianie, w jaki sposób przedsiębiorstwa przyjęły lub planują wprowadzić praktyki biznesowe zgodne ze zrównoważonym użytkowaniem i zarządzaniem kapitałem naturalnym, w tym powietrzem, wodą, gruntami, minerałami i lasami. Tak jak organizacje dążą do uwzględnienia ceny emisji dwutlenku węgla w procesie podejmowania decyzji, tak powinny stworzyć formalne konta kapitału naturalnego, aby wspierać innowacje, ochronę i planowanie na wypadek wstrząsów środowiskowych. Oczekuje się, że dla inwestorów zagregowane, zróżnicowane dane dotyczące zasobów naturalnych będą wkrótce tak samo ważne jak dane środowiskowe, społeczne i ekonomiczne.

Organizacje nie mogą czekać, aż powstaną globalnie uzgodnione ramy lub doskonałe narzędzia. Już teraz powinny współpracować ze swoimi dostawcami, by podejmować działania na rzecz różnorodności biologicznej w całym łańcuchu wartości i pomagać w łagodzeniu ich negatywnego wpływu.

Należy zacząć od:

  1. Edukowania i pozyskiwania pracowników
    Warto przedstawić kadrze kierowniczej koncepcje, narzędzia i ramy związane z różnorodnością biologiczną oraz zaangażować całą organizację w działalność ośrodków analitycznych lub inicjatyw związanych z różnorodnością biologiczną, takich jak TNFD, Science-Based Targets Network bądź organizacje lokalne.

  2. Wprowadzenia i egzekwowania zasad
    Trzeba wprowadzić nowe umiejętności i technologie, które pomogą określić zagrożenia dla różnorodności biologicznej w całym łańcuchu wartości i ograniczyć ich negatywny wpływ, a jednocześnie wyznaczyć cele oparte na podstawach naukowych i zbudować wewnętrzną odpowiedzialność za różnorodność biologiczną w całej firmie, dostosowując się do standardowych ram, np. TNFD i SBTi.

  3. Wdrożenia i wyjaśnienia działań
    Organizacje muszą opracować wspólną strategię, która uwzględnia zarówno wyzwania związane z klimatem, jak i różnorodnością biologiczną, a następnie włączyć ją do strategii klimatycznej. Potem powinny konsekwentnie ujawniać, w jaki sposób identyfikują, mierzą i zarządzają ryzykiem i szansami związanymi z różnorodnością biologiczną.

Podsumowanie

Utrata różnorodności biologicznej może mieć bezpośredni wpływ na przedsiębiorstwa poprzez zakłócenia w łańcuchach dostaw, zwiększanie kosztów zachowania zgodności z przepisami i osłabienie społecznego poparcia. Inwestorzy już teraz zastanawiają się, jak uwzględnić różnorodność biologiczną w swoich ocenach i jak skierować kapitał do spółek, które mają strategię pozytywnie oddziałującą na środowisko naturalne, opartą na solidnych, naukowo potwierdzonych celach. Przedsiębiorstwa już dziś powinny być gotowe podjąć potrzebne działania.  

Informacje

Autor Alexis Gazzo

EY France Climate Change Leader; Partner, Climate Change and Sustainability Services, EY & Associés

Helping businesses and governments engage in low-carbon strategies. Creating and protecting long-term value for clients.

Współautorzy
Kontakt lokalny

EY Polska, CFO Consulting, Senior Manager

Tomasz doradza klientom w obszarach księgowych, koordynuje prace związane z badaniem sprawozdań finansowych, a także zajmuje się tematyką raportowania niefinansowego (ESG).

Powiązane tematy Audyt Sustainability i ESG
  • Facebook
  • LinkedIn
  • Twitter