Rapport Wennink over toekomstige welvaart

Adviesrapport schetst economische randvoorwaarden die nodig zijn om Nederlandse verdienvermogen structureel te versterken; fiscaal stelsel moet investeren aantrekkelijk maken

Recentelijk is het rapport Wennink, ‘’De route naar toekomstige welvaart, een sterk Nederland in een relevant Europa’’ verschenen. Dit rapport vertaalt het Europese Draghi-rapport over het Europese verdienvermogen naar de Nederlandse context. Uit het rapport komt naar voren dat Nederland voor grote economische en maatschappelijke uitdagingen staat en dat stevige investeringen, betere randvoorwaarden en een slagvaardige uitvoering nodig zijn om toekomstige groei en welvaart te waarborgen.

Trage groei en technologische afhankelijkheid

Volgens het rapport staat Nederland op een kruispunt. Jaren van voorspoed hebben geleid tot brede welvaart maar dit biedt geen garantie voor de toekomst. Wennink merkt op dat geopolitieke spanningen, vergrijzing, verduurzamingsopgaven en druk op publieke voorzieningen het fundament onder de welvaart aantasten. Economische groei is nodig om oplopende kosten voor zorg, pensioenen, defensie en de energietransitie te dragen, terwijl slechts beperkte groei voorspeld wordt.

Het rapport geeft aan dat er een structurele kentering moet komen naar hogere arbeidsproductiviteit. Hiervoor zijn volgens investeringen van € 151 - € 187 miljard nodig in de hoogproductieve delen van de economie, grotendeels privaat en over tien jaar te realiseren. Het rapport merkt verder op dat Europa terrein verliest ten opzichte van China en de Verenigde Staten, die fors investeren in sleuteltechnologieën. Toch ziet hij dat Nederland, met sterke kennisinstellingen, innovatieve bedrijven en publiek-private samenwerking, nog steeds een strategische rol kan spelen.

Volgens het rapport is het daarbij essentieel te focussen op vier domeinen waarin Nederland onderscheidend is:

1. Digitalisering & AI
2. Veiligheid & Weerbaarheid
3. Energie- & Klimaattechnologie
4. Life Sciences & Biotechnologie
    

Randvoorwaarden

Het rapport geeft aan dat binnen vier categorieën snel actie nodig is:

1. Snellere vergunningverlening
2. Talentontwikkeling
3. Betaalbare en betrouwbare energie
4. Versterking van economische infrastructuur

Hij merkt op dat complexe procedures innovatie belemmeren en dat zogenoemde regulatory sandboxes kunnen helpen om nieuwe technologieën sneller toe te laten. Ook is een Nationale Talentagenda nodig, evenals een herijking van het socialezekerheidsstelsel en arbeidsmarktbeleid. Verder benadrukt Wennink de rem op investeringen door energiecongestie, hoge elektriciteitsprijzen en een onvoldoende robuuste energiemix. Daarnaast vraagt de economische infrastructuur – zoals mainports en innovatie-ecosystemen – om versterking via betere ruimtelijke procedures, huisvesting en infrastructuur.

Fiscaal stelsel moet investeren aantrekkelijk maken

In het rapport wordt opgemerkt dat het belastingstelsel investeren in de toekomst aantrekkelijker moet maken. Waar Nederland traditioneel een concurrerend belastingregime kende, laat recent internationaal vergelijkend onderzoek zien dat de effectieve marginale belastingdruk inmiddels tot de hoogste in de EU behoort. Wennink wijst erop dat door opeenvolgende maatregelen, zoals beperkingen in renteaftrek, afschrijving en verliesverrekening, steeds vaker belasting wordt geheven voordat investeringen bedrijfseconomisch rendement opleveren.

Een fiscaal stelsel dat investeringen faciliteert, is volgens het rapport noodzakelijk om private middelen op schaal te mobiliseren. Wennink geeft aan dat de Nederlandse fiscaliteit beter moet aansluiten bij concurrerende EU-lidstaten, te beginnen met een verlaging van de effectieve marginale belastingdruk. Hij merkt op dat tientallen fiscale regelingen hun doel niet bereiken en het stelsel compliceren. Het afbouwen van dergelijke regelingen kan middelen vrijmaken om belastingen op arbeid en winst te verlagen en investeringen te stimuleren. Volgens Wennink moeten stabiliteit en vereenvoudiging centraal staan bij een herziening van het stelsel, met behoud van innovatiebevorderende regelingen zoals de WBSO en de Innovatiebox, en een gerichte verruiming van de investeringsaftrekregeling voor innovatieve sectoren.

Volgens Wennink beschikt Nederland over een groot investeringspotentieel. Zo zijn 51 proposities verzameld met een waarde van circa € 126 miljard, die kunnen bijdragen aan een nationale investerings- en industrialisatiestrategie. Voor de uitvoering zijn volgens Wennink een stabiele financiering en een krachtige bestuursstructuur nodig. De overheid moet keuzes durven maken, consumptieve uitgaven beperken en inefficiënte fiscale maatregelen afschaffen.

Wennink besluit dat niet-handelen geen optie is: elke dag uitstel verhoogt volgens hem de rekening voor toekomstige generaties.

Het gehele rapport vind je hier.