Giftenaftrek buitenlandse instellingen

Hoge Raad oordeelt dat giften aan buitenlandse instellingen zonder Nederlandse registratie niet aftrekbaar zijn en dat dit geen strijd oplevert met Unierecht

De Hoge Raad heeft recentelijk beslist dat giften aan in het buitenland gevestigde instellingen die niet zijn geregistreerd voor de Nederlandse giftenaftrek, niet in aftrek kunnen worden gebracht en dat deze beperking niet in strijd is met het Unierecht.

Feiten en omstandigheden

Iemand had giften gedaan aan instellingen die in Duitsland en Zwitserland zijn gevestigd en wilde die giften aftrekken. Deze instellingen zijn door de bevoegde buitenlandse autoriteiten erkend als algemeen nut beogend naar de maatstaven van hun vestigingsland. Zij hebben echter geen verzoek ingediend om voor de Nederlandse belastingheffing als algemeen nut beogende instelling (ANBI) te worden geregistreerd.

Omdat deze registratie ontbreekt, worden de instellingen voor de toepassing van de Nederlandse belastingwetgeving niet aangemerkt als instellingen waarvoor giftenaftrek mogelijk is. De inspecteur heeft de door belanghebbende gedane giften daarom niet in aftrek toegelaten bij het vaststellen van het belastbare inkomen.

Belanghebbende stelde zich op het standpunt dat de weigering van de giftenaftrek in strijd is met het Unierecht. Hij voerde aan dat de instellingen in hun vestigingslanden als algemeen nut beogend zijn erkend en dat zij ook voldoen aan de materiële voorwaarden die in Nederland gelden. Volgens belanghebbende kan het ontbreken van een Nederlandse registratie niet doorslaggevend zijn, omdat van buitenlandse instellingen niet in redelijkheid kan worden verlangd dat zij een dergelijke aanvraag indienen. Het hof heeft dit standpunt verworpen en geoordeeld dat geen sprake is van een schending van het Unierecht. Tegen deze uitspraak is beroep in cassatie ingesteld.

Overwegingen van de Hoge Raad

De Hoge Raad geeft aan dat de centrale vraag is of het vereiste van registratie in Nederland een ongeoorloofde beperking vormt van het vrije verkeer van kapitaal. Volgens de Hoge Raad is daarvan geen sprake. De registratievoorwaarde maakt geen onderscheid tussen in Nederland gevestigde instellingen en instellingen die in andere landen zijn gevestigd. Zowel binnenlandse als buitenlandse instellingen kunnen een verzoek indienen om te worden geregistreerd.

De Hoge Raad merkt op dat de registratievoorwaarde ook niet leidt tot een indirect onderscheid naar vestigingsplaats. Het betreft geen eis die naar haar aard of werking buitenlandse instellingen zwaarder treft dan Nederlandse instellingen. Dat een gever mogelijk minder snel een gift doet aan een buitenlandse instelling die niet is geregistreerd, is volgens de Hoge Raad onvoldoende om van een verboden belemmering te spreken.

Volgens de Hoge Raad faalt ook het betoog dat de registratieprocedure praktisch onmogelijk of uiterst moeilijk zou zijn voor buitenlandse instellingen. De Hoge Raad geeft aan dat de aanvraagprocedure in gelijke mate geldt voor binnenlandse en buitenlandse instellingen. Dat de procedure bewerkelijk is of administratieve lasten meebrengt, maakt dit niet anders. Ook instellingen die in Nederland zijn gevestigd en slechts een beperkte kring van begunstigers hebben, worden met dezelfde vereisten geconfronteerd.

De Hoge Raad merkt verder op dat de registratievoorwaarde een gerechtvaardigd doel dient. De Belastingdienst moet kunnen controleren of instellingen daadwerkelijk aan de voorwaarden voldoen. De registratie draagt bij aan een effectieve en handhaafbare controle. Volgens de Hoge Raad is deze maatregel geschikt en evenredig om dat doel te bereiken.

Ten slotte geeft de Hoge Raad aan dat geen sprake is van redelijke twijfel over de verenigbaarheid van de registratievoorwaarde met het Unierecht. Daarom ziet de Hoge Raad geen aanleiding om een prejudiciële vraag te stellen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Het cassatieberoep wordt ongegrond verklaard en het oordeel van het hof blijft in stand.