Modernisering forfaits in schenk- en erfbelasting

Actualisatie van rente- en levensverwachtingsforfaits in de schenk- en erfbelasting om beter aan te sluiten bij huidige economische omstandigheden

De Staatssecretaris van Financiën heeft recentelijk de Tweede Kamer geïnformeerd over een voorstel om de forfaits in de schenk- en erfbelasting te moderniseren. De staatssecretaris wil de bestaande forfaits moderniseren, omdat zij niet meer aansluiten bij de huidige economische realiteit (de forfaits zijn sinds 1980 niet meer aangepast). Door een lagere marktrente en een hogere levensverwachting leiden de huidige forfaits volgens de staatssecretaris tot vertekende waarderingen en fiscale voordelen die niet meer passen bij het doel van de wetgeving. Het voorstel is dat de forfaits worden geactualiseerd op basis van actuele renteontwikkelingen en levensverwachtingen, en voortaan periodiek worden herzien. 

Achtergrond en rol van forfaits

De staatssecretaris geeft aan dat de forfaits een belangrijke rol spelen binnen de schenk- en erfbelasting. Zij worden gebruikt om de contante waarde te berekenen van toekomstige inkomstenstromen, zoals bij vruchtgebruik, lijfrentes en erfrechtelijke vorderingen van kinderen op de langstlevende partner. Ook worden zij toegepast bij papieren schenkingen en bij de waardering van bepaalde periodieke uitkeringen. De staatssecretaris merkt op dat met forfaits een praktische en uitvoerbare manier wordt geboden om complexe waarderingen te maken, zonder dat burgers of de Belastingdienst ingewikkelde berekeningen hoeven uit te voeren.

Noodzaak tot modernisering

Volgens de bewindsman zijn de forfaits verouderd. Zij gaan uit van een vaste rekenrente van 6% en levensverwachtingen die niet meer overeenkomen met de huidige inzichten. De marktrente is sinds 1980 sterk gedaald en mensen leven gemiddeld langer. Hierdoor ontstaan fiscale prikkels die estateplanning aantrekkelijker maken dan bedoeld, met name bij rentedragende onderbedelingsvorderingen. De staatssecretaris verwijst naar eerdere signalen van de Algemene Rekenkamer en een extern onderzoek, waaruit blijkt dat actualisatie noodzakelijk is en dat regelmatige aanpassing toekomstige grote schokken in belastingdruk kan voorkomen.

Voorstel voor nieuwe uitgangspunten

De staatssecretaris geeft aan dat voor de levensverwachting voortaan gebruik zal worden gemaakt van prognoses die rekening houden met toekomstige sterfteontwikkelingen, en dat wordt uitgegaan van een sekseneutrale benadering. Voor de rekenrente wordt voorgesteld aan te sluiten bij een risicovrije rente, gebaseerd op langjarige rentegegevens, met een middeling over meerdere jaren om sterke schommelingen te voorkomen. Volgens de bewindsman wordt gekozen voor een vaste looptijd als referentiepunt, omdat dit eenvoudiger en beter uitlegbaar is dan werken met verschillende looptijden per leeftijd.

Toepassingsbereik en uitzonderingen

De gemoderniseerde forfaits zullen van toepassing zijn op onder meer onderbedelingsvorderingen, periodieke uitkeringen en papieren schenkingen. De staatssecretaris merkt op dat wordt overwogen om onzakelijke leningen buiten het bereik van de forfaits te plaatsen, omdat de huidige waardering onvoldoende rekening houdt met het werkelijke risico.

Wetgeving, overgangsrecht en tijdpad

De staatssecretaris geeft aan dat de forfaits in de wet zullen worden opgenomen en jaarlijks automatisch worden geactualiseerd. Hiermee moet worden voorkomen dat zij opnieuw verouderen. Daarnaast wordt overgangsrecht voorgesteld, zodat bestaande situaties worden gerespecteerd en burgers niet onverwacht worden geconfronteerd met hogere belastingheffing over keuzes uit het verleden. Volgens de bewindsman is voorzien in een ruim tijdpad, met consultatie en parlementaire behandeling, gericht op inwerkingtreding per 1 januari 2028.

Gevolgen

De staatssecretaris merkt op dat naar verwachting slechts een beperkt deel van de nalatenschappen te maken krijgt met een hogere erfbelasting. De maatregel leidt wel tot een structurele budgettaire opbrengst, vooral doordat fiscale voordelen van bepaalde vormen van estateplanning worden verkleind. Tot slot benadrukt de bewindsman dat goede communicatie belangrijk is, zodat burgers, notarissen en adviseurs zich tijdig kunnen voorbereiden op de wijzigingen.

De gehele Kamerbrief vindt u hier.