Quản trị dữ liệu: Lợi thế mới trong làn sóng M&A

Quản trị dữ liệu: Lợi thế cạnh tranh mới của doanh nghiệp trong làn sóng M&A

Nhà đầu tư ngày càng ưu tiên những doanh nghiệp có hạ tầng dữ liệu mạnh, khả năng quản trị tốt và bảo mật cao. Một hệ thống dữ liệu chuẩn hóa không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến mức định giá và sức hấp dẫn khi bước vào các thương vụ M&A.


Tóm lược

  • Doanh nghiệp có quản trị dữ liệu tốt được định giá cao hơn, rút ngắn thẩm định và hấp dẫn hơn trong M&A.
  • Thách thức chính của doanh nghiệp trong quản trị dữ liệu: dữ liệu phân mảnh, kém chất lượng, thiếu sở hữu rõ ràng và rủi ro bảo mật ngày càng tăng.
  • Bài viết đề cập sáu trụ cột quản trị dữ liệu giúp đảm bảo dữ liệu chính xác, an toàn, minh bạch và tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Dữ liệu: nền tảng để vận hành thông minh

Trong những năm gần đây, các doanh nghiệp đang tăng tốc trong cuộc đua xây dựng cơ sở dữ liệu bởi dữ liệu chính là “chìa khóa” để mở cửa các tiến bộ về khoa học công nghệ và tạo ra lợi thế cạnh tranh. Ngân hàng là một trong những ngành đi đầu về công nghệ, đã dựa trên dữ liệu để ứng dụng định danh điện tử (eKYC), phân tích dữ liệu lớn, chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận, giúp rút ngắn thời gian xử lý giao dịch, giảm chi phí vận hành và nâng cao khả năng phục vụ khách hàng.

Không chỉ đối với ngân hàng, quản trị dữ liệu là yêu cầu bắt buộc đối với tất cả các doanh nghiệp, đặc biệt các doanh nghiệp trong giai đoạn tăng trưởng, mở rộng quy mô, đang có nhu cầu gọi vốn hoặc nằm trong ngành có hoạt động M&A sôi động. Quản trị dữ liệu phản ánh mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế, nơi dữ liệu và khả năng vận hành trên dữ liệu đã trở thành tiêu chí đánh giá quan trọng của nhà đầu tư.

Trong nhiều thương vụ M&A, ngày càng nhiều nhà đầu tư yêu cầu thẩm định năng lực số của doanh nghiệp mục tiêu như rà soát hạ tầng CNTT, mức độ trưởng thành của hệ thống quản trị dữ liệu, chất lượng và khả năng truy xuất (lineage) dữ liệu, mức độ an toàn bảo mật và khả năng tích hợp hệ thống hậu sáp nhập. Theo nghiên cứu của EY, doanh nghiệp có nền tảng “dữ liệu tốt” thường được định giá cao hơn và rút ngắn thời gian thẩm định.

Khảo sát năm 2025 của SoftServe [1] chỉ ra những lợi ích rõ rệt của các tổ chức có nền tảng dữ liệu tốt: 44% tạo được doanh thu mới từ dữ liệu, 38% thương mại hóa dữ liệu, 54% tăng năng suất và 49% cải thiện chất lượng ra quyết định. 85% doanh nghiệp dự kiến tăng ngân sách dữ liệu, và 42% trong nhóm trưởng thành dữ liệu sẽ tăng mạnh đầu tư tổng thể.

Hình ảnh minh họa

Quản trị dữ liệu: Bài toán khó cần giải quyết

Từ quá trình tư vấn, chúng tôi nhận thấy thách thức lớn nhất của doanh nghiệp trong quản trị dữ liệu là dữ liệu không đồng bộ, phân mảnh và nằm rải rác ở các phòng ban khác nhau khiến việc tổng hợp và phân tích gặp rất nhiều khó khăn. Dữ liệu kém chất lượng, thiếu thống nhất thường do doanh nghiệp không có sự chuẩn hóa ngay từ đầu về cách thức thu thập, lưu trữ và định nghĩa dữ liệu. Điều này dẫn đến báo cáo kém chất lượng, sai lệch, không chính xác, làm mất niềm tin của ban lãnh đạo vào dữ liệu.

Một số thách thức khác có thể kể tới như doanh nghiệp không quản lý được vòng đời của dữ liệu (data lifecycle) khiến việc truy vết nguồn gốc dữ liệu trở nên thiếu nhất quán, tốn thời gian và dễ sai lệch. Doanh nghiệp không xác định được người chịu trách nhiệm cho từng loại dữ liệu (lack of data ownership), dẫn đến việc khi có sự cố xảy ra như dữ liệu thiếu chính xác, mất dữ liệu, quyền truy cập dữ liệu bị lỗi thì các bên đổ lỗi lẫn nhau, không biết ai phải xử lý trước và ai có thẩm quyền chỉnh sửa.

Khi dữ liệu được cập nhật chậm, mọi quyết định đưa ra đều trở nên thiếu chính xác vì bối cảnh kinh doanh đã thay đổi, đặc biệt trong các ngành mang tính mùa vụ như bán lẻ, thời trang hay nông nghiệp.

Những năm gần đây, nhiều văn bản pháp lý nhằm siết chặt việc quản lý dữ liệu đã được ban hành trong nước và thế giới. Do đó, quản lý rủi ro an ninh liên quan tới dữ liệu cũng đang là một thách thức lớn với doanh nghiệp, đặc biệt là bảo vệ các dữ liệu nhạy cảm như thông tin cá nhân, tài chính hoặc bí mật kinh doanh. Hậu quả có thể rất nghiêm trọng nếu doanh nghiêp không xây dựng được “lá chắn” bảo vệ dữ liệu như: vi phạm pháp luật, mất uy tín, thiệt hại tài chính và ảnh hưởng đến lòng tin của khách hàng.

Hình ảnh minh họa

Sáu trụ cột quản trị dữ liệu

Theo mô hình chuẩn quốc tế, một hệ thống quản trị dữ liệu hiệu quả được cấu thành bởi sáu trụ cột, nhằm bảo đảm dữ liệu luôn sẵn sàng, chính xác, an toàn và sinh lợi. Dưới đây là diễn giải chi tiết từng trụ cột – dưới góc nhìn đầu tư và quản trị doanh nghiệp.

1. Xây dựng chuẩn mực cho chất lượng dữ liệu: Chất lượng dữ liệu là nền tảng của mọi phân tích và quyết định kinh doanh. Một hệ thống quản trị dữ liệu không thể gọi là hiệu quả nếu dữ liệu bị sai lệch, thiếu nhất quán hoặc khó kiểm chứng.

2. Gia cố an toàn dữ liệu trong môi trường rủi ro số: Sự cố bảo mật có thể gây thiệt hại nhiều triệu USD, kéo theo giảm giá cổ phiếu, phạt vi phạm và mất niềm tin thị trường. Do đó, bảo vệ an toàn dữ liệu là "lá chắn" để bảo vệ tài sản dữ liệu – tài sản giá trị nhất trong nhiều doanh nghiệp hiện nay.

3. Tạo “bản đồ dữ liệu” cho toàn tổ chức: Nếu dữ liệu là tài sản, thì bản đồ dữ liệu chính là hồ sơ quản lý tài sản. Doanh nghiệp càng lớn, dữ liệu càng phân tán và phức tạp. Bản đồ dữ liệu giúp trả lời: Dữ liệu đến từ đâu? Ai sở hữu? Được định nghĩa thế nào? Đã qua xử lý gì?

4. Khung chính sách để quản trị dữ liệu có trách nhiệm: Một bộ chính sách rõ ràng giúp dữ liệu được dùng đúng mục đích, đúng chuẩn và hỗ trợ doanh nghiệp trong các kỳ kiểm toán, M&A hoặc đánh giá rủi ro.

5. Truy cập dữ liệu – Đảm bảo “đúng người, đúng dữ liệu, đúng thời điểm”: Truy cập dữ liệu hiệu quả là yếu tố phân biệt tổ chức linh hoạt với tổ chức chậm thay đổi. Nếu nhân sự không thể tiếp cận dữ liệu họ cần, mọi nỗ lực số hóa đều trở nên vô nghĩa.

6. Quản lý trọn vòng đời dữ liệu: Mỗi dữ liệu đều có chu kỳ: được tạo ra, lưu trữ, sử dụng, giảm giá trị và cuối cùng phải xóa hoặc lưu trữ dài hạn. Điều này giúp doanh nghiệp giảm chi phí lưu trữ, tối ưu hạ tầng và tránh rủi ro pháp lý đối với dữ liệu hết hạn.

Trong kỷ nguyên AI, dữ liệu là tài sản của doanh nghiệp, dữ liệu là “dòng máu” của nền kinh tế số, doanh nghiệp nào sở hữu hệ thống quản trị dữ liệu vững chắc sẽ có lợi thế cạnh tranh và tạo ra giá trị dài hạn.

Theo Báo Nhà Đầu tư, đăng ngày 18 tháng 2 năm 2026

[1] https://www.digit.fyi/data-strategy-leadership/

Về bài viết này

Bài viết liên quan

Chắt lọc Basel III, điều chỉnh phù hợp với Việt Nam

Thông tư 14/TT-NHNN đánh dấu bước chuyển từ Basel II sang Basel III trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Đây là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro và ổn định tài chính.

AI trong ngành ngân hàng: Nhân diện rủi ro trong kỷ nguyên số

Khi AI dần trở thành “bộ não” của hệ thống ngân hàng, việc nhận diện và kiểm soát rủi ro không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.

Hành trình phát triển bền vững trong ngân hàng: Cơ hội, thách thức và động lực chuyển đổi

Trong bối cảnh mới, các ngân hàng Việt Nam nên chọn bước đi nào để vừa thực thi cam kết ESG nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả kinh doanh?