Co to znaczy być członkiem Komitetu Audytu?

Komitety Audytu - ryzyko nadużyć

Komitet Audytu reprezentuje interesy inwestorów poprzez sprawowanie nadzoru nad sprawozdawczością finansową spółki. Integralną częścią tego nadzoru jest zrozumienie jak identyfikowane, adresowane i oceniane jest ryzyko nadużyć. Sprawdź jakie zadać pytania aby ocenić podatność spółki nad nadużycia oraz jak sprawdzić czy odpowiednie mechanizmy kontrolne funkcjonują w spółce.

Komitet Audytu reprezentuje interesy inwestorów poprzez sprawowanie nadzoru nad sprawozdawczością finansową spółki. Integralną częścią tego nadzoru jest zrozumienie jak identyfikowane, adresowane i oceniane jest ryzyko nadużyć. Wiedza ta pozwala na stworzenie odpowiednich programów i procesów zapobiegającym nadużyciom. Ocenę ryzyka nadużyć należy przeprowadzać regularnie i dostosować ją do specyfiki spółki (np. pod kątem branży, lokalizacji, wielkości, itp.). Komitet Audytu powinien znać poziom tolerancji spółki dla zidentyfikowanego ryzyka nadużyć oraz pomóc w dostosowaniu procedur przeciwko nadużyciom. Po uwzględnieniu tych czynników Komitet Audytu powinien nadzorować projekt, wdrożenie i monitorowanie kontroli wewnętrznych mających na celu zapobieganie nadużyciom.

Sprawozdawczość finansowa niezgodna z prawdą nie musi być wynikiem wielkiego planu czy też spisku. Niektóre osoby mogą usprawiedliwiać błędną prezentację na przykład odmienną interpretacją skomplikowanych zasad rachunkowości. Inne mogą uważać, iż błędną prezentację można skorygować w kolejnych latach, kiedy poprawią się wyniki finansowe, jeszcze inne, że taka prezentacja jest w najlepszym interesie spółki czy pracowników.

Jakkolwiek takie osoby nie próbowałyby się wytłumaczyć, błędna prezentacja wprowadza w błąd użytkowników sprawozdań finansowych.

Nadużycia mogą powstać poprzez manipulowanie, fałszowanie czy zmianę zapisów księgowych lub dokumentów księgowych; przedstawienie niekompletnych lub wprowadzających w błąd ujawnień, celowe niewłaściwe zastosowanie zasad rachunkowości, pominięcie przez zarząd procedur kontrolnych, lub wywarcie innego rodzaju wpływu w procesie sprawozdawczym.

Zarząd i pracownicy nadzoru są zobowiązani do zapobiegania nadużyciom. Zarząd powinien mocno podkreślać wagę procedur zapobiegania nadużyciom, krzewić kulturę uczciwości i etycznych zachowań. Nad tymi działaniami powinien czuwać nadzór korporacyjny. Powinien on upewnić się, że zarząd opracował taki system kontroli wewnętrznej, który zapewnia wiarygodność sprawozdań finansowych. Rozważając ryzyko nadużyć Komitet Audytu powinien wziąć pod uwagę „trójkąt nadużyć” czyli trzy okoliczności jakie zazwyczaj zachodzą w przypadku wystąpienia nadużycia: presja lub zachęta finansowa, okazja (możliwość bezkarnego popełnienia nadużycia) oraz racjonalizacja („nie kradnę, tylko pożyczam”). To, że występują czynniki ryzyka nie oznacza że dochodzi do nadużyć. Jednakże w przypadku, gdy istnieje wiele czynników ryzyka, należy zastosować większą ilość kontroli I procedur zapobiegających nadużyciom oraz umożliwiających ich wykrycie.

Przykładowe czynniki ryzyka nadużyć:

  • Zachęta finansowa lub presja

    Zagrożenia dla stabilności finansowej lub dochodowości takie jak:

    • Duża konkurencja lub nasycenie rynku z towarzyszącym spadkiem marży
    • Duża podatność na gwałtowne zmiany takie jak zmiany technologii lub starzenie się produktów
    • Znaczne spadki popytu i zwiększająca się ilość porażek biznesowych w branży lub ogólnej gospodarce
    • Duża podatność na zmiany stóp procentowych
    • Zagrożenie bliską upadłością, zajęcia nieruchomości lub wrogim przejęciem
    • Powtarzające się ujemne przepływy z działalności operacyjnej lub brak możliwości wygenerowania przepływów finansowych z działalności operacyjnej, podczas gdy spółka wykazuje dochody lub wzrost dochodów
    • Niezwykle duży wzrost lub dochodowość, w szczególności w porównaniu ze spółkami z tej samej branży
    • Nowe wymogi rachunkowości, statutowe lub regulacyjne, które mogłyby zagrozić stabilności finansowej lub dochodowości

    Nadmierna presja na zarząd w celu spełnienia wymogów lub oczekiwań osób trzecich może wynikać z:

    • Niespełnienia oczekiwań osób trzecich, analityków inwestycyjnych, kredytodawców pod kątem dochodów, w szczególności tych mało realistycznych i niezwykle wysokich, w tym także oczekiwań samego zarządu co do bardzo optymistycznych komunikatów prasowych czy informacji rocznej
    • Konieczności uzyskania dodatkowej pożyczki lub innej formy finansowania (emisja) w celu utrzymania pozycji konkurencyjnej, w tym także zapotrzebowanie na finansowanie kluczowych projektów badawczych lub nakładów inwestycyjnych
    • Dużej zależności od długu lub krańcowej możliwości spełnienia wymogów dotyczących notowania spółki na giełdzie, warunków spłaty długu lub dotrzymania kowenantów
    • W przypadku złych wyników finansowych, niekorzystne skutki dla istotnych transakcji w toku, takich jak połączenie czy przyznanie kontraktu

    Sytuacja finansowa członków zarządu lub osób odpowiedzialnych za nadzór korporacyjny mogą być zagrożone z powodu wyników finansowych spółki jeśli:

    • Osoby te czerpią głównie przychody z kapitału spółki
    • Dochód tych osób jest zależny od wyników finansowych spółki, w szczególności w przypadku bardzo ambitnych celów dla zarządu
    • Osoby te odpowiadają własnym majątkiem za dług spółki
  • Okazja

    Charakter branży lub działalność spółki może sprzyjać nadużyciom w obszarze sprawozdawczości finansowej, m. in. poprzez:

    • Dominację konkretnego sektora w branży, co pozwala spółce na dyktowanie warunków dostawcom lub klientom, co może prowadzić do transakcji na warunkach nierynkowych
    • Ujmowanie aktywów, zobowiązań, przychodów lub wydatków w oparciu o szacunki wynikające z subiektywnej oceny lub niepewności, których istnienie lub wysokość ciężko potwierdzić
    • Istotne, niespotykane lub wysoce skomplikowane transakcje, w szczególności w okolicach końca roku, co wywołuje pytania dotyczące zasady wiernego obrazu
    • Istotne operacje przeprowadzane w różnych krajach i pod różnymi jurysdykcjami (różne otoczenia biznesowe i kultury)
    • Działanie poprzez pośredników biznesowych, co wydaje się nie mieć jasnego uzasadnienia
    • Istotne salda na rachunkach bankowych, operacje ze spółkami zależnymi, operacje z podmiotami z jurysdykcją w rajach podatkowych nie mające uzasadnienia biznesowego

    Zarząd może sprawować nadzór nieskutecznie ze względu na:

    • Nieskuteczny nadzór nad procesem sprawozdawczym i systemem kontroli wewnętrznej osób odpowiedzialnych za nadzór

    Kontrole wewnętrzne mogą być niewystarczające ze względu na:

    • Niewystarczający monitoring kontroli, w tym także kontroli automatycznych oraz kontroli nad sprawozdawczością okresową, która obejmuje raportowanie na zewnątrz
    • Dużą rotację pracowników lub nieefektywnych pracowników działów: rachunkowości, audytu wewnętrznego czy IT
    • Nieefektywny system rachunkowy lub informatyczny
  • Racjonalizacja

    • Zarząd nie wspiera wartości i standardów etycznych lub wykazuje stosuje niewłaściwe wartości lub standardy etyczne
    • Członkowie zarządu nie będący członkami ds. finansowych wykazują zbyt duże zaangażowanie w doborze zasad rachunkowości lub określeniu istotnych szacunków
    • W przeszłości miały miejsce przypadki łamania prawa giełdowego lub innych praw czy regulacji przez członków zarządu lub wyższą kadrę kierowniczą
    • Istnieją sprawy sądowe przeciwko spółce, wyższej kadrze menedżerskiej lub członkom zarządu dotyczące domniemania nadużycia lub naruszenia prawa lub innych regulacji
    • Nadmierne zainteresowanie zarządu utrzymaniem lub podniesieniem ceny akcji lub wzrostowej tendencji dochodów
    • Spór wśród akcjonariuszy/udziałowców
    • Zarząd zobowiązuje się w stosunku do analityków, kredytodawców lub innych osób trzecich, że osiągnie bardzo ambitne lub wręcz nierealistyczne prognozy
    • Powtarzające się próby tłumaczenia niewłaściwego księgowania w oparciu o materialność
    • Napięta relacja między zarządem spółki a niezależnym audytorem uwidaczniająca się poprzez:
    • Częste spory dotyczące kwestii rachunkowych, audytowych lub sprawozdawczych
    • Nieuzasadnione roszczenia jak nadmierny nacisk na stawkę, nierozsądne terminy zakończenia audytu i wydania opinii i raportu
    • Formalne lub nieformalne obostrzenia, które ograniczają dostęp do ludzi lub informacji co utrudnia komunikację z osobami odpowiedzialnymi za nadzór
    • Próby wpływu zarządu na zakres prac audytora lub dobór zespołu audytowego
  • Jak adresować ryzyka nadużyć?

    • Kultywuj kulturę szczerości i etycznych zachowań
    • Bądź sceptyczny i dociekliwy
    • Poznaj i zrozum ryzyko nadużyć (w tym to dotyczące rozpoznawania przychodu czy obchodzenia kontroli wewnętrznych)
    • Przeanalizuj ryzyko nadużyć z pozostałymi członkami Komitetu Audytu
    • Porozmawiaj z zarządem i niezależnym audytorem o ryzyku nadużyć oraz kontrolach stosowanych w celu zapobiegania I umożliwiania wykrycia nadużyć

Czy zadałeś sobie te pytania:

  • Czy spółka dokonała oceny ryzyka nadużyć? Jakie ryzyka zostały zidentyfikowane w procesie oceny? Czy spółka posiada system zapobiegania nadużyciom w celu zmniejszenia ryzyka nadużyć?
  • Jaka jest ocena kierownictwa w zakresie ryzyka nadużyć? Które z obszarów uznawane są za najbardziej podatne na wystąpienie nadużyć? Czy ocena ta pokrywa się z oceną biegłego rewidenta / audytora wewnętrznego?
  • Czy w trakcie roku zidentyfikowano przypadku nadużyć? Jakie były konsekwencje zidentyfikowanych przypadków? Jakie dodatkowo kontrole wprowadzono?
  • Czy w wyniku procedur audytu wewnętrznego lub niezależnego biegłego rewidenta ujawniono przypadki nadużyć pracowników, wątpliwe lub nielegalne płatności, naruszenia prawa lub procedur?
  • Czy niezależny biegły rewident zidentyfikował jakieś wady/braki w kontrolach, które podnoszą ryzyko nadużyć?

Bezpośrednio na maila

Bądź na bieżąco i subskrybuj newsletter EY

Subskrybuj