Neutralność podatkowa

Neutralność podatkowa uproszczonego połączenia spółek pod znakiem zapytania


Powiązane tematy

Przyjęcie, że przy uproszczonym połączeniu bezemisyjnym nie trzeba określać przychodu dla spółki przejmującej ze względu na brak emisji nowych udziałów/akcji, niesie ze sobą ryzyko. Wydawane w ostatnim czasie przez organy podatkowe rozbieżne interpretacje indywidualne sugerują bowiem, że korzystne dla podatników stanowisko niekoniecznie stanie się w tym zakresie dominujące.

Od 15 września 2023 r. obowiązuje art. 5151 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (dalej: KSH), pozwalający na uproszczone (bezemisyjne) łączenie się spółek. Wprowadzenie tych regulacji do krajowego porządku prawnego było skutkiem implementacji dyrektywy 2019/2121, zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcania, łączenia i podziału spółek.

Perspektywa biznesowa

Co do zasady uproszczony tryb połączenia spółek może znaleźć zastosowanie po spełnieniu następujących warunków:

  • jeden wspólnik posiada bezpośrednio lub pośrednio wszystkie udziały lub akcje w łączących się spółkach albo
  • wspólnicy łączących się spółek posiadają udziały lub akcje w tej samej proporcji we wszystkich łączących się spółkach.

Po spełnieniu powyższych przesłanek połączenie (np. spółek sióstr) może zostać przeprowadzone bez podwyższenia kapitału zakładowego (przyznania udziałów/akcji). Spółki nie są również zobligowane do realizacji szeregu pracochłonnych obowiązków dokumentacyjnych (tu m.in. obowiązki sprawozdawcze członków zarządu, obowiązek badania planu połączenia przez biegłego rewidenta). Z perspektywy przepisów pozapodatkowych wprowadzone rozwiązanie niewątpliwie przedstawia się jako atrakcyjne biznesowo.


Perspektywa podatkowa

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 8d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przychodem jest w szczególności określona wartość rynkowa majątku podmiotu przejmowanego otrzymanego przez spółkę przejmującą w części przewyższającej wartość emisyjną udziałów (akcji) przydzielonych udziałowcom (akcjonariuszom) spółek łączonych.

Na gruncie powyższego przepisu wykształciły się obecnie dwie, sprzeczne ze sobą linie interpretacyjne organów podatkowych.

Pierwsza z nich bierze pod uwagę cel wprowadzonych regulacji i zakłada brak powstania przychodu po stronie spółki przejmującej (por. interpretacja indywidualna z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. 0111-KDWB.4010.133.2023.1.AZE).

Druga opiera się wyłącznie na literalnym brzmieniu przepisów i nie bierze pod uwagę szerszego kontekstu omawianych regulacji. Przykładowo w interpretacji indywidualnej z dnia 12 marca 2024 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.6.2024.3.AZ, organ podatkowy nie zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy, który wskazywał na brak możliwości powstania przychodu wynikającego z art. 12 ust. 1 pkt 8d ustawy o CIT w sytuacji połączenia bez wydawania nowych udziałów. Co istotne, w przypadku uproszczonego połączenia bezemisyjnego takie podejście prowadzi w rezultacie do opodatkowania po stronie spółki przejmującej przychodu w pełnej wysokości (bez pomniejszenia o jakiekolwiek koszty podatkowe).

Prezentowane przez organy podatkowe niekorzystne stanowisko w istotny sposób wpływa na opłacalność połączenia bezemisyjnego. Transakcja, która w założeniu nie powinna generować żadnych dodatkowych obciążeń podatkowych, może bowiem skutkować koniecznością rozpoznania po stronie spółki przejmującej przychodu podatkowego w maksymalnej możliwej wysokości, tzn. wartości rynkowej przejmowanego majątku. Stawia to pod znakiem zapytania racjonalność ekonomiczną przeprowadzenia reorganizacji w omawiany sposób. Ważne jest zatem, aby podatnicy planujący działania restrukturyzacyjne w pierwszej kolejności możliwie szeroko rozważyli szereg różnych scenariuszy biznesowych oraz ich konsekwencje na gruncie różnych gałęzi prawa. 


Okiem eksperta EY

Z niekorzystnym dla podatników stanowiskiem organu podatkowego trudno się zgodzić. Skoro bowiem z samej istoty połączenia bezemisyjnego wynika, że nie są w tym przypadku wydawane żadne udziały/akcje (brak jest w tym zakresie jakiejkolwiek alternatywnej ścieżki postępowania), art. 12 ust. 1 pkt 8d ustawy o CIT nie powinien znaleźć zastosowania. Ścisłe stosowanie w tym przypadku reguł wykładni językowej prowadzi do wyników ad absurdum, co stanowić powinno podstawę do sięgnięcia po inne reguły wykładni (m.in. celowościową).

W kontekście powyższego widzimy pewną analogię do sporu, jaki toczył się w przedmiocie uznania prawa do służebności przesyłu za nieodpłatne świadczenie podlegające opodatkowaniu. Ostatecznie kwestię tę rozstrzygnął NSA (wyrok z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. II FSK 408/21), który zauważył, że nie może być mowy o jakimkolwiek przychodzie z tytułu świadczenia nieodpłatnego w sytuacji, w której czynność prawna ze swojej istoty jest nieodpłatna. Tym samym sąd odrzucił możliwość stosowania, w tym konkretnym przypadku, przepisów, które nie przystają do istoty ekonomicznej danego zdarzenia. Analogiczne stanowisko powinno zostać również przyjęte w sytuacji bezemisyjnego połączenia, tak aby podejście podatkowe odpowiadało celom i sensowi ekonomicznemu. 


Podsumowanie

Planując połączenie spółek przy zastosowaniu art. 5151 KSH, należy wziąć pod uwagę nie tylko aspekty biznesowe/procesowe. Transakcja tego typu może bowiem dodatkowo generować istotne ryzyko podatkowe. Celem jego minimalizacji warto rozważyć zabezpieczenie restrukturyzacji opinią doradcy podatkowego.


Kontakt
Chcesz dowiedziec sie wiecej? Skontaktuj sie z nami.

Informacje

Polecane artykuły

Odpowiedzialność za sprawy podatkowe – raport EY Tax Controversy 2024

Na jakie aspekty odpowiedzialności karnoskarbowej w biznesie warto zwrócić uwagę? Co warto wiedzieć o odpowiedzialności za sprawy podatkowe? Jak efektywnie zarządzać ryzykiem w tym obszarze?