Invoering verlengde belastingplicht na emigratie?

Trailing tax voor zeer vermogenden heeft volgens staatssecretaris beperkte opbrengst en aanzienlijke uitvoeringsproblemen

De Staatssecretaris van Financiën heeft recentelijk de Tweede Kamer geïnformeerd over de uitkomsten van een onderzoek naar de mogelijke invoering van een zogenoemde trailing tax in de inkomstenbelasting. Deze maatregel houdt in dat Nederland ook na emigratie gedurende een aantal jaren inkomstenbelasting kan blijven heffen. Het onderzoek volgt op eerdere moties waarin werd verzocht om een nadere uitwerking van een extra belasting voor zeer vermogende personen die emigreren naar landen met een lage belastingdruk.

In een eerdere Kamerbrief is al vastgesteld dat Nederland voor veel inkomens- en vermogensbestanddelen exitheffingen kent bij emigratie. Een trailing tax zou daar in beginsel alleen aanvullend op kunnen zijn, met name richting landen waarmee Nederland geen belastingverdrag heeft gesloten. De staatssecretaris heeft daarom laten onderzoeken hoeveel personen daadwerkelijk emigreren naar dergelijke landen en wat het potentiële fiscale belang is, evenals de uitvoeringsgevolgen voor de Belastingdienst.

Beperkte opbrengst

De staatssecretaris geeft aan dat uit het onderzoek blijkt dat het verwachte fiscale belang van een trailing tax beperkt is. Afhankelijk van de gekozen variant en de duur van de maatregel wordt de potentiële jaarlijkse opbrengst gebaseerd op de cijfers van 2023 geraamd op circa € 16 tot € 38 miljoen. Volgens de bewindsman zal de feitelijke opbrengst in de praktijk lager uitvallen door gedragseffecten, zoals het uitwijken naar landen waarmee Nederland wel een belastingverdrag heeft.

De staatssecretaris merkt op dat de uitvoeringslasten aanzienlijk zijn. De maatregel zou leiden tot extra administratieve lasten voor zowel de Belastingdienst als belastingplichtigen, een intensivering van toezicht en een hoge mate van complexiteit. De toepassing is tijdsintensief, privacygevoelig en vereist betrouwbare informatie uit het buitenland. Met name bij niet-verdragslanden is dat problematisch, omdat informatie-uitwisseling en invordering daar vaak lastig of kostbaar zijn.

Volgens de bewindsman speelt de internationale context een belangrijke rol. Door de mobiliteit van kapitaal en verschillen tussen belastingstelsels hebben zeer vermogende personen mogelijkheden om hun belastingdruk te verlagen. Diverse landen hanteren bovendien speciale fiscale regimes om deze groep aan te trekken. Nederland zet daarom, net als bij de belastingheffing van multinationals, vooral in op internationale samenwerking binnen de OESO en de EU om grondslaguitholling tegen te gaan. Een trailing tax wordt in dit licht vooral gezien als een mogelijke aanvullende of overbruggende maatregel.

Varianten

De staatssecretaris beschrijft drie mogelijke varianten van een trailing tax. Variant A richt zich op Nederlanders met een hoog inkomen of vermogen die emigreren naar landen met een zeer lage belastingdruk. Variant B ziet uitsluitend op zeer vermogende personen die na emigratie nog substantiële banden met Nederland behouden. Variant C heeft een brede doelgroep en werkt met een vaste landenlijst van laagbelastende landen. In alle varianten geldt dat belastingverdragen de toepassing kunnen beperken en dat buitenlandse belasting in beginsel wordt verrekend.

Keuze aan volgend kabinet

De staatssecretaris concludeert dat het onzeker is of een trailing tax in de huidige context een evenwichtige en doelmatige bijdrage levert aan het beoogde doel. Hij wijst erop dat aanpassing van belastingverdragen effectiever kan zijn, maar dat dit een langdurig en complex proces is. Als mogelijk alternatief noemt hij een nieuwe exitheffing bij emigratie naar laagbelastende landen, maar ook deze optie vergt nadere juridische en uitvoeringsmatige verkenning.

Tot slot benadrukt de bewindsman dat, gezien de demissionaire status van het kabinet, de keuze om een trailing tax of een alternatief verder te onderzoeken of in te voeren aan een volgend kabinet is. Nederland blijft zich ondertussen internationaal inzetten voor afspraken om fiscale concurrentie en grondslaguitholling te beperken.

De gehele Kamerbrief vindt u hier.