Herijking fiscaal inzagerecht

Nieuwe aanpak leidt tot gefaseerde opbouw van fiscaal inzagerecht vanwege uitvoeringsproblemen

De staatssecretaris van Financiën licht in een Kamerbrief van 29 juni 2026 toe dat de implementatie van het fiscaal inzagerecht wordt herijkt en voortaan stapsgewijs wordt opgebouwd.

Aanleiding en achtergrond

Met de invoering van het fiscaal inzagerecht is beoogd belastingplichtigen meer inzicht te geven in hun fiscale dossier. Dit recht is in de wet opgenomen en later aangepast om de uitvoerbaarheid te verbeteren. Volgens de staatssecretaris draagt transparantie bij aan rechtszekerheid, gelijke behandeling en vertrouwen in de overheid. De staatssecretaris geeft aan dat uit de praktijk blijkt dat de oorspronkelijke implementatie van het inzagerecht niet uitvoerbaar is gebleken. Informatie is binnen de Belastingdienst versnipperd over verschillende systemen en wordt niet centraal opgeslagen. Daarnaast omvat een fiscaal dossier uiteenlopende stukken, zoals interne memo’s, berekeningen en correspondentie, die per geval handmatig moeten worden beoordeeld op relevantie en privacyaspecten. Op basis van een technische pilot en een Gateway Review komt de staatssecretaris tot de conclusie dat het inzagerecht niet als een technische implementatie kan worden gerealiseerd, maar een fundamentele verandering in de werkwijze van de Belastingdienst vergt. 

Herijking van de aanpak

De staatssecretaris licht toe dat het eerdere implementatiepad, waarin al op korte termijn feitelijke inzage zou worden geboden, wordt verlaten. Het eerder voorziene addendum bij de uitvoeringstoets wordt op dit moment niet opgesteld en de Belastingdienst wordt gevraagd een realistische route voor implementatie uit te werken. De herijking ziet daarmee op de wijze van invoering van het reeds bestaande inzagerecht, en niet op de doelstelling van dat recht. Het doel om belastingplichtigen inzicht te geven in hun fiscale dossier blijft ongewijzigd. 

Gefaseerde implementatie

De staatssecretaris geeft aan dat na deze herijking wordt gekozen voor een gefaseerde implementatie van het inzagerecht, vanwege de uitvoerbaarheid. Hierbij wordt het fiscale dossier stapsgewijs opgebouwd en uitgebreid, aansluitend bij bestaande IT-ontwikkelingen. De implementatie verloopt in drie fasen:

• Fase 1 (vanaf 2026): inzicht in formele communicatie, zoals beschikkingen, aanslagen en ingediende formulieren, te beginnen met de omzetbelasting. 
• Fase 2 (vanaf 2029): inzicht in de onderbouwing van besluiten, waaronder het verloop van de behandeling en gebruikte informatie
• Fase 3 (vanaf 2032): inzicht in een integraal en samenhangend dossier, inclusief interne stukken. 

Parallel hieraan werkt de Belastingdienst via het programma ‘Keuze digitaal’ aan digitalisering van communicatie, waarbij documenten tot 2030 beschikbaar worden gesteld in een digitaal portaal. 

Aanvullend inzagerecht en waarborgen

De staatssecretaris merkt op dat wordt bezien of uitbreiding van het inzagerecht wenselijk is. Daarbij wordt gekeken naar een aanvullend inzagerecht met waarborgen, zoals een duidelijke afbakening, gefaseerde invoering en aangepaste termijnen.

Kosten en uitvoerbaarheid

De staatssecretaris geeft aan dat de invoering kosten met zich meebrengt voor IT ontwikkeling en personele inzet. Omdat bij de invoering geen financiële dekking is voorzien, moeten deze kosten worden ingepast binnen het bestaande IT portfolio, waardoor het tempo van implementatie wordt bepaald door beschikbare capaciteit. 

Uitzondering voor Douane

Voor de Douane wordt het fiscaal inzagerecht niet van toepassing op accijns en verbruiksbelasting. De staatssecretaris motiveert dit met de bestaande informatiepositie van belastingplichtigen en de uitvoeringscomplexiteit. 

Standpunt staatssecretaris

De staatssecretaris geeft aan dat een stapsgewijze aanpak noodzakelijk is om het fiscaal inzagerecht uitvoerbaar en duurzaam te implementeren. Transparantie blijft daarbij een speerpunt, waarbij burgers en bedrijven geleidelijk meer inzicht krijgen in hun fiscale dossier.  

De gehele Kamerbrief vindt u hier.