Europese Tax Omnibus voorstel

Europese Commissie vereenvoudigt EU-belastingkader met focus op lagere complexiteit, ruimere renteaftrek en structurele verankering van Pillar Two

De Europese Commissie heeft recent het “Tax Omnibus”-voorstel gepubliceerd, gericht op vereenvoudiging van het EU-kader voor directe belastingen.

Inhoud en achtergrond

Het voorstel voorziet in een bredere vereenvoudiging van het EU-kader voor directe belastingen en beoogt minder complexiteit, lagere nalevingskosten en meer harmonisatie binnen de EU door het stroomlijnen van richtlijnen en het verminderen van overlappingen. Het voorstel bevat onder meer (1) een voorgestelde versoepeling van de earningsstripping regels (te weten hogere drempels en een uitsluiting van ‘laag-risico’ schuld aan derden), hetgeen mogelijk leidt tot een grotere renteaftrek en financieringsflexibiliteit binnen de EU, (2) de introductie van een EU-brede R&D-stimulans, en (3) een nauwere afstemming tussen EU-richtlijnen en Pillar Two, wat erop wijst dat Pillar Two een blijvend onderdeel is (zelfs na de introductie van het side-by-side-systeem). Daarnaast heeft de Europese Commissie een herziening van de richtlijn betreffende administratieve samenwerking voorgesteld. Alle voorstellen, inclusief een samenvatting en illustratie, zijn beschikbaar via de website van de Europese Commissie.

Belangrijkste elementen

De Europese Commissie stelt onder meer het volgende voor: 

• Introductie van een EU-brede R&D-stimulans: onmiddellijke (of versnelde) volledige aftrek van kwalificerende R&D-investeringen. Nederland past momenteel een mix van stimulansen toe, zoals WBSO/innovatiebox, maar kent geen volledige versnelde/onmiddellijke aftrek van R&D-kapitaaluitgaven bij aanvang.
• Vereenvoudiging renteaftrekbeperking, earningsstrippingmaatregel (ATAD): geharmoniseerde 30%-EBITDA-limiet (Nederland past momenteel circa 24,5% toe), verhoging van de drempel tot EUR 3 miljoen (ten opzichte van EUR 1 miljoen momenteel in Nederland), uitsluiting van ‘laag-risico’ financiering door derden (in Nederland vallen zowel gelieerde als externe schulden binnen de reikwijdte), versoepeling indien de EBITDA in een jaar met ten minste 50% afneemt, en verplichte toepassing van de groepsescape (momenteel niet beschikbaar in Nederland) en carry-forwardregels (reeds beschikbaar in Nederland). Daarnaast zijn er aanvullende faciliteiten voor bepaalde (semi-)publieke sectoren en ondernemingen met fluctuerende winsten.
• CFC-regels (ATAD): vrijstelling voor Pillar Two-groepen en mkb-ondernemingen, en beperking tot Model A (passieve-inkomensbenadering; Nederland past momenteel een combinatie van beide benaderingen toe).
• Hybridemismatchregels (ATAD): schrappen van de regels inzake geïmporteerde hybridemismatches (momenteel nog onderdeel van het Nederlandse ATAD2-kader en in de praktijk vaak als complex beschouwd).
• EU GAAR antimisbruik (ATAD): uitgebreid toepassingsbereik, inclusief bronbelastingen en Pillar Two-belastingen.
• Vereenvoudiging bronbelasting: afschaffing van minimum deelnemingsvereisten (in Nederland is de bezitseis voor toepassing van de deelnemingsvrijstelling 5%) en verschuiving van voorafgaande procedures naar self-assessment, evenals ruimere toegang tot vrijstellingen van bronbelasting (bijvoorbeeld voor pensioenfondsen).
• Uitbreiding toepassingsgebied reorganisaties: betere afstemming met het vennootschapsrecht (bijvoorbeeld grensoverschrijdende omzettingen en vereenvoudigde fusies), die momenteel niet volledig worden bestreken.
• Verbeterde geschilbeslechting: betere toegang tot de onderlinge overlegprocedure en arbitrage, met het wegnemen van diverse procedurele drempels, bijvoorbeeld met betrekking tot het tijdstip van indiening van het verzoek in de betrokken lidstaten en de belastingplichtigen die het verzoek moeten indienen.
• Herziening van de DAC: de DAC zal veel van de bestaande rapportageverplichtingen in de richtlijn stroomlijnen en herzien, waaronder de Mandatory Disclosure Rules (“MDR”) en de uitwisseling van rulings. Zo zullen bepaalde MDR-kenmerken wijzigen en wordt de rapportagetermijn verlengd van 30 naar 90 dagen. Daarnaast kunnen transacties van groepen waarop de (volledige) Pillar Two-regels van toepassing zijn, in veel gevallen worden vrijgesteld van een groot deel van de MDR-verplichtingen.
• Pillar Two blijft: hoewel de introductie van een side-by-side-systeem aanvankelijk leidde tot discussies over de houdbaarheid van Pillar Two op langere termijn (onder meer of nationale CFC-regels – met specifieke aanpassingen – mogelijk ook als side-by-side-systeem zouden kunnen kwalificeren), lijkt het huidige voorstel Pillar Two als een permanent onderdeel te bestendigen, met toenemende verwevenheid met het bredere EU-belastingkader en de richtlijnen (bijvoorbeeld via een verwachte overlap met DAC6/MDR).

Hoe nu verder?

Verwacht wordt dat beide voorstellen nu uitgebreid zullen worden besproken door de lidstaten en de Commissie. In het huidige concept wordt uitgegaan van omzetting uiterlijk op 31 december 2028 en toepassing vanaf 1 januari 2029, hoewel voor bepaalde bepalingen uitgestelde ingangsdata gelden. De voorstellen kunnen doorgaans alleen worden aangenomen indien alle lidstaten unaniem instemmen met de inhoud. Op basis van ervaring kan het bereiken van een dergelijke overeenstemming uitdagend zijn en is het mogelijk dat onderhandelingen lang duren of niet succesvol zijn. Dit geldt te meer voor het Tax Omnibus-voorstel, aangezien dit kan leiden tot aanzienlijke belastinginkomstenverliezen voor lidstaten. Tegelijkertijd zijn recente andere EU-omnibusvoorstellen (zoals op het gebied van corporate reporting) binnen relatief korte tijd aangenomen vanwege momentum voor wetgeving die de concurrentiekracht van de EU versterkt.

In ieder geval wordt verwacht dat de vandaag gepubliceerde concepten in belangrijke mate zullen wijzigen gedurende de onderhandelingen. Aangezien deze onderhandelingen in beginsel vertrouwelijk zijn, wordt doorgaans niet verwacht dat verdere versies vóór de aanneming van de voorstellen worden gepubliceerd. Wel kunnen samenvattingen en voortgangsupdates verschijnen, evenals incidentele publicaties van belangrijke versies en mediaberichtgeving over de onderhandelingen. Wij zullen dit uiteraard nauwlettend blijven volgen.

Webcast

Tot slot nodigen wij u graag uit voor onze aankomende webcast European Tax Policy Matters: Decoding EU’s simplification package: first insights on the Taxation Omnibus and DAC Recast. De webcast vindt plaats op 29 juni 2026 van 16:00 tot 17:00 CET. U kunt zich hier registreren.