Antwoorden op evaluatie CO2-heffing industrie

Kabinet benadrukt Europese aanpak en neemt in 2027 mogelijk aanvullende maatregelen om klimaatdoelen te halen

De staatssecretaris van Financiën heeft gereageerd op Kamervragen naar aanleiding van de evaluatie van de CO2-heffing industrie en de CO2-minimumprijzen, waarbij het kabinet inzet op een Europese benadering van CO2-beprijzing en aanvullende nationale maatregelen overweegt.

Achtergrond en context

De beantwoording volgt op een externe evaluatie van de CO2-heffing industrie, de CO2-minimumprijs industrie en de CO2-minimumprijs voor elektriciteitsopwekking. De evaluatie laat volgens de staatssecretaris zien dat de uitkomsten voor de CO2-heffing industrie minder eenduidig zijn, terwijl de minimumprijzen negatief worden beoordeeld. De CO2-heffing kan bijdragen aan de effectiviteit van de beleidsmix, afhankelijk van de snelheid waarmee bedrijven kunnen verduurzamen en de mate van ondersteuning. Het kabinet geeft aan dat CO2-beprijzing, bij voorkeur op Europees niveau, de hoeksteen vormt van het klimaatbeleid. Nederland kiest daarom voor een sterker Europees instrumentarium, waaronder het Europese emissiehandelssysteem en het mechanisme aan de Europese grens. Daarnaast zijn middelen gereserveerd voor subsidieregelingen en verlaging van elektriciteitskosten.

Effecten van afschaffing CO2-heffing

De staatssecretaris merkt op dat het afschaffen van de CO2-heffing leidt tot een lagere uitstootprijs en daarmee een negatieve invloed heeft op de businesscase van verduurzaming. Ook bedrijven die reeds hebben verduurzaamd ondervinden hiervan nadeel, onder meer doordat zij geen overschotten aan dispensatierechten meer kunnen verhandelen. De negatieve impact op de winstgevendheid van deze bedrijven is volgens de staatssecretaris echter beperkt en betreft veelal een overschot aan dispensatierechten. Slechts een klein aantal bedrijven had in 2024 een dergelijk overschot. Tegelijkertijd wijst de staatssecretaris erop dat de concurrentiepositie van de Nederlandse industrie onder druk kan staan door een nationale heffing die niet geldt in andere lidstaten. Volgens het kabinet leidt het schrappen van de CO2-heffing niet tot budgettaire derving, omdat sinds eerdere beleidswijzigingen geen inkomsten meer werden verwacht. Wel wordt een beperkte toename van de nationale emissies in 2030 verwacht van 0 tot 2 megaton.

Rol van subsidies en aanvullende maatregelen

De staatssecretaris licht toe dat subsidies, zoals de SDE++, niet bedoeld zijn om nadelen van wijzigingen in de CO2-heffing te compenseren. Wel worden aanzienlijke middelen ingezet om verduurzaming te stimuleren. Het kabinet reserveert onder meer zes rondes van € 8 miljard voor SDE++-subsidies vanaf 2027. Daarnaast worden kosten voor elektriciteit verlaagd en wordt de Indirecte Kosten Compensatie verlengd tot en met 2035, met een budget van circa € 1 miljard per jaar. Deze maatregelen moeten de concurrentiepositie van de industrie verbeteren en investeringen in elektrificatie aantrekkelijker maken.

Knelpunten voor verduurzaming

De staatssecretaris benadrukt dat de CO2-heffing op zichzelf onvoldoende is om bedrijven te laten verduurzamen. Belangrijke knelpunten zijn onder meer netcongestie en stikstofbeperkingen, die investeringen bemoeilijken. Het kabinet stelt middelen beschikbaar om deze knelpunten aan te pakken, waaronder € 20 miljard voor stikstof- en natuurbeleid.

Europese inzet en toekomstbeleid

De staatssecretaris geeft aan dat het kabinet zich inzet voor een sterk Europees emissiehandelssysteem en een effectief grensmechanisme. Daarbij wordt gepleit voor maatregelen tegen koolstoflekkage en stabiliteit van beleid om investeringszekerheid te waarborgen. Het kabinet is voornemens om in het voorjaar van 2027, indien nodig, aanvullende nationale maatregelen te nemen om klimaatdoelen te halen. Ook worden aanbevelingen uit de evaluatie en suggesties van de overlegtafel CO2-heffing industrie daarbij betrokken. 

De gehele Kamerbrief vindt u hier.