Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności – nowa architektura odporności państwa

Mechanizm zarządzania FBiO

Podstawy prawne FBiO określa ustawa z 4 grudnia 2025 r., która wprowadza szczególne zasady realizacji inwestycji oznaczonej jako A2.7.1 w ramach RRF. Ustawa ta definiuje zarówno cele funduszu, jak i jego strukturę organizacyjną oraz mechanizm działania. Kluczowym elementem architektury stało się utworzenie spółki specjalnego przeznaczenia (SPV), działającej jako podmiot operacyjny odpowiedzialny za wdrażanie działań w czterech wyznaczonych obszarach. SPV jest w całości zależna od Banku Gospodarstwa Krajowego, pełniącego rolę jej jedynego akcjonariusza. Funkcjonuje w reżimie zgodnym z przepisami unijnymi dotyczącymi audytu i zasad finansowych, a także z wyłączeniami od części przepisów prawa zamówień publicznych w przypadku zamówień podprogowych, co umożliwia sprawniejszą realizację projektów w sytuacjach wymagających szybkości i elastyczności.

Z drugiej strony ustanowiono Komitet Sterujący FBiO organ o strategicznym znaczeniu. W jego skład wchodzą przedstawiciele kluczowych resortów związanych z bezpieczeństwem, gospodarką, energetyką, transportem i finansami publicznymi. Współprzewodniczą nim Minister Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Minister Obrony Narodowej. Komitet nie decyduje o pojedynczych inwestycjach, lecz wyznacza kierunki działania Funduszu, określa priorytety, analizuje wpływ realizowanych działań na bezpieczeństwo państwa i opiniuje największe przedsięwzięcia kapitałowe. Tak skonstruowana architektura wprowadza mechanizm koordynacji międzyresortowej, którego do tej pory brakowało w projektach obejmujących równocześnie infrastrukturę, mobilność, cyberbezpieczeństwo i przemysł.

Cztery filary

FBiO obejmuje cztery komplementarne obszary, które razem tworzą pełną matrycę odporności państwa.

• Pierwszy z nich dotyczy budowli ochronnych i infrastruktury ochrony ludności m.in. schronów, miejsc schronienia, ujęć i studni wody oraz rozwiązań telekomunikacyjnych wspierających zarządzanie kryzysowe. Jest to segment od lat zaniedbywany, a jednocześnie fundamentalny dla ochrony cywilnej.
• Drugi obszar obejmuje infrastrukturę podwójnego zastosowania, czyli drogi, mosty, tunele oraz wybrane odcinki kolejowe, które poza funkcjami cywilnymi muszą umożliwiać przerzut wojsk, sprzętu lub ewakuację w sytuacjach wymagających szybkiej mobilizacji. Tak zwana mobilność wojskowo‑cywilna, od kilku lat wskazywana przez NATO i UE jako kluczowa zdolność, w praktyce wymaga modernizacji istniejącej infrastruktury, jej dostosowania do gabarytów i masy sprzętu, a także tworzenia alternatywnych korytarzy ruchu.
• Trzecim filarem Funduszu jest cyberbezpieczeństwo, które obejmuje zwiększenie niezawodności systemów zarządzających usługami komunalnymi i strategicznymi w szczególności wody, kanalizacji, komunikacji publicznej, energii i infrastruktury paliwowej. Ochrona tych systemów wymaga kompleksowego podejścia: od segmentacji sieci, poprzez monitoring incydentów, po modernizację centrów danych i systemów kopii zapasowych.
• Czwarty obszar dotyczy nowoczesnego przemysłu - zwiększenia zdolności produkcyjnych, infrastruktury badawczo‑rozwojowej i technologii. W jego ramach mieści się rozwój sektora zbrojeniowego, jak i przemysłu dual‑use, a także tworzenie nowych miejsc pracy oraz innowacji o znaczeniu strategicznym dla odporności państwa.

Z punktu widzenia państwa, tak zarysowane cztery filary tworzą spójną konstrukcję bezpieczeństwa: od ochrony ludności i jej bezpośrednich potrzeb, przez zapewnienie sprawnej mobilności kryzysowej, po ochronę danych i systemów, a następnie budowę krajowego potencjału technologicznego. Każdy z tych elementów jest niezbędny, lecz dopiero ich połączenie tworzy prawdziwą zdolność do reagowania i odbudowy po zdarzeniach kryzysowych.

Bezpieczeństwo jako kategoria systemowa

Działanie Funduszu opiera się na sekwencji procesów od przyjęcia priorytetów przez Komitet Sterujący, poprzez opracowanie polityk inwestycyjnych w relacji BGK‑SPV, a następnie realizację projektów zgodnie z europejskimi zasadami audytu i kontroli. Ustawa przewiduje, że pełne środki na realizację inwestycji zostaną przekazane do BGK do 31 lipca 2026 r., co wyznacza tempo organizacyjne dla całego mechanizmu. Równolegle, ustawa i materiały rządowe wskazują, że pierwsze nabory planowane są na połowę 2026 r., choć sama możliwość realizowania projektów została ustawowo i organizacyjnie przygotowana na okres wykraczający poza zwykłe ramy rozliczania KPO. To sprawia, że FBiO nie jest projektem krótkoterminowym, ale elementem długofalowej polityki bezpieczeństwa państwa.

Znaczenie Funduszu nie wynika jednak wyłącznie z jego skali finansowej. Jego największa wartość tkwi w sposobie podejścia do bezpieczeństwa jako kategorii systemowej. Wprowadzenie jednolitego narzędzia, które łączy obszary infrastrukturalne, cyfrowe i przemysłowe, wymusza zmianę sposobu planowania inwestycji po stronie samorządów i instytucji publicznych. Projekty przestają być analizowane przez pryzmat modernizacji majątku, a zaczynają być oceniane przez pryzmat zdolności i odporności, które tworzą. Również w wymiarze państwowym i międzyresortowym FBiO ustanawia stałą platformę uzgadniania priorytetów od schronów, przez mosty, po laboratoria przemysłowe w oparciu o wspólne kryterium bezpieczeństwa.

Perspektywa długoterminowa pokazuje, że FBiO może stać się wzorcowym mechanizmem integrującym różne sektory polityki państwa: rozwoju regionalnego, obronności, cyfryzacji, energii oraz przemysłu. Z jednej strony odpowiada na bieżące potrzeby, z drugiej tworzy ramy dla przyszłych standardów i wymogów dotyczących infrastruktury ochronnej, mobilności wojskowo‑cywilnej, cyberbezpieczeństwa oraz przemysłu krytycznego. To narzędzie, które nie tylko pozwala budować odporność, ale także ją mierzyć, zarządzać nią i rozwijać w sposób planowy.

FBiO jest więc świadectwem nowej filozofii działania państwa: bezpieczeństwo i odporność nie są już kategoriami abstrakcyjnymi, ale zestawem konkretnych zdolności, które można projektować, budować i rozwijać. Otwiera to nowy etap w myśleniu o inwestycjach publicznych. Etap, w którym priorytetem nie jest wyłącznie rozwój, lecz rozwój bezpieczny, trwały i odporny na wstrząsy systemowe.