Villatax niet in strijd met EVRM

Ook Rechtbank Den Haag oordeelt dat wetgever met eigenwoningforfait binnen de aan hem toekomende beoordelingsmarge blijft

Rechtbank Den Haag heeft recentelijk geoordeeld dat het verhoogde eigenwoningforfait voor woningen met een hoge eigenwoningwaarde niet in strijd is met het Europese verdrag voor de rechten van de mens (EVRM). De wetgever heeft volgens de rechtbank binnen zijn ruime beoordelingsmarge gehandeld. 

Na Rechtbank Noord-Holland op 15 oktober 2024 en Hof Amsterdam op 21 oktober 2025 (zie EYFN 2025/47) is dit de derde rechter die oordeelt dat de zogenoemde villatax niet in strijd is met het EVRM. 

Belastbare inkomsten uit eigen woning; eigenwoningforfait en Wet Hillen

Inkomen uit de eigen woning zijn belast in box 1 van de inkomstenbelasting. De inkomsten uit de eigen woning worden bepaald door middel van een forfait, het eigenwoningforfait. De "villatax" houdt in dat voor zover de WOZ-waarde van een eigen woning de € 1.350.000 overstijgt (drempel voor 2026), een sterk verhoogd eigenwoningforfait van 2,35% geldt. 

Het forfait beoogt een weerspiegeling te zijn van alle opbrengsten en kosten van de woning, met uitzondering van de hypotheekrente. De hypotheekrente zit niet in het forfait en is (beperkt) aftrekbaar. Aangezien de hypotheekrente in de meeste gevallen hoger is dan het forfait, leidt dat per saldo tot een aftrekpost in box 1. Wel is de mogelijkheid tot hypotheekrenteaftrek de afgelopen jaren verder afgebouwd. Mocht er sprake zijn van een lage hypotheekschuld, bijvoorbeeld omdat er in het verleden veel is afgelost, dan kan het zijn dat het eigenwoningforfait hoger is dan de hypotheekrente. In dergelijke gevallen zorgde de aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld (“Wet Hillen”) er voor dat het per saldo als inkomen uit de eigen woning aan te geven bedrag niet hoger kon zijn dan € 0. Echter, ook de aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld is in de afgelopen jaren afgebouwd en wordt nog verder (versneld) afgebouwd, zodat in situaties met geen of een geringe eigenwoningschuld een (hoger) bedrag aan inkomen uit de eigen woning belast is

Feiten en omstandigheden

Belanghebbende beschikte in 2023 samen met haar fiscaal partner over een eigen woning. De vastgestelde waarde van deze woning bedroeg € 1.683.000. De aanslag inkomstenbelasting is vastgesteld conform de ingediende aangifte. Daarbij is een negatief saldo uit de eigen woning in aanmerking genomen van € 8.983. Dit saldo bestond uit een bijtelling wegens het eigenwoningforfait van € 15.550 en een aftrek van betaalde rente van € 24.533. Bij de berekening van het eigenwoningforfait is een percentage van 0,35% toegepast op de woningwaarde tot € 1.200.000 en een percentage van 2,35% op het meerdere. Belanghebbende stelde zich op het standpunt dat het lagere percentage op de gehele woningwaarde had moeten worden toegepast en dat het hogere percentage onrechtmatig is.

Overwegingen rechtbank

De rechtbank merkt op dat belastingheffing een inbreuk vormt op het eigendomsrecht in de zin van het EVRM, maar dat deze inbreuk in beginsel gerechtvaardigd is. Volgens de rechtbank moet worden beoordeeld of sprake is van een redelijke verhouding tussen het middel en het doel van de regeling, waarbij de wetgever een ruime beoordelingsvrijheid toekomt.

Volgens de rechtbank volgt uit de wetssystematiek en de toelichting daarop dat bewust is gekozen voor een hoger forfait voor duurdere woningen. De wetgever heeft daarbij meer gewicht toegekend aan het beleggingsaspect van woningen met een hogere waarde. De rechtbank acht van belang dat het hogere percentage uitsluitend geldt voor het deel van de waarde boven de vastgestelde grens. Dat ook budgettaire overwegingen een rol hebben gespeeld bij de invoering van het hoge forfait, acht de rechtbank niet onaanvaardbaar. De rechtbank concludeert dat geen sprake is van strijd met het eigendomsrecht of het gelijkheidsbeginsel en verklaart het beroep ongegrond.