Szerokie spektrum obiektów
Infrastruktura przedsiębiorstw wodno‑kanalizacyjnych obejmuje szerokie spektrum obiektów – od sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, przez oczyszczalnie ścieków, przepompownie, osadniki i stacje uzdatniania, aż po zbiorniki oraz różnorodne instalacje technologiczne. Zmiany legislacyjne mają więc dla tego sektora wyjątkowo doniosłe znaczenie, ponieważ wpływają zarówno na kwalifikację poszczególnych obiektów, jak i na samą wysokość podatku od nieruchomości.
Szczególne znaczenie mają nowe zasady dotyczące zbiorników. W świetle pozycji 6 załącznika nr 4 do UPOL budowlą jest obiekt służący gromadzeniu materiałów sypkich, ciekłych lub gazowych, którego podstawowym parametrem technicznym jest pojemność. W przypadku przedsiębiorstw wodno‑kanalizacyjnych oznacza to konieczność bardzo precyzyjnej weryfikacji funkcji poszczególnych obiektów, ponieważ nie każdy zbiornik pełni funkcję magazynową. Wiele z nich stanowi część procesu technologicznego i nie mieści się w nowej definicji budowli. Dlatego kluczowe jest zbadanie dokumentacji technicznej, ustalenie faktycznej funkcji obiektu i jego miejsca w procesie technologicznym. Dopiero takie podejście pozwala prawidłowo ustalić, czy dany zbiornik podlega opodatkowaniu.
Podobnie jest w przypadku oczyszczalni ścieków. Załącznik nr 4 enumeratywnie wskazuje elementy oczyszczalni, które ustawodawca uznał za budowle, takie jak stacje zlewne, osadniki, komory technologiczne czy instalacje do odwadniania osadów. W praktyce infrastruktura oczyszczalni może jednak obejmować również inne obiekty, niewymienione w katalogu, a więc niepodlegające automatycznej kwalifikacji jako budowle. Analogiczne wyzwania dotyczą stacji uzdatniania wody. Załącznik nr 4 określa zamknięty katalog obiektów stanowiących budowle wchodzące w skład stacji, co oznacza, że tylko wymienione elementy (takie jak zbiorniki wody surowej, zbiorniki retencyjne czy hale technologiczne) podlegają automatycznemu opodatkowaniu. W takich sytuacjach niezbędna jest analiza funkcjonalna, aby ustalić, czy obiekt mieści się w innej pozycji katalogu budowli, czy też w ogóle nie spełnia przesłanek budowli w rozumieniu UPiOL. Tym samym, poprawne ustalenie podstawy opodatkowania wymaga szczegółowego przeglądu majątku przedsiębiorstwa, który w wielu przypadkach może ujawnić elementy nienależące do katalogu budowli i tym samym obniżyć wysokość zobowiązania podatkowego.
Z orzecznictwa
Istotny wpływ na praktykę podatkową ma także orzecznictwo sądowe. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 czerwca 2021 r. (III FSK 3555/21) podkreślił, że nie można przyjmować, iż sam fakt posiadania budowli przez przedsiębiorcę przesądza o jej związaniu z działalnością gospodarczą. Rozstrzygnięcie to potwierdza, że weryfikacja funkcjonalnego związku obiektu z działalnością gospodarczą ma charakter obiektywny i musi wynikać z realnych możliwości jego wykorzystania, a nie wyłącznie z samego faktu jego posiadania.