EY Ai Literacy verplicht

AI Literacy: Verantwoord inzetten van AI binnen jouw organisatie


AI Literacy maakt AI veilig en waardevol. Ontdek wat de EU AI Act vraagt en hoe je met 5 stappen direct aan de slag gaat.


In het kort:

  • AI Literacy is essentieel voor verantwoord AI gebruik en sinds 2025 een wettelijke verplichting onder de EU AI Act, met toezicht vanaf 2026.
  • Organisaties met sterke AI geletterdheid sturen beter op risico's, besluitvorming en waardecreatie.
  • Met een gerichte 5 stappenaanpak bouw je AI kennis, leiderschap en organisatiebrede capability structureel op.

AI Literacy is het fundament voor verantwoord en weloverwogen gebruik van AI binnen organisaties. AI-geletterdheid bepaalt hoe AI systemen werken, biedt inzicht in de mogelijkheden en beperkingen, en geeft bewustzijn van risico’s zoals bias, privacy, veiligheid en ongewenste neveneffecten. AI Literacy is daarmee een basisvaardigheid voor iedereen die AI ontwikkelt, inzet of ermee werkt, van bestuur en management tot IT, compliance en eindgebruikers.

Met de komst van de EU AI Act zijn organisaties bovendien wettelijk verplicht om te zorgen voor voldoende AI geletterdheid onder medewerkers en andere betrokkenen, als onderdeel van verantwoord bestuur, effectieve risicobeheersing en dagelijkse besluitvorming. In een realiteit waarin AI steeds sneller wordt toegepast en een steeds diepere impact heeft op organisaties en samenleving, is AI Literacy een randvoorwaarde om compliant, weerbaar en toekomstgericht te opereren.

Wat vraagt de EU AI Act van organisaties?

AI geletterdheid is een expliciete vereiste binnen de AI verordening. Organisaties moeten ervoor zorgen dat iedereen die met AI systemen werkt, intern of extern, beschikt over de juiste kennis, vaardigheden en het begrip van zowel de technologie als de impact ervan op de praktijk.
Daarmee is AI geletterdheid geen nice to have, maar een randvoorwaarde voor verantwoord gebruik van AI en algoritmes. Organisaties die hierin investeren, zijn beter in staat kansen te benutten, risico’s te beheersen en de bredere impact van AI toepassingen goed te duiden.

Volgens artikel 4 van de EU AI Act moeten organisaties die AI ontwikkelen of inzetten zorgen voor voldoende AI Literacy: vaardigheden, kennis en begrip om geïnformeerde beslissingen te nemen over AI systemen en bewust te zijn van kansen, risico’s en mogelijke schade.

  • Wettelijke verplichting sinds februari 2025
  • Toezicht en handhaving vanaf augustus 2026
  • Verhoogde risico’s op boetes, reputatieschade en governance falen
  • Tegelijk: strategisch voordeel door beter onderbouwde besluitvorming en innovatie

EY heeft de AI Act Maturity Assessment ontwikkeld om organisaties te helpen navigeren door de vereisten van de regelgeving.

AI literacy begint in de boardroom

AI verandert hoe organisaties werken, beslissingen nemen en waarde creëren. Toch zien we in de praktijk dat onzekerheid in de boardroom vaak niet voortkomt uit risico’s zelf, maar uit onbekendheid. Wie begrijpt wat AI is en wat het kan, kan risico’s beter inschatten en gerichter sturen.

Voor bestuurders spelen drie strategische domeinen een sleutelrol:

  • Businessmodel
    Begrijpen hoe AI de organisatie verandert en daar een heldere visie op formuleren.
  • Operating model
    Inzicht in hoe werk, rollen en vaardigheden veranderen — en wat dit vraagt van de workforce.
  • Risk & governance
    Het ethische en regulatory landschap overzien en verantwoord opschalen.

AI Literacy begint aan de top en krijgt pas waarde als de hele organisatie meedoet.

AI literacy betekent dat je als leider weet waar je voor tekent. Dat je richting durft te geven in een speelveld dat continu in beweging is

Van governance naar gedrag: AI Literacy als organisatievermogen

AI is geen puur technologisch vraagstuk, maar een organisatie en vaardigheidsvraagstuk.

Uit EY onderzoek blijkt:

  • 90% van leiders stimuleert AI gebruik
  • Meer dan de helft ziet onvoldoende vaardigheden en vertrouwen bij medewerkers
  • Slechts 57% van gebruikers voelt zich comfortabel met AI
  • 51% ervaart moeite met het opzetten van AI governance

Zonder AI Literacy blijft de potentie van AI onbenut en nemen risico’s toe. Organisaties zien AI Literacy niet als een losse training, maar als een strategische capability.

Best practices die we zien:

  • Governance gedreven leren: gekoppeld aan risk, compliance en accountability
  • Rolgerichte ontwikkeling: maatwerk voor bestuur, finance, HR, IT, operations en frontoffice
  • Embedded ethics: fairness, transparency en accountability verankerd in dagelijks werk
  • Continu leren: labs, demo’s en praktijkcases in plaats van eenmalige sessies

Zo ontstaat een organisatie die niet alleen vaardiger is, maar ook zekerder, innovatiever en beter in staat om verantwoord te schalen.

Hoe word je een AI literate organisatie?

EY werkt met vijf samenhangende bouwstenen:

1. Start aan de top
Bestuurders formuleren visie en geven zichtbaar richting.
2. Werk multidisciplinair
Technologie, ethiek, strategie, risk en HR samenbrengen.
3. Maak AI onderdeel van de strategie
Van add on naar built in.
4. Differentieer per rol
Wat bestuur nodig heeft, is anders dan wat teams nodig hebben.
5. Activeer de hele organisatie
Experimenteer binnen duidelijke kaders voor verantwoord gebruik.

Probeer niet het wiel opnieuw uit te vinden, maar richt je op de mogelijkheden die AI biedt om de bedrijfsinrichting te optimaliseren

Hoe AI geletterd is jouw organisatie écht?

Ontdek waarom AI literacy ertoe doet, waarom leiderschap de toon zet en waarom de grootste risico’s vaak beginnen bij een verkeerd begrip van de technologie. Met dit 5 stappenplan ga je direct aan de slag:

 

1. Inventariseer je AI gebruik
Breng in kaart welke AI systemen worden gebruikt, door wie en met welk doel. Denk aan generatieve AI, chatbots en beslissingsondersteunende systemen, inclusief risiconiveau.
2. Bepaal het gewenste niveau van AI geletterdheid
Stel vast welk kennisniveau nodig is per rol. Zorg dat iedereen de basis begrijpt: wat is AI, hoe werkt het, waar wordt het ingezet en wat zijn de risico’s?
3. Ga van hype naar gerichte toepassing
Koppel AI inzet aan concrete doelen. Voorkom losse experimenten en stuur op waardecreatie binnen processen en strategie.
4. Borg leiderschap en risicobewustzijn
Maak AI onderdeel van de strategische agenda. Leg verantwoordelijkheden vast en adresseer risico’s zoals bias, privacy en compliance actief via kaders en governance.
5. Bouw structureel aan capaciteit
Investeer in training, richtlijnen en een AI code of conduct. Evalueer continu en ontwikkel van losse pilots naar een organisatiebrede capaciteit.

 

De kloof in AI geletterdheid wordt groter. Nú is het moment om te handelen.
Wereldwijd verschilt de regelgeving, maar overal groeit de aandacht voor AI geletterdheid op bestuursniveau. AI is geen gewone IT tool, maar een technologie met grote kansen én risico’s. AI systemen werken probabilistisch en kunnen hallucineren, met mogelijk verstrekkende gevolgen, zeker in sectoren als finance waar bias, operationele kwetsbaarheid en concentratierisico’s een rol spelen. Verantwoord gebruik vraagt daarom om begrip in alle lagen van de organisatie: bij professionals én bestuurders.

 

De onzekerheid in de boardroom is begrijpelijk, maar komt zelden door de risico’s zelf. Ze ontstaat door onbekendheid. Zodra duidelijk is wat AI is en wat het kan, worden risico’s beter inschatbaar — en blijkt AI vaak minder ingewikkeld en minder bedreigend dan gedacht. De echte vraag is niet óf je AI gebruikt, maar of je begrijpt wat je ermee doet.



Webinar terugkijken: Preparing for an AI-Driven Future of Work

Luister naar ons expertpanel dat inzichten deelt uit EY’s nieuwste Work Reimagined‑onderzoek, over toekomstige vaardigheden en de rol van empathie in AI. Krijg toegang tot de volledige webinaropname van 45 minuten en bekijk de inzichten op je gemak terug.




Samenvatting

AI Literacy is een basisvoorwaarde voor organisaties die AI verantwoord en effectief willen inzetten. Met de EU AI Act is het bovendien een wettelijke verplichting: medewerkers en bestuurders moeten voldoende kennis en begrip hebben van AI, inclusief kansen en risico’s. In de praktijk begint AI Literacy in de boardroom, maar wordt het pas waardevol als de hele organisatie meedoet. Organisaties die AI zien als een strategische capability en investeren in kennis, governance en training, zijn beter in staat om risico’s te beheersen en AI duurzaam te benutten.


Over dit artikel

Auteurs

Lees ook

AI Barometer 2025: van trend naar transformatie – wat betekent dat voor de workforce?

AI verandert werk in hoog tempo. 61% voelt de impact, 42% vreest banenverlies. Hoe bereiden werknemers en werkgevers zich voor op deze shift?

AI adoptie begint bij leiderschap: vijf strategische inzichten

AI levert pas waarde als leiders visie, werkontwerp, skills en cultuur tegelijk vernieuwen. Ontdek de vijf stappen voor succesvolle AI adoptie. Lees het artikel.

Responsible AI begint in de boardroom: zo maak je het schaalbaar

Bestuurders voelen tijdsdruk, maar weinig leiders zijn er klaar voor. Grip, governance en skills bepalen wie straks écht vooruitkomt. Lees het artikel!