Làm thế nào để nâng cao kỹ năng cho Gen Z trong bối cảnh tốc độ thông minh của các mô hình AI trên thế giới đang diễn ra nhanh chóng?

Một khảo sát toàn cầu của EY về mức độ hiểu biết của Gen Z đối với AI cho thấy các chương trình giáo dục và đào tạo hiện vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của nhà tuyển dụng.

Tóm lược

• Gen Z và các thế hệ trẻ tiếp theo là nhóm lực lượng lao động sẽ chịu tác động lâu dài và mạnh mẽ nhất từ AI, nhưng họ hiện vẫn chưa được trang bị đầy đủ kiến thức để có thể khai thác hết tiềm năng của công nghệ này.
• Ngay cả những người tự đánh giá mình là “rất am hiểu” cũng đạt điểm thấp khi được yêu cầu viết câu lệnh (prompt) cho AI hoặc đánh giá các hạn chế của công nghệ AI.
• Các nhà giáo dục, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách cần hợp tác chặt chẽ để xây dựng chương trình đào tạo năng lực về AI – và đối tượng nào thực sự cần được đào tạo.

Sự phát triển nhanh chóng của trí thông minh nhân tạo (AI), đặc biệt là AI tạo sinh (GenAI), đang khiến các cơ sở giáo dục và doanh nghiệp phải khẩn trương tìm cách nâng cao năng lực sử dụng AI cho lực lượng lao động, trong đó Gen Z được xem là nhóm chịu tác động lớn nhất từ công nghệ này.

Sinh ra trong khoảng từ năm 1997 đến 2007, Gen Z đang nhanh chóng trở thành một trong những lực lượng lao động chính trong xã hội (những người trẻ nhất của thế hệ này sẽ hoàn tất bậc phổ thông trung học và những người lớn tuổi nhất sắp chạm ngưỡng 30). Trong bối cảnh phát triển nhu vũ bão của AI, đây sẽ là thế hệ dùng AI mạnh mẽ nhất trong công việc, cuộc sống. Công nghệ số và đặc biệt là AI được dự báo sẽ tiếp tục định hình cách thế hệ này tư duy, giải quyết các vấn đề trong công việc và cuộc sống.

Một mặt sự hào hứng và tò mò xoay của Gen Z có thể gợi mở những cơ hội và năng lực không giới hạn cùng với AI, mặt khác thế hệ này cũng có thể là nhóm đặc biệt phải đối mặt với các thách thức và rủi ro về phát triển bản thân phát sinh từ chính khả năng của AI. Theo Khảo sát EY 2024 Work Reimagined Survey, nhiều người kỳ vọng GenAI sẽ giúp nâng cao năng suất và tạo điều kiện để người lao động tập trung nhiều thời gian hơn vào các công việc có giá trị cao. Mặt khác, họ cũng lo lắng về việc AI có thể khiến thất nghiệp gia tăng, giảm khả năng học hỏi và sáng tạo của người lao động và tạo ra các thông tin sai lệch. Các nhà tuyển dụng cũng có chung mối lo ngại về các rủi ro mà doanh nghiệp có thể phát sinh nếu không có cách quản trị tốt việc ứng dụng AI cho doanh nghiệp.

Sự khác biệt giữa kiến thức tự đánh giá và kiến thức thực tế

Khi được yêu cầu tự đánh giá mức độ hiểu biết về AI, người tham gia khảo sát đưa ra nhiều phản hồi khác nhau, trong đó có ba trên 10 người cho biết họ không mấy am hiểu hoặc hoàn toàn không am hiểu về AI.

Tuy nhiên, khi kiểm tra kiến thức thực tế, kết quả giữa các nhóm lại khá tương đồng, kể cả với những người tự nhận mình không am hiểu. Điều này cho thấy không nên phụ thuộc quá nhiều vào nhận thức chủ quan của Gen Z về năng lực AI của bản thân, bởi nhiều người thực tế hiểu biết về AI nhiều hơn họ nghĩ.

Sự khác biệt giữa việc sử dụng AI trong môi trường làm việc và giáo dục

Một phát hiện khác liên quan đến bối cảnh mà Gen Z kỳ vọng sẽ được khuyến khích sử dụng AI. Trong khi chỉ 7% người tham gia cho rằng họ sẽ bị hạn chế sử dụng AI tại nơi làm việc, con số này tăng lên 21% trong môi trường giáo dục.

Điều này đặt ra một số câu hỏi quan trọng. Liệu các cơ sở giáo dục có đang trang bị cho người học cách tiếp cận AI phù hợp? Liệu doanh nghiệp có đang khuyến khích ứng dụng AI khi chưa có các cơ chế kiểm soát cần thiết? Làm thế nào để hai môi trường này được kết nối và điều chỉnh chặt chẽ hơn, qua đó hình thành những kỳ vọng nhất quán hơn về việc sử dụng AI?

“Thời kỳ đặt câu hỏi liệu AI có mang lại giá trị hay không đã qua rồi. Bất kể quy mô ra sao, mọi doanh nghiệp đều đang suy nghĩ về việc ứng dụng AI, và ngày càng nhiều doanh nghiệp nhận ra tầm quan trọng của việc đào tạo nhân sự về cách sử dụng AI cũng như xây dựng các cách ứng dụng phù hợp,” chia sẻ của Tiến sĩ Sooyeon Kim, Trưởng bộ phận AI, EY Hàn Quốc.

Con đường phía trước của Gen Z và AI

Chúng ta đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng trong hành trình đồng hành giữa Gen Z và AI. Một hướng đi tích cực là tương lai nơi Gen Z được trang bị năng lực AI một cách phù hợp và có cơ hội tham gia và tận dụng toàn bộ lợi ích mà AI mang lại, từ đó mở ra con đường phát triển thịnh vượng.

Để hiện thực hóa điều này, các nhà hoạch định chính sách cần đưa ra định hướng rõ ràng hơn về nội dung và phương thức đào tạo năng lực AI, qua đó giúp các cơ sở giáo dục và doanh nghiệp đưa ra quyết định phù hợp hơn trong việc thiết kế và triển khai các chương trình này.

Các cơ sở giáo dục và doanh nghiệp cũng cần lưu ý rằng Gen Z không phải lúc nào cũng đánh giá chính xác mức độ hiểu biết AI thực tế của bản thân. Do đó, hai bên nên phối hợp thiết kế và triển khai các chương trình đào tạo năng lực AI tối ưu nhằm chuẩn bị tốt hơn cho lực lượng lao động tương lai.