Persoon die op een laptop werkt aan een klein tafeltje tussen planten, met digitale icoontjes eroverheen

Hoe AI waarde creëert terwijl de workforce onder spanning staat


AI wordt nog niet optimaal benut. Organisaties staan op een kantelpunt: blijven we AI als trucje inzetten of durven we werk echt te herontwerpen?


In het kort:

  • 88% van de werknemers gebruikt AI, maar vooral voor eenvoudige taken.
  • De grootste winst zit niet in tools, maar in mindset, ontwerp en leervermogen.
  • De workforce verandert; organisaties moeten nu volgen.

Iedereen voelt het: AI is niet langer een belofte, maar dagelijkse realiteit. Uit de recente Work Reimagined studie blijkt dat 88 procent van de werknemers al AI inzet tijdens hun werk. Toch vallen de echte productiviteitswinsten tegen. Medewerkers gebruiken AI vooral voor eenvoudige taken zoals zoeken, samenvatten en e-mails opstellen, terwijl processen nauwelijks veranderen. AI levert gemiddeld een volledige werkdag tijdswinst per week op, maar organisaties hebben het herontwerpen van werk, rollen en samenwerking nog niet geïntegreerd. Het resultaat: adoptie blijft individueel, terwijl de organisatie als geheel niet meebeweegt.

In de sessie over de toekomst van werk kwam één inzicht glashelder naar voren: we zijn verkeerd begonnen. We investeerden eerst in tooling, daarna in skills, en dachten pas als laatste aan de mindset. Terwijl juist dát de sleutel is. Technologie kan veel, maar alleen gedrag bepaalt of het ook werkelijk werkt.

Een workforce die sneller verandert dan organisaties

Volgens Sophie Gräler, Manager Organization & Workforce Transformation, die de data‑analyses van het onderzoek duidt, blijft de AI‑adoptie opvallend oppervlakkig. “Bijna iedereen gebruikt AI, maar vooral oppervlakkig. De echte waarde ontstaat pas wanneer mensen de tijd krijgen om te leren en AI echt onderdeel van hun werkproces wordt.”

 

AI verandert werk fundamenteel. Rollen verschuiven, taken worden opnieuw verdeeld en nieuwe vaardigheden worden cruciaal. De cijfers laten die paradox scherp zien. Tegen 2030 verandert 70% van de jobskills die we momenteel zien. Opvallend is dat medewerkers die de kans krijgen om te leren en met AI te werken, massaal verder willen groeien. Ze realiseren meer tijdswinst, meer impact en voelen zich beter geoutilleerd. Tegelijk zien we een onverwachte bijwerking: zodra mensen voldoende leren, neemt hun bereidheid om te vertrekken toe. In de studie steeg die bereidheid tot 45 procent, vergeleken met 29 procent gemiddeld. Niet omdat ze ontevreden zijn, maar omdat ze hun nieuwe vaardigheden willen inzetten in een omgeving die dat mogelijk maakt. Dit toont één ding glashelder: organisaties die niet investeren in een moderne employee waarde proposition raken hun meest vooruitstrevende talent kwijt.

 

Waarom de huidige AI‑adoptie blijft steken

AI levert medewerkers wel degelijk tijdwinst op: gemiddeld een volledige werkdag per week. Toch blijft de praktijk weerbarstig. De belangrijkste oorzaken zijn dat processen nauwelijks worden aangepast, rollen niet opnieuw worden ontworpen, teams nog niet weten hoe mens en digitale assistenten samen optrekken en dat het gebruik vooral individueel plaatsvindt.

 

Te vaak wordt AI behandeld als een extra laagje bovenop bestaande werkwijzen, in plaats van als een nieuw fundament voor hoe werk georganiseerd kan worden. Organisaties die dat patroon doorbreken, beginnen niet bij de hulpmiddelen, maar bij het werk zelf. Wat verandert er aan de manier waarop teams beslissingen nemen, samenwerken, leren en waarde creëren? Pas wanneer AI volledig geïntegreerd is in processen, rollen en dagelijkse routines, ontstaat echte schaalbare impact.

 

De opkomst van emotionele intelligentie in AI

Een van de meest verrassende inzichten uit het onderzoek komt van Patrick Ruijs, EY Studio+, Global Customer Experience Solution Leader, die zich richt op de interactie tussen mens en AI. In experimenten waarbij digitale assistenten werden ingezet bij gevoelige situaties zoals financiële onzekerheid, baanverlies of moeilijke keuzes, reageerden deelnemers opvallend positief. “Mensen voelen zich soms beter geholpen door een digitale assistent dan door een mens, niet omdat AI menselijker is, maar omdat het nooit oordeelt.”

 

Deelnemers durfden vragen opnieuw te stellen, twijfels uit te spreken en informatie te verkennen zonder angst voor schaamte of misverstanden. Dat leidde tot wat Patrick omschrijft als een groeiende behoefte aan empathische ondersteuning, de wens om erkend, gerespecteerd en emotioneel passend begeleid te worden, ook door technologie.

 

Deze bevinding leidde tot een nieuw begrip: de vraag naar empathische ondersteuning. De behoefte van gebruikers om erkend, gerespecteerd en emotioneel passend geholpen te worden, ook wanneer de ondersteuning uit technologie komt. Het is een belangrijke les: technologie die echt verbinding maakt, wint vertrouwen. Technologie die afstandelijk of puur functioneel blijft, creëert juist afstand.

Cultuurverandering

AI dwingt organisaties om opnieuw na te denken over leiderschap, psychologische veiligheid en verandervermogen. Medewerkers willen een omgeving waarin ze kunnen experimenteren, leren, falen, proberen en verbeteren. Ze willen een cultuur waarin ruimte bestaat om technologie te verkennen en waarin nieuwe ideeën welkom zijn. Dit vraagt om leiders die:

  • ruimte maken voor leeruren
  • minder sturen op controle
  • meer sturen op creativiteit en initiatief
  • experimenten normaal maken
  • technologie zien als teamlid, niet als tool

Het vraagt ook om organisaties die begrijpen dat het niet genoeg is om AI aan te bieden. Ze moeten AI mogelijk maken.

AI Workforce

Wanneer AI werkelijk ingebed raakt, ontstaat een andere manier van werken:

  • teams waarin mens en agents samenwerken
  • werk waarin leren continu doorgaat
  • rollen die meebewegen met technologie
  • processen waarin AI is ingebouwd in plaats van toegevoegd
  • leren als onderdeel van werk
  • technologie die meebeweegt met emoties, ritme en context

AI vervangt geen mensen. Het vervangt oude manieren van werken. De waarde van mensen komt juist beter tot zijn recht: interpretatie, empathie, creativiteit, oordeel en context.

Nederland mist vaart: leiders moeten AI nú in het werk verankeren

Dirk Stroes, People Consulting Leader: In Nederland groeit de interesse in AI razendsnel, maar organisaties blijven opvallend voorzichtig. Veel leiders zitten zelf nog midden in hun leerproces, waardoor echte integratie van AI in werk en processen achterblijft. De praktijk laat zien dat experimenteren pas echt op gang komt wanneer leiders zichtbaar het voortouw nemen: voorbeeldgedrag tonen, gebruik van AI leren normaliseren en teams actief meenemen in wat AI kan betekenen voor hun business. In ons EY.ai lab laten we dat zien door met bestaande processen en realtime data te werken, waardoor medewerkers ontdekken dat er méér mogelijk is dan zij dachten en tegelijkertijd ook zien waar eventuele grenzen liggen.

Juist hier ligt de grootste kans voor de Nederlandse markt: de beweging van losse pilots naar structurele verankering van AI in de bedrijfsvoering. Mijn advies: stop met het isoleren van AI‑initiatieven en maak ze onderdeel van het ontwerp van de processen in het operating model. Begin klein, maar wel met echte casussen, echte problemen en echte processen. Richt een omgeving in waarin teams nieuwe ‘proces‑blauwdrukken’ kunnen testen en geef leiders de opdracht om zichtbaar mee te leren en te stimuleren. Organisaties die deze stap durven te zetten, maken de omslag van voorzichtigheid naar versnelling, precies wat veel organisaties in Nederland nu nodig hebben.”

Wat organisaties nu moeten durven

Om AI echt te laten landen moeten bedrijven verder durven kijken dan tools en pilots. De urgente vragen zijn niet alleen technisch, maar ook menselijk.

  • Hoe ontwerp je een werkomgeving waarin medewerkers willen en kunnen groeien?
  • Hoe zorg je dat talent dat je ontwikkelt, ook blijft?
  • Hoe maak je AI begrijpelijk, veilig en toegankelijk voor iedereen?
  • Hoe veranker je empathie in digitale interacties?
  • Hoe laat je werk mee veranderen met de technologie en niet andersom?

Organisaties die deze vragen centraal stellen, zullen ontdekkingen doen die verder gaan dan efficiency. Ze bouwen aan een weerbare workforce die zich kan aanpassen aan de snelheid van technologie. En dat is precies wat de komende jaren zal bepalen wie vooruitgaat en wie achterblijft.


Het EY.ai Lab

In het EY.ai Lab ervaar je praktische workshops op maat voor jouw team, waarbij AI wordt toegepast op kernbedrijfsprocessen. Onder begeleiding van EY-experts verken je praktijkvoorbeelden, leer je praktische methoden en tools, en ontwikkel je oplossingen die zijn afgestemd op jouw behoeften.

EY.ai Lab promotional image


Samenvatting

AI is geen instrument meer, maar een nieuwe manier van werken, organiseren en leren. De technologische versnelling is spectaculair, maar mensen hebben een duw in de rug nodig. De uitdaging ligt niet in implementeren, maar in opnieuw uitvinden: niet alleen gebruiken, maar vooral begrijpen. Het gaat minder om tempo en meer om vernieuwing. De centrale vraag uit het onderzoek blijft hangen: hoe willen we ons werk, onze dag en ons bedrijfsmodel vormgeven in een tijd waarin AI overal is? Het antwoord bepaalt de toekomst van elke organisatie.


Over dit artikel

Lees ook

Hoe EY en Microsoft met AI Skills Passport de digitale kloof verkleinen

Ontdek hoe EY en Microsoft met AI Skills Passport jongeren voorbereiden op een AI-gedreven toekomst. Start vandaag en verklein de digitale kloof!

AI Barometer 2025: van trend naar transformatie – wat betekent dat voor de workforce?

AI verandert werk in hoog tempo. 61% voelt de impact, 42% vreest banenverlies. Hoe bereiden werknemers en werkgevers zich voor op deze shift?

Hoe AI de toekomst van HR transformeert en de employee experience verbetert

Ontdek hoe EY AI inzet om de employee experience te verbeteren. Lees meer over onze HR-strategie en hoe wij medewerkers versterken.