EY Annete Mosman Finance Magazine V2

Eye on Finance

CEO APG Mosman: resilience begint met koersvast blijven


Hoe creëer je als bestuurder een stabiele strategische basis én blijf je luisteren naar wat er verandert?


In het kort:

  • Resilience vraagt niet alleen om wendbaarheid, maar ook om een stabiele strategische basis en koersvast leiderschap.
  • Volgens Annette Mosman helpt de pensioentransitie APG om collectief beter te leren opereren in onzekerheid.
  • Bestuurders houden hun blik scherp door ruimte te maken voor domme vragen, open gesprekken en externe perspectieven.

Voorbij de gebruikelijke KPI’s kijken. Ruimte creëren voor domme vragen. Jezelf laten inspireren buiten de geijkte paden. Maar ook een stabiele strategische basis bieden. Dat zijn volgens CEO Annette Mosman van APG belangrijke ingrediënten voor resilience. En de ingrijpende transitie naar een nieuw pensioenstelsel? Die komt daarbij onverwacht handig van pas.

Als je verantwoordelijk bent namens acht pensioenfondsen voor de pensioenen van 4,7 miljoen mensen, zijn stabiliteit en een hoog risicobewustzijn geen overbodige luxe. Binnen pensioenuitvoerder APG is dat vanuit de historie dan ook goed geworteld. Onze mensen wegen beslissingen twee keer voordat ze nieuwe dingen proberen. Liever zorgvuldig dan te snel.

Ingrijpende operatie

Dat is iets om te koesteren. Maar het is ook iets om uit te dagen, en dat gebeurt volop. Er wordt al veel geschreven over de overgang naar een nieuw pensioenstelsel, en zonder op de details in te gaan is het duidelijk dat deze overgang een flinke schok geeft aan een organisatie als APG. De cocktail: nieuwe producten, nieuwe IT-architectuur, nieuwe communicatievormen en de noodzaak van schone data voor die miljoenen deelnemers. De hele operatie is ingrijpend en voelt wat oncomfortabel voor veel van onze mensen en misschien ook wel voor ons als bestuur.

Maar er zit ook een ‘silver lining’ aan zo’n ingrijpend programma: we leren collectief hoe we beter kunnen opereren in onzekerheid. En dat is juist in een tijdperk vol impactvolle veranderingen essentieel. In de aanloop naar de pensioentransitie hebben we veel tijd besteed aan de juiste keuzes op het vlak van onder meer governance, programmamanagement en IT. Daar plukken we nu de vruchten van.
 

Voorspelbaar

Hierin schuilt ook een paradox als het gaat om resilience. Resilience klinkt als wendbaarheid, als aanpassingsvermogen, als het vermogen om snel van richting te veranderen. Dat klopt allemaal, maar het is ook maar de helft van het verhaal. De andere helft is juist het tegenovergestelde: stabiliteit. Een heldere visie hebben en daar niet zomaar van afwijken ligt minstens zo goed aan de basis van resilience. Voorspelbaar zijn voor je organisatie. Precies dat hebben we als bestuur neergezet voordat we met de transitie van start gingen. Een CEO die elke maand een nieuwe prioriteit uitroept, creëert immers juist geen resilience. Ik ben ervan overtuigd dat resilience juist vraagt om leiderschap dat herhaalt, consistent is en vertrouwen opbouwt, niet door altijd gelijk te hebben, maar door koersvast te zijn. Je moet mensen het vertrouwen kunnen geven dat de koers klopt, ook als de omgeving flink trilt.

Vertrouwen geven dat de koers klopt, ook als de omgeving om je heen trilt

Als je dat voor elkaar krijgt, dan ontstaat er ook voor het bestuur een mooie kans. Je kunt dan zelf wat afstand nemen van die transitie. In ons geval hoeven we niet van dag tot dag overal bovenop te zitten in de wetenschap dat het programma staat. Die stabiliteit creëert dus juist de ruimte om voorbij de waan van de dag naar thema’s te kijken. En daarmee draagt die stabiliteit bij aan resilience.

Geen blinde vlek

Als bestuur moet je jezelf daar ook toe dwingen. Als je niet uitkijkt, ben je in de board vooral aan het discussiëren over wat er gisteren misging of wat er vandaag speelt. Terwijl de echte waarde ontstaat uit goed anticiperen op de thema’s van morgen en overmorgen. Maar die komen niet spontaan op de agenda en komen ook niet naar voren in de klassieke managementinformatie. Kwartaalcijfers, KPI’s en risicoanalyses vertellen je vooral wat er nu aan de hand is en geven geen inzicht in wat er komt. Juist in een wereld van geopolitieke turbulentie en exponentieel versnellende technologie moet je dus zorgen dat je daar geen blinde vlek krijgt.

Dat doe je niet met nog meer data. De oplossing zit in nieuwsgierigheid: institutioneel georganiseerde nieuwsgierigheid en het volgen van je morele kompas.

Domme vragen

Voor een deel gaat dat om ruimte bieden voor domme vragen. Er zijn van die vragen die niemand stelt omdat iedereen rond de tafel precies lijkt te weten hoe het werkt. Maar soms blijkt dat helemaal niemand dat weet. De bestuurder die dat hardop durft te zeggen ─’Ik begrijp dit eigenlijk niet’─ opent de deur naar echte discussie. Domme vragen stellen is dan ook een kunst.

Voor een ander deel gaat het om een andere vergaderstructuur. Niet één keer per jaar een heisessie op een landgoed, waarna iedereen terugkeert naar de waan van de dag. Maar periodieke, structurele momenten waarin je zonder agenda een open gesprek voert over een thema. Dat is eigenlijk een doorlopende offsite, in plaats van af en toe een rituele bezinningsvakantie. Het is de beste manier om als board scherp te blijven. We hebben dat sinds enige tijd heel bewust georganiseerd in onze vergaderroutines.

En tot slot moet je als board ook zelf uit je vertrouwde omgeving stappen. Ik stimuleer boardleden en management om te blijven leren en ervaringen op te doen in andere omgevingen. Dit kan via trainingen, netwerken, nevenactiviteiten en in het buitenland. Door met mensen te praten, doorleef je beter wat er speelt dan wanneer je je alleen op rapporten baseert.

Commissarissen

De oplossing vraagt ook om een andere relatie met toezichthouders. De rol van de raad van commissarissen wordt steeds complexer en een kwartaalritme volstaat niet meer. De waarde van toezicht zit niet in het achteraf goedkeuren van besluiten, maar in het scherp houden van de bestuurder: de tegenvraag stellen, de blinde vlekken benoemen, sparringpartner zijn in real time. Dat vraagt om regelmatig contact tussen de voorzitter van de RvC en de CEO om dilemma’s met elkaar te kunnen delen en snel te schakelen wanneer dat nodig is. Niet als controle, maar als kalibratiemoment.

Tot slot: waar moet je het in de bestuurskamer nu echt over hebben? In mijn visie gaan de meest relevante discussies in een bestuurskamer niet over strategie of technologie. De belangrijkste gesprekken gaan over hoe je je mensen ruimte biedt, vertrouwen geeft en inspireert om in onzekerheid te handelen. Precies daarom geloof ik ook heilig in de combinatie van mensen en AI. Bij APG noemen we dat humain. Die combinatie is eigenlijk de enige zekerheid in alle scenario’s die voor ons liggen.

Dit is een artikel uit het Eye on Finance magazine. Bekijk hier het hele magazine voor meer inzichten over Resilience in the boardroom.



Samenvatting

Volgens Annette Mosman vraagt resilience niet alleen om het vermogen om soepel en snel te kunnen bewegen. Dat is maar één kant van het verhaal. Alleen als je als bestuur je mensen een stabiele basis biedt, zullen zij met vertrouwen durven bewegen. Zonder die stabiliteit kun je niet snel bewegen.


Ook in deze editie

Dijkshoorn (Achmea): verzekeraars moeten eerder aan tafel

Babs Dijkshoorn van Achmea over duurzaamheid, klimaatadaptatie en de rol van verzekeraars in een weerbare samenleving.

Hoe DELA werkt aan resilience en continuïteit

Resilience is nooit af. Tom van der Spek vertelt hoe Dela risico's monitort en zorgt dat kritieke dienstverlening altijd doorgaat.


Over dit artikel