CBAM en verificatiecapaciteit

Kabinet erkent onzekerheid rond verificatie van emissies en steunt tijdelijke verlichting van verplichtingen

Het kabinet heeft recentelijk gereageerd op de motie over knelpunten bij het verifiëren van emissiewaarden binnen het CBAM en licht daarbij de stand van zaken en voorgenomen maatregelen toe.

Achtergrond en werking CBAM

Het CBAM is een klimaatinstrument van de Europese Unie dat volledig in werking is sinds 1 januari 2026. Het mechanisme houdt in dat importeurs die bepaalde goederen invoeren naar de EU betalen voor de CO2-uitstoot die vrijkomt bij de productie van die goederen. Het CBAM is van toepassing op producten in de sectoren staal, aluminium, elektriciteit, kunstmest, waterstof en cement.

Importeurs doen aangifte van de emissies, waarbij zij CBAM-certificaten kopen en inleveren. De eerste deadline voor aangifte ligt eind september 2027. Emissies kunnen worden vastgesteld op basis van werkelijke gegevens of standaardwaarden. Voor gebruik van werkelijke gegevens is een geverifieerd emissieverslag vereist, dat moet worden gecontroleerd door een geaccrediteerde CBAM-verificateur. Bij gebruik van standaardwaarden is geen verificatie nodig.

Het CBAM beoogt koolstoflekkage te voorkomen en een gelijk speelveld te creëren tussen in de EU geproduceerde en geïmporteerde goederen.

Knelpunten bij verificatie

Het kabinet heeft contact gehad met betrokken sectoren, waaronder de metaal- en metaalverwerkingsindustrie. Daarbij is naar voren gekomen dat importeurs zich zorgen maken over het gebruik van standaardwaarden. Deze liggen vaak aanzienlijk hoger dan geverifieerde werkelijke gegevens, wat leidt tot onzekerheid over de door te berekenen prijs. Het kabinet deelt de zorgen over de onduidelijkheid rond de beschikbaarheid van verificatiecapaciteit en de gevolgen daarvan voor de hoogte van de CBAM-verplichtingen. Het kunnen rapporteren op basis van werkelijke emissies wordt als een cruciaal onderdeel van het CBAM gezien. De beschikbaarheid van geaccrediteerde verificateurs is op dit moment onzeker. Nationale accreditatie-instanties binnen de EU bepalen het tempo van accreditatie. In Nederland vervult de Raad voor Accreditatie deze rol. Het accreditatieproces bevindt zich nog in een beginfase en het is nog niet duidelijk of er tijdig voldoende capaciteit beschikbaar zal zijn.

Inzet van het kabinet

Het kabinet zet zich nationaal en Europees in om de beschikbaarheid van verificateurs te vergroten. In Nederland wordt, samen met de Nederlandse Emissieautoriteit en de Raad voor Accreditatie, actief gevolgd hoe het accreditatieproces verloopt. Er zijn aanvragen ingediend door verschillende instellingen, met als doel deze nog voor het einde van het jaar af te ronden. Op Europees niveau heeft het kabinet zijn zorgen onder de aandacht gebracht bij de Europese Commissie. Er wordt gewerkt aan een gezamenlijke aanpak binnen de EU om de accreditatie en verificatie te versnellen en duidelijkheid te bieden aan marktpartijen.

Tijdelijke verlichting en verdere maatregelen

De staatssecretaris van Financiën geeft aan dat in de herziening van de CBAM-verordening een deel van de problematiek wordt ondervangen. In de eerste helft van 2027 kunnen importeurs het aantal aan te houden CBAM-certificaten baseren op werkelijke emissiewaarden, ook als deze nog niet zijn geverifieerd. Dit voorkomt dat bedrijven onnodig veel certificaten moeten aanhouden en beperkt het liquiditeitsbeslag. Daarnaast wordt gekeken naar structurele oplossingen, waaronder het gebruik van mondiale standaardwaarden voor specifieke downstreamgoederen. Ook is voorzien in de mogelijkheid voor accreditatieinstellingen buiten de EU om verificateurs te accrediteren.

De staatssecretaris van Financiën benadrukt dat het kabinet zich blijft inzetten om te waarborgen dat zoveel mogelijk importeurs gebruik kunnen maken van werkelijke emissiegegevens bij de aangifte in 2027.

De gehele Kamerbrief vindt u hier.