Rinke Zonneveld van Invest-NL

Invest-NL CEO Zonneveld: complexe transities vragen meer dan geld


Invest-NL heeft 3 miljard euro om transities te versnellen waar de markt terughoudend is. CEO Rinke Zonneveld: geld alleen is zelden de oplossing.


Rinke Zonneveld heeft als CEO van Invest-NL drie miljard euro overheidsgeld te besteden voor investeringen in het versnellen van bedrijvigheid waar de markt stokt. Hij benadrukt dat zijn team meer doet dan kapitaal rondpompen. “Het zijn bijna altijd complexe puzzels die om intelligente oplossingen vragen. Met geld, kennis en een netwerk.”

Invest-NL opereert op het snijvlak van overheid, financiële sector en ondernemers. Vaak gaat het om het financierbaar maken van initiatieven waar de markt de risico’s niet of niet geheel kan dragen. De politieke wind is gunstig voor Zonneveld en zijn team. Hij trad ruim drie jaar geleden aan als ‘de man van drie miljard’ en het is niet uit te sluiten dat die pot geld – mede vanuit de breed gedragen wens om de Nederlandse én Europese autonomie te vergroten – de komende jaren groeit.

Wat kan Invest-NL betekenen voor Nederland met dat geld?

 

“Drie miljard is heel veel geld. Maar tegelijkertijd is het heel weinig als je het afzet tegen de grote transities waar we voor staan. Dus moeten we ook kapitaal van ánderen mobiliseren, en vooral ook slim investeren. Wij richten ons op belangrijke sectoren waar de markt stokt, bijvoorbeeld omdat men de risico’s te hoog acht. Denk daarbij aan maatschappelijke transities die essentieel zijn voor Nederland, van de energietransitie en circulaire economie tot life sciences en deeptech. Een zak geld is in dit hele speelveld vrijwel nooit het hele antwoord. Als de randvoorwaarden niet goed zijn, kun je ook met geld geen gezonde business case bouwen en al helemaal geen complete systeemverandering op gang trekken. Precies daarom zijn het vaak complexe puzzels.”

 

U moet dus ook vaak de overheid overtuigen om die randvoorwaarden te veranderen?

 

“We zijn soms als een tolk tussen een dove en een blinde. De markt begrijpt de overheid niet altijd, en andersom evenmin. Wij begrijpen wat er schuurt en kunnen dat onder de aandacht brengen. We zien waar de markt niet goed werkt, bijvoorbeeld als gevolg van wetgeving die knelt, onzekerheid over beleid of een gebrek aan een internationaal level playing field. Dan zijn we richting de overheid de kanarie in de kolenmijn die dat signaleert en naar oplossingen zoekt. En dan kunnen we onze rol als trusted advisor goed vormgeven.”

Wij moeten minimaal 2% rendement maken, private partijen een veelvoud daarvan.

Kunt u een voorbeeld geven?

“De noodzaak voor systeemverandering is nergens zo zichtbaar en complex als in de circulaire economie. Het recyclen van plastic is op papier eenvoudig: we investeren in innovatieve recyclers, zij maken secundaire grondstoffen, het bedrijfsleven koopt die grondstoffen in en de cirkel is rond. De praktijk bleek veel weerbarstiger. De Europese markt werd overspoeld met virgin plastics uit de VS en China, tegen dumpprijzen. Bovendien waren er nog geen stevige bijmengverplichtingen vastgelegd. Onder die omstandigheden kan een recycler niet overleven. Wij zagen al in een relatief vroegtijdig stadium dat er een complexe puzzel was op te lossen. In dit geval is die helaas niet op tijd opgelost. In andere gevallen lukt dat gelukkig wel. Het gaat dan om een combinatie van zaken, zoals duidelijkheid over overheidsbeleid, tijdelijke risicodeling via garanties of het verstrekken van kapitaal.”  

Is dat het grote verschil met ‘gewone’ investeringsmaatschappijen?

“Zeker. Maar ook het mandaat en de methodiek is anders. Een klassieke private investeerder optimaliseert primair voor financieel rendement binnen de fondsperiode. Invest-NL weegt expliciet rendement én systeemimpact en accepteert een ander risicoprofiel. Wij moeten minimaal 2% rendement maken, private partijen zijn natuurlijk op zoek naar een veelvoud daarvan. We kunnen meer risico nemen wanneer de potentiële maatschappelijke impact groot is. Maar vergis je niet: we zijn zeer prudent en gedisciplineerd in de besluitvorming met diepe due diligence, risico-opinies, een aparte impactopinie en investment committees. Elke donderdag gaat er bij wijze van spreken een flink pak papier per dossier door de molen.”

We zijn soms een tolk tussen een dove en een blinde.

Invest-NL heeft de wind mee. Politiek is er veel draagvlak om meer te investeren in de autonomie en de concurrentiekracht van Nederland en Europa, zeker nu de geopolitieke verhoudingen heel anders komen te liggen. Bent u in dat verband blij met het rapport Wennink?

“Zeker. De richting is goed, de keuzes hadden wat mij betreft nog wat scherper mogen zijn. Het mooie is dat nu bijna niemand nog twijfelt over het belang van strategische autonomie. Niet om je te isoleren, maar om keuzes te hebben en kritieke waardeketens in Europa te borgen. Dat maakt nadrukkelijk onderdeel uit van de systeemblik waarmee wij naar investeringen kijken. Nederland en Europa zullen op cruciale technologieën en waardeketens minder naïef moeten zijn. We investeren daarom niet alleen in startups en scaleups, maar ook in eerste van hun soort fabrieken (firstofakind), fotonica en kwantum. En we denken mee over strategische belangen als dat nodig is om te voorkomen dat belangrijke partijen te vroeg wegtrekken naar buitenlandse kapitaal- en afzetmarkten. We willen dat bedrijven een échte keuze hebben, niet dat ze noodgedwongen verhuizen omdat alleen buitenlands kapitaal beschikbaar is.”

En tegelijkertijd kijkt iedereen kritisch mee of u dat wel goed doet met publiek geld…

Het is heel eervol en niet licht. Iedereen kijkt mee. Maar je werkt wél aan de grote toekomst van Nederland. Hoe mooi is dat?”
 

Dit is een artikel uit het Eye on Finance magazine. Bekijk hier het hele magazine voor meer inzichten over Transition Finance en de financiële sector.



Samenvatting

Invest-NL investeert drie miljard euro in maatschappelijke transities waar de markt stokt, zoals energietransitie en circulaire economie. CEO Rinke Zonneveld benadrukt dat geld alleen niet voldoende is; het vraagt om slimme oplossingen met kennis, netwerk en systeemverandering. Invest-NL fungeert als brug tussen overheid en markt, en accepteert een ander risicoprofiel dan private investeerders, met focus op maatschappelijke impact en strategische autonomie van Nederland en Europa.


Ook in deze editie

Cardano-opricher Theo Kocken: verbeelding nodig voor transities

Volgens Theo Kocken (oprichter Cardano) schieten datagedreven modellen tekort bij het financieren van transities. Scenario’s, tegenspraak en verbeeldingskracht zijn cruciaal.

Justina Alders-Sheya (Triodos): kapitaal inzetten voor transformatieve verandering

Triodos Bank gebruikt transition finance om positieve systeemverandering te stimuleren. Justina Alders-Sheya benadrukt impact naast risico en rendement.


    Over dit artikel