Peter Wennink: Wie niet flexibel is, verliest in de nieuwe wereldorde

Bestuurders moeten comfortabel zijn met ambiguïteit. Ze dienen flexibel te zijn om in te spelen op veranderende omstandigheden, kansen en uitdagingen.

Een aantal maanden na de publicatie van zijn invloedrijke rapport sprak Peter Wennink, CEO en voormalig accountant, met Patrick Boertien, Partner EY-Parthenon, over economische uitdagingen, innovatie en de noodzaak van strategische autonomie voor Nederland en Europa.

Patrick Boertien: Peter, hoe gaat het met u sinds de publicatie van uw rapport?

"Het is intensief geweest. Na de publicatie waren er veel media-optredens en gesprekken. Het is geweldig om te zien dat er zoveel aandacht is, maar het kan ook overweldigend zijn. Toch is dat positief, het betekent dat mensen de urgentie voelen: er moet echt iets gebeuren.”

U sprak over urgentie en opportunisme. Hoe ziet u dat in de praktijk terug?

“Het mooie is dat er oplossingen mogelijk zijn. Nederland heeft kennisinstellingen, bedrijven en een overheid die kan faciliteren. Als we die samenwerking goed organiseren, kunnen we echt stappen maken. Die combinatie van urgentie en mogelijkheden geeft hoop.”

Vandaag spreken we een aantal maanden na het rapport. Er is veel gebeurd: een oorlog in het Midden Oosten, militaire spanningen, het onwettig verklaren van US handelstarieven. Tegelijkertijd is heeft China een nieuwe vijfjarenplan gepresenteerd, en zijn er diverse nieuwe Europese initiatieven zoals de Industrial Accelerator Act, die Europa concurrerender moeten maken. Wij hebben een nieuwe regering. Zou u vandaag iets anders schrijven?

“Nee, ik zou precies hetzelfde doen, misschien nog nadrukkelijker benadrukken dat mensen moeten opletten. De ontwikkelingen bevestigen onze analyse: digitalisering, life sciences, energie, klimaat en veiligheid zijn strategisch cruciaal. China laat zien hoe belangrijk langetermijnvisie is. Hun strategisch positioneren is een voorbeeld voor Europa hoe na te denken over de eigen positie in een deglobaliserende wereld.”

Europees beleid beweegt naar bescherming van haar industrie, strategisch autonoom. Dit loopt ver weg van de open markt gedachte die jaren lang ons beleid bepaalde. Wat vindt u van deze verandering?

“Het open marktconcept is dood. De wereld is effectief gedeglobaliseerd. Voor Europa geldt: ‘we are on our own’. Strategische autonomie vind ik in dit verband een raar woord. Je moet niet alles zelf willen doen. Het gaat om strategisch relevant zijn om positie te hebben. Je mag best bepaalde sectoren beschermen en stimuleren om ze competitiever te maken.”

U schrijft over de noodzaak van economische groei van anderhalf tot twee procent. Het centraal planbureau rekent het coalitieakkoord door op 1,2 procent groei. Is dat voldoende?

“De ambitie is te laag. Er is financiële ruimte en kapitaal beschikbaar om meer te investeren in innovatie en strategische sectoren. Tegelijkertijd moet de overheid zich beter organiseren als facilitator voor bedrijven en kennisinstellingen. Ambitie en uitvoering moeten hand in hand gaan.”

In uw rapport heeft u 51 investeringsvoorstellen opgenomen om deze ambitie in te vullen. Een concreet voorstel om dit te ondersteunen is een nationale investeringsbank. Wat is uw visie daarop?

“Het is een cruciaal instrument om kapitaal beschikbaar te maken voor strategische innovatie. Het moet partner zijn in consortia met banken, pensioenfondsen, private equity en venture capital. Een nationale investeringsbank kan de eerste risicolaag afdekken, op basis waarvan de private sector participeren. Een investeringsbank moet snel opschalen en geïntegreerd worden in een breder innovatieprogramma.”